Kthehu pas   Forum-Al.com™ > Kombi Shqiptar > Historia e Shqiptarėve > Mitologji

Pėrshėndetje Vizitor!
Nėse ju shfaqet ky mesazh do tė thotė se ju nuk jeni regjistruar akoma. Edhe pse nuk jeni regjistruar ju arrini tė shihni pjesėn me tė madhe tė seksioneve dhe diskutimeve tė forumit, por akoma nuk gėzoni tė drejten pėr tė marrė pjesė nė to dhe nė avantazhet e tė qėnurit anėtar i kėtij komuniteti. Ju lutem : REGJISTROHUNI qė tė dėrgoni postime dhe mesazhe nė Forum-Al.
Regjistrohu
Pėrgjigje
 
Mundėsitė nė temė
i vjetėr 05-12-2014, 06:47   #1
Paion
shqiptar
 
Avatari i Paion
 
Data e antarėsimit: Dec 2014
Vendndodhja: vargmal
Postime: 38
Thanks: 0
Thanked 0 Times in 0 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Paion ėshtė nė rrugė tė mbarė
Gjendja bazė Kulti i kalit

KALI

Kafsha tjetėr e cila nė simbolikėn htonike ilire ka luajtur rol tė rėndėsishėm, ishte kali. Edhe kulti i kėsaj kafshe ėshtė i dokumentuar me burime arkeologjike dhe tė shkruara. Mirėpo, as njėra e as tjetra nukjanė tė mjaftueshme pėr tė pasur njė pasqyrė tė qartė mbi tė gjitha aspektet e kėtij kulti nė tė gjitha viset ilire.

Gjetjet arkeologjike na ēojnė, para se gjithash, nė pėrfundimin se depėrtimet e popujve kalorės nomadė nga stepat e Evropės Lindore kanė luajtur rol vendimtar nė pėrhapjen e kultit tė kėsaj kafshe nė trevėn ilire, prandaj kuptohet qė ky kult ka qenė mė i pėrhapur nė ato treva, ku edhe ndikimi i elementeve nomad ka qenė mė i fortė, pėrkatėsisht nė trevat e Alpeve Lindore, japode dhe tė Istrės e nė masė mė tė vogėl edhe nė trevėn e Gllasincit.

Le tė shohim sė pari ēfarė na thonė gjetjet arkeologjike.

Nė qarkun kulturor tė Alpeve Lindore, ku ndikimi shpirtėror i kalorėsve nomadė ka qenė mjaft i fortė, figurat e kuajve janė me shumicė. Mė tė rėndėsishme janė ato nė rrotė tė gjetura nė Podzemelje dhe nė Dragatushė te Ēėrnomilji. G. Kossack supozon se kuajt si kafshė kulti kanė zėnė vendin qė mė parė e kanė pasur shpendėt nė qerre tė tilla, ndėrsa dėshminė pėr ndėrrimin e simbolit nė qerre e sheh pikėrisht nė gjetjet e pėrmendura nė Slloveni. Me siguri qė simboli i ri nė disa raste ka zėnė vendin e simbolit mė tė vjetėr - tė shpendit. Mirėpo, numri i madh si i shpendėve ashtu edhe i kuajve nga e njėjta kohė, flet pėr atė qė kėto dy simbole kanė ekzistuar njėri pranė tjetrit.

Nė trevėn e Alpeve Lindore, ndėr tė tjera, kėto dy simbole paraqiten bashkė, siē ėshtė p.sh. rasti nė fibulat me kuaj nė hark dhe shpendė nė kėmbė, prandaj, nga kjo mund tė shihet, se ata kanė bashkėjetuar dhe janė komplementuar midis tyre.

Nga mbarimi i kohės sė vjetėr tė hekurit, nė kėtė trevė, kali bėhet kafshė e rėndomtė e kultit. Figurėn e tij e gjejmė shumė shpesh nė kėmbėt e fibulave tė varianteve tė ndryshme nga mbarimi i periudhės sė vjetėr dhe fillimi i periudhės sė re tė hekurit, tė cilat ndeshen mė shpesh nė Slloveni, por nė masė mė tė vogėl edhe nga perėndimi e deri nė Zvicėr. Fibulat me protomin e kalit i ndeshim shumė rrallė edhe nė trevėn japodike dhe pamarrė parasysh ndryshimin nė stil, pėrmbajtja e tyre simbolike ėshtė pa dyshim e njėjtė.
Figurėn e kalit nė trevėn e Alpeve Lindore e ndeshim mė tej nė formėn e varseve, nė kapset e brezave tė femrave prej bronzi nga periudha e re e hekurit - karakteristik pėr kulturėn e Latėn, por mbaresat e tė cilėve nė formė tė kokės sė kalit e zbulojnė lidhshmėrinė e tyre me traditėn e lashtė shpirtėrore nė kėtė trevė, nė kėllėfet e krijuar nėn ndikimin ikonografik tė kulturave italike, nė kėllėfet e shpatės nga Cvetezha te Vaēi, dhe nė aplikat prej plumbi nga Magdalenska Gora dhe Stiēna. Kėto aplika janė me rėndėsi tė posaēme, pėr arsye tė varėsisė sė tyre ikonografike dhe pėrmbajtjes sė drejtpėrdrejtė nga arti i nomadėve.

Varėsia nga arti nomad i Alpeve Lindore mundet tė haset edhe pak mė nė jug, nė trevėn e fisit ilir tė japodėve. Kjo vlen vetėm pėr njė sėrė varėsesh prej bronzi nė formėn e figurės sė kalit me kokė tė kthyer prapa dhe me bisht tė ngritur lart, kėshtu qė koka dhe bishti i ngritur mbi trup formojnė siluetė nė formė tė gjysmėhėnės. Pėrveē figurave tė vogla, nė trevėn e japodėve janė zbuluar edhe shumė tė tjera qoftė si varėse mė vete ose, madje si protome nė varėse dhe pektorale tė ndryshme nė pllakat dekorative, fibulat, kurse figurėn e kėsaj kafshe e gjejmė gjithashtu shpesh nė urnat figurative tė hirit prej guri. Nė formėn e kokės sė kalit pėrfundon edhe gypi pėr rrshiq prej argjilit tė pjekur qė ėshtė zbuuar nė njė varr nė Sanski Most.

Sipas kėtyre paraqitjeve tė shumta tė kalit ndėr tė cilat disa do tė shohim mė tej, kanė pasur pa dyshim domethėnie simbolike, ėshtė e qartė se kjo kafshė nė religjionin dhe simbolikėn e japodėve ka pasur rol shumė tė theksuar.
Kali si kafshė kulti ka pasur rol tė rėndėsishėm edhe te istrėt. Nė varret e nė vendbanimet e tyre gjejmė shpesh varėse me formė tė kėsaj kafshe njė paraqitje e kemi edhe nė enėn prej qeramike nga Bėrtonigla. Megjithatė, shumė mė interesante ėshtė gjetja e figurave tė kalorėsit prej guri nga Nesactiumi, pėr tė cilin me siguri mund tė thuhet se paraqet njė hyjni vendase.
Paion nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 05-12-2014, 06:49   #2
Paion
shqiptar
 
Avatari i Paion
 
Data e antarėsimit: Dec 2014
Vendndodhja: vargmal
Postime: 38
Thanks: 0
Thanked 0 Times in 0 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Paion ėshtė nė rrugė tė mbarė
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Kulti i kalit

Kulti i kalit
Kulti i kalit pėr shumė studiues ka njė bazė tė gjerė shtrirjeje nė popuj dhe vende tė ndryshme, por Fetusi, nė shekullin e II para e.s. , shkruante se perėndia e Neptunit mė parė ndėr fiset ilire quhej hippius, qė do tė tė thotė “me kalėrue, me hip”. Ka tė dhėna se, edhe mbreti i detit ndėr ilirėt quhej hyji i detit dhe nė paraqitjen e tij grafike ėshtė dhėnė nė formėn e kalit, pėr nder tė tė cilit pėr ēdo nėntė vjet ilirėt i flijonin detit katėr kuaj. Nė lashtėsinė dhe nė antikitet, ilirėt pėrmenden si njė popull qė flijojnė kalin, si gjėnė mė tė shtrenjtė, pėr t’i nderuar Zotat.11
Anijet e famshme iliriane, tė cilat u bėnė shqetėsuese edhe pėr Senatin Romak, kishin tė gdhendura nė bashet e tyre kokat e kuajve. Prania e figurės sė kalit konsiderohej fatsjellėse, sepse kali ishte kthyer nė njė kult pėr fiset ilire. Studiues tė ndryshėm e konsiderojnė vendimtar depėrtimin e kalorėsve nomadė tė stepave veriore (nga fundi i epokės sė bronzit nė epokėn e hekurit) nė pėrhapjen e kultit tė kalit.12 Gjuhėtarėt kanė shprehur mendimin se, fjala “kalė” e ka origjinė nga gjuha shqipe. Kėshtu studiuesi austriak, Karl Traimer, shprehet: “Vetė emri hipus, qė quhet kali, lidhet me foljen “hip”, d.m.th. tė kalėrosh.”13

Kulte tradicionale shqiptare - Shyqri Hysi
Paion nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 05-12-2014, 06:50   #3
Paion
shqiptar
 
Avatari i Paion
 
Data e antarėsimit: Dec 2014
Vendndodhja: vargmal
Postime: 38
Thanks: 0
Thanked 0 Times in 0 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Paion ėshtė nė rrugė tė mbarė
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Kulti i kalit

Kali i gdhėndur tek bishti i Lahutės.
Nė pamje Isė Elezi, lahutar nga Rugova

Paion nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 05-12-2014, 06:51   #4
Paion
shqiptar
 
Avatari i Paion
 
Data e antarėsimit: Dec 2014
Vendndodhja: vargmal
Postime: 38
Thanks: 0
Thanked 0 Times in 0 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Paion ėshtė nė rrugė tė mbarė
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Kulti i kalit

Kali nuk ka prask* fj. u. kali i sheh dhe i kupton orėt a
zanat (sipas besimeve tė kota).

*PRASK m. krahin.
Cipė a shtresė e hollė qė vesh diēka; perde.
Prask bore (akulli). I kanė vėnė sytė prask. Ka
vėnė qumėshti prask.


DĖRDYL m. sh. vjet.
1. folk. Kalė me trup tė madh e tė fuqishėm. I hipi
dėrdylit.

2. fig. Burrė me trup tė madh e tė shėndoshė.
Paion nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 05-12-2014, 06:54   #5
Paion
shqiptar
 
Avatari i Paion
 
Data e antarėsimit: Dec 2014
Vendndodhja: vargmal
Postime: 38
Thanks: 0
Thanked 0 Times in 0 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Paion ėshtė nė rrugė tė mbarė
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Kulti i kalit

Citim:
kali te ilirėt bregdetarė ... ka qenė e lidhur me njė hyjni lokale tė detit
Njė dėshmi se ata ilirėt bregdetarė pėr tė cilėt flet Stipēevēi janė shqiptarėt e soēėm, e ka skutėluar Gjuha Shqipe:

PELA f. vet. sh.
Dallgė tė mėdha, tallaze; kreshtat me
shkumė tė dallgėve tė detit.

Paion nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 05-12-2014, 06:55   #6
Paion
shqiptar
 
Avatari i Paion
 
Data e antarėsimit: Dec 2014
Vendndodhja: vargmal
Postime: 38
Thanks: 0
Thanked 0 Times in 0 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Paion ėshtė nė rrugė tė mbarė
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Kulti i kalit

Citim:
Njė dėshmi se ata ilirėt bregdetarė pėr tė cilėt flet Stipēevēi janė shqiptarėt e soēėm
Natyrisht nuk po thuhet qė shqiptarėt rrjedhin vetėm nga ilirėt e bregdetit, por qė fjala shqipe dhe lidhja e saj me tiparin qė Stipē. na tregon pėr fiset ilire bregdetare ėshtė njė nojmė vazhdimėsie pėr sa i pėrket edhe buzėdetit.

Kjo ka njė rėndėsi shumė tė madhe si dėshmi e autoktonisė dhe shtrirjes tonė, sepse nuk janė tė paktė ata shkollarė qė, pėr tė paraqitur sa mė tė rrudhur shtrirjen tonė nė tė kaluarėn, parashtrojnė argumentin se fjalėt tona nė lidhje me detin na qėnkan tė pakta[qė edhe sikur.. nuk domethėnė se janė tė pamjaftushme pėr tė dėshmuar tė kundėrtėn e asaj qė ata kėrkojnė tė qesin; kjo mė sipėr themte se «ja bėn mu», ose mė saktė, hingėllin].
Paion nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 16-05-2016, 16:36   #7
Zana
e....Thjeshte
 
Avatari i Zana
 
Data e antarėsimit: Oct 2013
Postime: 16,732
Thanks: 2,079
Thanked 2,516 Times in 1,235 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 138
Zana ka mbyllur reputacionin
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Kulti i kalit

Shume histori e bukur, dhe ajo fotoja lart... jashtezakonisht e bukur.

Mirepo nuk e kuptoj dot fjalen ... Kulti? ( histori) ?

Citim:
Nga mbarimi i kohės sė vjetėr tė hekurit, nė kėtė trevė, kali bėhet kafshė e rėndomtė e kultit
__________________
-Some people feel the rain, others just get wet

-Some people can connect, to Greater Intelligence
Zana nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 16-05-2016, 16:46   #8
Akrepi
Anėtar
 
Avatari i Akrepi
 
Data e antarėsimit: Jan 2012
Postime: 24,152
Thanks: 3,441
Thanked 3,584 Times in 1,652 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 321
Akrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėmAkrepi i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Kulti i kalit

Citim:
Postimi origjinal ėshtė bėrė nga Zana Shiko postimin
Shume histori e bukur, dhe ajo fotoja lart... jashtezakonisht e bukur.

Mirepo nuk e kuptoj dot fjalen ... Kulti? ( histori) ?
KULT m.
1. Shėrbesė fetare pėr nder tė njė hyjnie; ceremonia mistike qė bėhet pėr kėtė qėllim
(nė vendet ku veprojnė besimet e kota nė fuqitė e mbinatyrshme). Kulti i Diellit.
Kulti i zjarrit. Shėrbyesit e kultit.
2. fig. Adhurim a nderim i tepruar ndaj dikujt, tė cilit i vishen cilėsi, e veti tė jashtėzakonshme; gjunjėzimi para tij.
Akrepi nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Pėrgjigje

Mundėsitė nė temė

Rregullat e postimim
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

Kodi HTML ėshtė fikur