Kthehu pas   Forum-Al.com™ > Kombi Shqiptar > Ēėshtja kombėtare > Figurat e shquara

Figurat e shquara Gjithēka mbi figurat e ndritura Kombėtarė Shqipėtare...

Pėrshėndetje Vizitor!
Nėse ju shfaqet ky mesazh do tė thotė se ju nuk jeni regjistruar akoma. Edhe pse nuk jeni regjistruar ju arrini tė shihni pjesėn me tė madhe tė seksioneve dhe diskutimeve tė forumit, por akoma nuk gėzoni tė drejten pėr tė marrė pjesė nė to dhe nė avantazhet e tė qėnurit anėtar i kėtij komuniteti. Ju lutem : REGJISTROHUNI qė tė dėrgoni postime dhe mesazhe nė Forum-Al.
Regjistrohu
Pėrgjigje
 
Mundėsitė nė temė
i vjetėr 07-11-2011, 17:17   #41
Kavir
Panta Rei!
 
Data e antarėsimit: May 2011
Vendndodhja: Tiranė
Postime: 56
Thanks: 0
Thanked 0 Times in 0 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 7
Kavir do tė bėhet i njohur mjaft shpejt
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Revolucioni Francez polli njė Robespier dhe njė Napoleon qė vranė francezė mė shumė se 18 Luigjėt sė bashku. Luigjėt turmat popullore i shtypnin me kuaj ose i vrisnin me pushkė , jakobinėt i vrisnin turmat e "kundėrrevolucionarėve" me TOPA.
Por gjithēka qė ne e quajmė Europė ka lindur nga po ai Revolucion. Dhuna mund tė sjellė pėrparim, kur i mėson popullit qė edhe ai ka FUQINĖ pėr tė bėrė ndryshime. Dhe kur i tregon Malit qė edhe ai mund tė bjerė si Vigan i vramė.

Ti pėrmende "100 vjet mė vonė". Mė vonė se kush? Mė vonė se Greqia qė e fitoi pavarėsinė nga vetoja angleze dhe miratimi i Fuqive tė Mėdha?
Mė vonė nga Serbia, Bullgaria dhe Rumania qė e fituan pavarėsinė nė tavolinėn e traktateve ruso-turke? Apo mė vonė se Qiproja qė ishte koloni angleze?

Serafim, qofsha i gabuar por mė duket sikur ky nihilizėm ndaj figurave historike ėshtė mllef kundėr dėshtimeve tė brezave tanė. Dmth njė "justifikim fataliteti"....po ja ne dėshtakė kemi qenė gjithmonė.
Kavir nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 07-11-2011, 21:26   #42
SERAFIM DILO
Anti Busavata
 
Avatari i SERAFIM DILO
 
Data e antarėsimit: Aug 2010
Postime: 9,596
Thanks: 0
Thanked 13 Times in 11 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 52
SERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėmSERAFIM DILO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Citim:
Postimi origjinal ėshtė bėrė nga Kavir Shiko postimin
Revolucioni Francez polli njė Robespier dhe njė Napoleon qė vranė francezė mė shumė se 18 Luigjėt sė bashku. Luigjėt turmat popullore i shtypnin me kuaj ose i vrisnin me pushkė , jakobinėt i vrisnin turmat e "kundėrrevolucionarėve" me TOPA.
Por gjithēka qė ne e quajmė Europė ka lindur nga po ai Revolucion. Dhuna mund tė sjellė pėrparim, kur i mėson popullit qė edhe ai ka FUQINĖ pėr tė bėrė ndryshime. Dhe kur i tregon Malit qė edhe ai mund tė bjerė si Vigan i vramė.

Ti pėrmende "100 vjet mė vonė". Mė vonė se kush? Mė vonė se Greqia qė e fitoi pavarėsinė nga vetoja angleze dhe miratimi i Fuqive tė Mėdha?
Mė vonė nga Serbia, Bullgaria dhe Rumania qė e fituan pavarėsinė nė tavolinėn e traktateve ruso-turke? Apo mė vonė se Qiproja qė ishte koloni angleze?

Serafim, qofsha i gabuar por mė duket sikur ky nihilizėm ndaj figurave historike ėshtė mllef kundėr dėshtimeve tė brezave tanė. Dmth njė "justifikim fataliteti"....po ja ne dėshtakė kemi qenė gjithmonė.
O Kavir,Revolucioni francez i sherbeu gjithe Europes sepse ishte nje revolucion kultural e social.Robespieri ishte nje idealist ekstremist.Napoleoni nje nga me te medhenjte strateg ushtarak te te gjithe koherave.Dhe te dy ishin njerez qe kishin njefare kulture,si ne krime edhe ne ideale.

100 vjetet,jane me vone se te gjithe.."edhe me von se vet perandoria Osmane",kur perandoria Turke po rezohej ne prap kekonim te benim pjese....(Vet Turqia nuk e kuptonte)Te huajt sa kane ndikuar ne panevaresin e shteteve te ballkanit,po aq kane ndikuar edhe per panevaresine e Shqiperise,pak a shume jemi aty.

Nikilizmi,me sa di.. e ne qofte se nuk gabohem,eshte,nje pozicion filozofik qe nuk njeh,o mohon, vleften e asnje vlere,etike,morale,o sociale,e egzistencen e realitetit.Pra nga pashai i radhes,kerkojm moral e etik,o me mire dikush te me thote:Kush ishte ideali i Ali Pashes ?Kush?.Cili?....Nuk po e kuptoj nikilizmin
Ndersa mbllefi eshte i vertet,eshte i pafund.....(Gjithmon duke shpresuar qe edhe mllefi te ket nje ideal,se po te jet si mbllefi i Ali Pashes eshte mbllef kot.)
SERAFIM DILO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-11-2011, 21:41   #43
Kavir
Panta Rei!
 
Data e antarėsimit: May 2011
Vendndodhja: Tiranė
Postime: 56
Thanks: 0
Thanked 0 Times in 0 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 7
Kavir do tė bėhet i njohur mjaft shpejt
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Dmth Napoleoni qenka gjeni kurse Aliu katil. Unė them qė kanė qenė njėsoj njerėz me ego pėr pushtet para tė cilit ishin tė gatshėm tė sakrifikonin kėdo.

Por ngjarjet qė ata frymėzuan i kanė bėrė heronj. Napoleoni frymėzoi zhvillimin borgjez-kapitalist tė Francės. Aliu frymėzoi kryengritjet dhe pavarėsinė shqiptare.

Mllef ka kushdo qė ka sy dhe sheh mjerimin e sotshėm. Por kjo nuk ėshtė justifikim qė kėtė mllef t'ja hedhim nė kurriz historisė.
Kavir nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 11-11-2011, 23:35   #44
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Po sjell disa shkrime qė i mora te forum Malėsia dhe qė mendoj se i duhen temės:

Kush ishte Ali Pashė Tepelena

Ali Pasha ishte pashai i Epirit. U lind nė vitin 1743, nė Tepelenė tė Shqipėrisė, por askush nuk mundi tė mban mend se nė cilin muaj ai lindi. Nga disa gojdhėna thuhet se Ali u lind nė ditė tė ftohtė tė dimrit, dhe disa thonė se ka lindur nė njė ditė tė kthjellėt pranverore.
Ali Pash Tepelena rrjedh nga nji familje fisnike Shqiptare. I ati Veliu ishte pasha i dy pashallėqeve, kurse e ėma quhej Hanka e cila ishte bija e Kurd Pashės nga Berati. Shaihinshau ishte e vetmja motėr e tij. I ati e la fėmi me tė ėmėn e re. Kur u rrit u bė nji djal i gjatė, sy kaltėrosh, trim, dhe ėndėr e parealizuar pėr shumė vajza. Nga i pasur Aliu u bė i varfėr, dhe jeta e mėsoi qė ai tė ballafaqon tė keqjen dhe ti gėzohet tė mirės. Por Aliu u bė nji zot dhe sundues i vendit tė shqiponjave. Ishte njė trim dhe luftėtar i rreptė dhe gjithmonė i pėrmbaheshte ligjeve dhe zakoneve tė Lek Dugagjinit. Ali Pasha ishte njė burrė i pamshėm, i bukur, i gjatė, dhe me trupė tė drejtė. Ballin e kishte tė gjėrė, sytė e kaltėrta e tė mėdhenjė gjithmonė tėrheqės dhe sharmant. Por komunikonte dhe ishte i afėrt me secilin. Kishte sensė pėr humor. Asgjė nuk ishte mė karakteristike se sa shakat dhe talljet e tij.(Fq. 82, William Plomer)

Sa i pėrket jetės sė tij bashkėshortore, Aliu ishte dy herė i martuar. Nė moshėn 24 vjeēare u martua me Eminen e njohur si Um Gulsumin, bijėn e Kaplan Pashės, dhe kishte njė bashkėshortėsi tė mrekullueshme. Pas vdekjes tė bashkėshortes, ai gjeti vetėn tė vetmuar dhe nė moshėn 73 vjeēare kurorėzohet me Vasilike Kondakēiun. Ali Pasha pati tre djem, Miftarin, Veliun, dhe Saliun.
Mori titullin si Pasha dhe si Vezir nga Sulltani dhe Osmanlitė, por kur nuk i deshi ato. Ai i urrente shumė sllavėt dhe francesėt. Titulli Sulltan ishte emėr i njeriut mė tė fuqishėm nė Perandorin Otomane Turke; prezentonte mbretin dhe ishte komandant suprem i ushtris Otomane, pasardhės i profetit dhe zot i hapėsirės qiellore, mbrojtės i Mekės dhe Medinės, dhe zot mbi gjith zotrat. Sulltani adhuroi Aliun me dy titujsh, atė tė Pashas dhe atė tė Vezirit. Pashai zgjidhej nga Sulltani dhe kishte detyrė qė tė udhėheq njė rajon. Pashai paraqiste udhėheqėsin e shtetit apo krahinės, ose njė oficer i rankut tė lartė si gjeneral i ushtrisė. Pashat vendosnin ligjet nė pashallėqet ose pashbaliqet qė mbizotronin. Ishte njė titull honorarė qė mė sė shumti u jepej udhėheqėsave ushtarak por me kėtė titull u njiheshin edhe zyrtarėt e lartė. Ndonjiher Sulltani emėronte edhe njerėz tė randomtė si shenjė falemnderimit pėr tė mirat qė ai solli perandorisė dhe Sultanit. Pas vdekjes sė pashasė djali i tij apo e afėrt i familjes sė tij trashigonte pashallėkun dhe titullin pasha. Ndėrsa titulli Vezir ishte titull mė i lartė se sa titulli Pasha.

Ali Pasha ishte i fortė nga shėndeti. Mirėpo kur u vjetrua Aliu vuante nga tempertura e lartė me origjin tė malarjes e njohur si Lione’s Fever- Temperatura e Luanit. Ai ankoheshte kur afroheshin kohrat e shiut apo ndryshimet e kohės. Ndonjiheri ajo e mundonte nė javėn e fundit tė muajit, ose kur fryente erė e fortė dhe e ngrohtė qė shkaktonte efektė negativė tek njerėzit e ndijshėm nga ndryshimet klimatike apo ndryshimeve elektrike nė ajėr. (Fq. 80, 81, William Plomer) Nė pranver tė vitit 1818, Aliu pėrjetoi njė sulm tė fortė nga Lione’s Fever- Temperatura e Luanit. (Fq. 229, William Plomer)
Ali Pasha duke gjykuar drejtė hapi dyert e gjygjeve nė ēdo qytet. Ishte njeriu i parė pas disa shekujsh qė solli rregull ligjėsor, lirin, dhe drejtėsin e njerėzve. Hapi dyert e medreseve dhe shkollave, ku fėmijėt detyroheshin patjetėr tė shkojnė nė shkollė mė sė paku tre herė nė javė. Hapi univeristetin e parė Shqiptar nė Janinė ku gjuha shqipe dhe turke mbizotronte por edhe gjuhė tė tjera. Hapi dyert e spitaleve. Formoi qeveri lokale ku qytetet u pastroheshin me pagesat e tija. Hapi dyert e pazareve dhe shitoreve. Ekonomija, bujqėsia, dhe zejtaria pėsuan njė ndryshim dhe njė ritje tė madhe nė kohėn e Ali Pashės. Ndėrtoi shumė xhami, kisha, sinagoga(vende ku evrejėt luten) dhe monumente tjera fetare pėr popullin. Piastra ishte paraja qė qarkullonte nė tregun e Ali Pashės. Ndėrtoi topin e parė nė Ballkan, dhe hapi minieriėn e parė nė Shqipėri.

Propaganda pansllaviste dhe grekomane tenton ta shlyejė figuren e Ali Pashes ne cdo menyre duke e bere ate si biseksual, apo si njeri homoseksual, dhe fyerje te tjera ashtu sikurse i beren Bajronit. Por Ali Pashė Tepelena ishte njeri serioze dhe i moralshem. Ai nuk duroi pamoralitetin. Ishte njeri i drejte dhe gjykues i vertet dhe lider i famshem qe populli e deshi shum. Propaganda grekomane dyshone se Ali Pasha lejoi hamame dhe shtepi prostitucioni dhe shtepi te homoseksualcave duke e quajtur shtepia e dylberave. Gjithashtu propaganda pansllaviste dhe grekomane fyen figuren e Ali Pashes duke e bere si te pamoralshem me shpifjen e trilluar se gjoja Ali Pasha ka dhunuar te ren e vet. Por Ali Pasha nuk ishte ashtu sic greket dhe armiqt e popullit Shqiptar e deshirojn. Ali Pash Tepelena ishte duke e vrare djalin e vet qe hapi nje hamam nga 600 femra greke, bullgare, serbe dhe sllave. Ai e mbylli hamamin dhe qortoi rreptas te birin. Gjithashtu, Ali Pasha kishte ligj per femrat e pamoralshme. Ajo qe nuk kishte moral u lidheshte ne thes me nji gur ne qaf dhe u hudheshte ne liqenin e Janines. Kete gje e perjetoi e dashura e Miftarit, Frosina. Ali Pasha deshmoi se cfar njeriu serioz ishte, dhe ate bota e diti dhe e din...
Ali Pasha paguante me miliona piastra Sulltanit mė shumė se ē’do Pasha tjetėr. Aliu vdiq me 5 Shkurt tė vitit 1822 nė moshėn 80 vjeēare. Edhe pse plak 80 vjeēar, ai tre vitet e fundit tė jetės sė tij luftoi kundėr turqėve, por nuk u dorėzua, dhe vdiq ashtu si i takon njė trimi. …Si udhėheqės i famshėm gjithmon, Ali Pasha. Bajroni: Ēajld Harold (Child Harold).
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 11-11-2011, 23:37   #45
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Origjina dhe prejardhja e Ali Pashės

Kur Perandoria Otomane Turke pushtoi gadishullin Ballkanik, feja Islame trokiti nė dyert e popujve tė Ballkanit.
Perandoria Otomane e njohur me principet dhe ligjet e librit tė shenjtė, Kuranit, nuk forcoi konvertimin e popujve nė Islam por duke studjuar traditėn, kulturėn, folklorin e tyre si dhe duke shpėrndare pasuri nė mėnyre tė qetė zgjeroi fenė Islame tek kėto popuj. Osmanlinjtė studjuan edhe Shqiptaret. Shqiptari kishte vyrtytet me tė larta njerezore: trimėrin,heroizmin, drejtėsin, aftėsin luftarake si dhe besnikėrin. Prandaj edhe perhapja e fese islame ne mesin e shqiptareve ishte njė proces i veshtire dhe shumė i gjatė. Njėrėn nga praktikat qė Osmanlitė ushtronin ndaj Shqiptarėve ishte dhėnja e besės. Njėra ndėr pyetjet qė Osmanliu i a parashtronte Shqiptarit ishte: A ke besė dhe a je besnikė? Mė jep besėn se ti do tė bėsh nji gjė tė mirė pėr mua dhe sulltanin. Shqiptari malėsor dhe i thjeshtė konfirmonte se kishte besė dhe ishte besnikė. Pranonte fenė pa e ditur se ēpo bėnte. Besėn e kishte dhėnė tek zyrtari turk dhe nuk kishte kthim prapa. I mashtruar dhe i trathėtuar kthehej nė shtėpi duke u deklaruar anėtarėve tė familjes se kishte ndruar fenė dhe duke i bindur ato se nuk e kishin pėr obligim ta bėjnė tė njėjtėn gjė pasi nuk kishin dhėne besėn e as nuk kishin pranuar flori nga ndonji zyrtar turk.Tani kur babai deklarohej musliman edhe fėmit e tij gjithashtu pranuan Islamizmin dhe praktikonin fenė Islame.Ēdo Shqiptar i asaj kohe qė pranonte fenė Islame shpėrblehej me flori dhe pasuri nga ana e qeverisė.

Besa dhe pasuria ishin faktorėt m kryesorė qė ndikuan nė ndrimin e fesė nė mesin e disa Shqiptarėve. Kėshtu feja Islame u pranua tek Shqiptarėt edhe pse asnjiherė nuk ishin fetarė tė mirė. Gjeneratat e rjea praktikuan fenė islame, dhe sot ajo fe mbizotron nė mesin e Shqiptarėve. Islami nė fillozofi dhe shkencė njihet si fe moderne dhe progresive duke pasur paqė dhe respekt.
Pasi qė Shqiptarėt ishin tė njohur si popull luftarak, Osmanlitė filluan tė vjedhin dhe kidnapojnė fėmi Shqiptar pėr ushtrin e tyre Janiēere. Sultani nuk ishte i kėnaqur nga numri i vogėl i fėmijėve dhe forcoi ushtarėt e vet qė tė sulmojnė dhe zhdukin fshatra malsore tė pambrojtura shqiptare duke i vrarė tė rriturit dhe marrur fėmit jetima ku jeta e tyre fėminore vazhdoi nėper institucione ushtarake Otomane nė Stanmboll dhe vende tė tjera tė Perandoris. Pothuajse 85% e Shqiptarėve tė kidnapuar u bėnė oficer tė lart tė Perandoris Otomane Turke. Disa nga fėmit jetima pėrjetuan dhe pėsuan
lėndime tė pashėrueshme, dhe ca u vran nėpėr luftra tė ndryshme. Ushtarėt e gjymtė jetonin nė kushte mizerike nėpėr vendet e ndryshme tė kėsaj Perandorie, pa u ndihmuar fare nga qeveria e Sulltanit.

Te lėnė pas dore, pa asnjė njeri tė afėrt vdiqėn ne varfėri, larg vendlindjes, larg trojeve tė tyre. Vdiqen me njė dėshirė te vetme e tė parealizuar, deshira per tu kthyer nė Shqipėrin e bukur. Shumica e ushtarėve Shqiptar qė kryen shėrbimet ushtarake shumvjeēare otomane u kėthyen nė Stanboll dhe u martuan me femra Shqiptare tė rritura nė mėnyrė tė njejtė ose me origjin Shqiptare. Disa prej tyre nė kėtė sherbim ishin tė detyruar tė krijonin familje me Egjyptiane, Armene, si dhe me femra tė kombėsive tė tjera.
Bukuria e meshkujve shqiptar magjepste mendjen dhe zemrėn e turkeshės pasanike e cila bėnte ēmos qė Shqiptari tė marton atė. Turqia dhe Sulltani ishin te kėnaqur me martesat e pėrziera pasi sipas tyre kėto lidhje bashkeshortore mundesonin mbjelljen ose perhapjen e trimėrise Shqiptare tek ta. Shume Shqiptarė qė jetonin dhe vepronin nė Perandorin Otomane bėnin ēmos qė fėmijet e tyre tė mos e kryejnė obligimin ushtarak turk. Paguanin tatime tė mėdhaja qė ti shmangen kėtij obligimi. Disa prej tyre ndronin edhe emrat si dhe vendin e banimit tė fėmijeve. Pas nje periudhe kur kushtet e udhėtimit u permisuan ata filluan ti dėrgonin fėmit e tyre nė Shqipėri, Kosovė, Shkup, Manastir dhe vende tė tjera. Familjet Shqiptare pėrparimtare qė ishin kundėr turqizimit, insistonin qe fėmijet e tyre te martohen me Shqiptarė ose me Shqiptare. Nė kėtė mėnyrė, edhe pse jetonin nė mesin e Aziatikėve ata ruajtėn me kujdes traditat dhe doket Shqiptare.

Familja e Hysein Hyseinit ishte njėra nga ato familje pėrparimtare Shqiptare qė jetonte dhe vepronte nė Turqi e qė ishte kundėr tuqizimit dhe ligjeve tė Sulltanin. Djali i ri i Hyseinit, Nasifi, ishte oponent i Turqisė. Ato aq shumė e urenin perandorinė sa qė nė vendė tė fesė tė turqėve ata morrėn fenė shija tė persianėve apo tė Iranianėve. Babai, Hyseini gjithashtu ishte i martuar me nji Shqiptare emri i sė cilės ende nuk dihet. Sot e kėsaj dite emrat e femrave nuk dihen sepse qeveria Turke i mban tė mbyllura nė arhivat e saj. Por si ēdo Shqiptar edhe dėshira e Nasifit ishte tė kthehet nė Shqipėri, edhe pse i lindur dhe i ritur nė Turqi. Nasifi ignoroi thirrjen pėr kryerjen e shėrbimit ushtarak shumėvjeēar tė Perandoris. Ai filloi tė strehohet, dhe mė vonė filloi tė udhėtojė nga vendi nė vend qė ti ikė arrestimit Turk. Mungesa e Nasifit nė vendin ku ai jetonte dhe vepronte krijoi pėrshtypje tek beu se ai kishte shkuar pėr tė pėrmbush obligimin ushtarak, kjo e liroi atė qė tė mos shpalli asnji aktpadi ndaj Nasifit.
Pėr ti mbuluar shpenzimet ai pėrkohėsisht u punėsua nė Ankara nė nji karneval cirku nga Egjypti qė prezentonte shfaqe tė bukura. Nasifi u mėsua tė loz valle karnevale dhe duke u asistuar me pamjen e tij dervishe vazhdoi udhėtimin e tij gjer nė Shqipėri dhe me kėtė e realizoi dėshirėn e tij shumėvjeēare. Gjersa ishte fėmi, Nasifi ndėgjoi fjali dhe tregime tė bukura pėr Shqipėrin nga gjyshi i vet poashtu i quajtur Nasif. Gjithashtu, nga gjyshi i tij ai mėsoi se stėrgjyshin i gjyshit e kishin kidnapuar dhe sjellur nė Turqi. Stėrgjyshi i gjyshit ishte nga fshati Gardhisht, ndėrsa bashkėshortja e tij ishte nga fshati Tepelen. Nga gjyshi i tij ai ndėgjoi shumė tregime pėr fshatin Gardhisht tė cilat ishin tronditėse dhe tek ai krijuan njė pėrshtypje jo tė mirė pėr kėtė fshat.

Udhėtimi pėr nė Shqiperi u realizua me anije. Durrėsi ishte vendi ku u ndal anija dhe ku pėr herė tė parė shkeli kėmba e Nazifit. Si artistė dhe valltar i grupit muzikor pati rastin ta shihte Durrėsin, Butrintin, dhe Tepelenėn qė aq shume e donte si dhe vendet e tjera. Ai sė bashku me anėtaret e tjerė tė grupit me vallet dhe me muzikėn e tyre dėfrenin pasanikėt dhe zyrtarėt turq nėpėr kalat anembanė Shqipėrisė. Tepelena ishte vendi qė ai mė sė shumti e adhuronte prandaj nė secilėn kala qė mbanin shfaqje ai nuk harronte tė pyeste shėrbetoret pėr kėtė vend. Duke udhėtuar me artistėt, pas njė kėrkimi tė lodhshėm e tė gjatė ai gjeti Tepelenėn. Fshati Tepelena shtrihet nė nji gadishul gurrorė mbi lumin Vjosa. Fshati i rrethuar me male dhe vreshta tė bukura qė prodhonin verėn mė tė shkėlqyer nė Shqipėri; ishte i banuar me fshatarė tė butė dhe jo vajolentė. Njerėz tė cilėt luftonin me vėrrshimet dhe errėrat e forta. Nė fillim Nasifi fliste gjuhė Shqipe tė vjetėr pothuajse me shekuj si dhe me plot turqizma; gjuhė qė Tepelenasit nuk e kuptonin dot. Pas ca kohėsh Nasifi zotėroi gjuhėn Shqipe, dhe duke kėnduar, vallzuar, dhe pėrkthyer nga Shqipja nė Turqishte, Nasifi siguroj njė shumė tė volitshme tė parave pėr tė ndėrtuar njė shtėpi nė fshat. Tepelenasit ishin kundėr ndėrtimit tė kėsaj shtėpije. Ai e rezistoi me nji kėmbėngulje kundėrshtimin tė Tepelenasve. Veproi dhe jetoi aty duke krijuar edhe familje me nji vajzė Tepelenase, dhe tė gėzuar me nji harmoni familjare gjer nė fundė tė jetės. Njė zbrasti i mbeti nė zemėr. Nuk arriti kurrė ta kuptojė se nga cila familje kishte prejarrdhje stėrgjyshja e gjyshit tė tij. Ai ishte njė njeri i mirė, i realt, dhe i drejtė, dhe me diturin dhe shkathtėsin e tij ndihmonte popullin e Tepelenes. Me kėto vyrtyte ai fitoi simpatinė dhe respektin ne mesin e Tepelenasve.

Vazhdon
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 11-11-2011, 23:39   #46
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Origjina dhe prejardhja e Ali Pashės

Nasifi la njė djal i quajtur Hysein. Hyseini u martua me me njė nji vajze topalle, bijėn e beut tė Kėlcyrės. Hyseini la trashigimtar Mustafė Beun. Mustafa gjithashtu pati nji djal i quajtur Sali. Saliu pati dy djem, Miftarin dhe Beqirin. Miftari pati tre djem dhe Beqiri njė djal i quajtur Islam dhe mori titullin Bej.
Miftari ishte nji njeri trim dhe luftarak si ēdo Shqiptar. Ai vullnetarisht luftoi kundėr armiqėve tė perandoris. Nė luftrat tė ishullit Korfu, Miftari korri suksese tė mėdhaja. Nė vitin 1716, Miftar Aga u trathtua nga vet ushtarėt etij. Ushtarėt e perandoris ishin turq dhe grekė.Venecianėt bėnė njė kurthė duke e mbuluar atė me rrjetė. Miftari ishte i krusifikuar gjallė. Mė von gjith trathtarėt ishin tė gjetur dhe likviduar nga ushtarėt Shqiptar. Venecianėt nuk ditėn nga ti ja mbajnė. Arradhat Shqiptare zhdukėn ēdo send qė presentonte armiqėsi.Por ishte vonė. Miftari u gjet i krusifikuar dhe i vdekur. Perandoria Otomane Turke shpalli Miftarin is martir i Perandoris. Miftari dhe Beqiri kishin vajza por emrat e vajzave sot e kėsaj dite nuk dihen pėr shkaqe politike. Nga disa informata kuptojmė se kėto vajza ishin shumė tė bukura dhe kishin vėrė kurrorė me fise tė afėrta tė sulltanit. Emrat e tyre mbesin anonimen pėr lexuesin e jo pėr arhivat Turke.

Djali mė i vogėl i Miftarit quhej Veli.Veliu ishte njė djalė i bukur, gazmor, dhe avanturier. Shpenzonte pa kufi. Kur
mbetej pa para i vidhte fshatarėt si dhe kryente vepra te tjera kriminale duke ndėrtuar nji reputacion tė keq pėr vete dhe familjen e tij. Vėllezerit e Veliut tė titullaur si bejlerė gėzoni nje respekt tė veēantė nė mesin e banorėve si dhe me gjėrė.Tė hidhėruar nga sjelljet e vėllaut, si dhe nga ankesat e vazhdueshme tė bejlerėve tė tjerė ato vendosin ta dėbojnė Veliun nga shtėpia. Kjo gjė nuk ndikoi aspak tek Veliu. Ai vazhdoi tė shoqėrrohet me kriminelė, vjedhės, gansterė, si dhe tė kryej akte qė binin nė kundėrshtim me ligjet e asaj kohe. Kundėrshtarėt dhe armiqėt e familjes tė Veliut dhe vėllezėrve tė tij nji natė mbyllėn derėn e shtėpis tė vėllezėrve tė Veliut dhe i a dhanė zjarrin. Veliu ishte i vetmi njeri qė dyshohej pėr ket aktė kriminel.
Kushėriri, Islam Beu, gjeti se kush ishin ata qė kryen ket akt kriminel, por nga friga qė tė mos pėrjeton tė njėjtėn, ai uli kokėn duke e besuar Hormovėn Veliut. Rusėt dhe Venecianėt sė bashku me disa nga bejlerėt e rrethit pėrdornin teroristat e mbrendshėm xhipė ose jevgėt ose maxhupėt ose grekėk me shuma tė mėdha paraje qė tė organizojnė rebelime nė Hormovė dhe Tepelenė. Isalm Beu bėri disa arrestime por rebelat shpėtuan me ndihmėn e bejlerėve tė rrethit. Pas njė kohe tė shkurtėr, tė njejtėt rebela vurėn zjarin shtėpis tė Islam Beut ku edhe u vra.

Bejlerėt qė tė mos gjinden si kollaborator tė Venecianėve dhe Rusėve ata e adhuruan Veliun tek Sulltani i cili adhuroi atė si Pasha i dy kullave. Mė vonė Veli Pasha vrau bejlerėt, terroristat maxhup (grek), dhe kriminelėt tė cilėt e vran kusheririn e tij Islam Beun. Veli Pasha ishte zemėr mirė dhe silleshte me kujdesi tė madhe me tė vejėn dhe katėr fėmijėt e kusheririt. Veliu ishte i martuar dhe kishte katėr fėmi, dhe vendi i tij arriti suksese, dhe populli ishte i kėnaqur me udhėheqėsin e tij. Veliu u dashurua shum me vajzėn e Kurt Pashės, pasha i Beratit, dhe u martua me Hankėn. Hanka ishte femėr me nji moral tė lartė dhe karakter tė fortė sikurse mbretresha Gothe, Tamora. “Kur Gothėt ishin Gothė, dhe Tamora ishte mbretresh.” (Faqe 20, William Plomer). Veliu dhe Hanka kishin dy fėmi, djalin Aliun dhe vajzėn Shahinshahun. Veli Pasha ishte pasha me mėshir, dhe ishte shumė dordhėnur. Ai i ndihmonte popullit dhe sidomos jetimave dhe tė varfėrve. Veli Pasha liroi popullin nga taksat. Ai kishte mėshir pėr ēdo njeri. Bejlerėt dhe populli e donin shum Veli Pashėn i cili ishte i vetmi pasha qė lėroi fshatarėt dhe popullin nga taksat. Veli Pasha i ati i Ali Pash Tepelenės vdiq si pasha i varfėr. Nė vitin 1753 nė moshėn 45 vjeēare Veli Pasha ndėroi jetėn duke lėnė dy gra tė veja dhe gjashtė fėmi jetima.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 11-11-2011, 23:42   #47
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Fėmijėria e Ali Pashė Tepelenės

Nė fshatin Tepelena, nė Shqipėri krisėn pushkėt pėr gėzim, Veli Pasha ishte trashiguar. Djalė ėshtė Veli Pasha, djalė ėshtė, thritnin nga gėzėmi shėrbyesit e kullės. E quajtėn Ali. E ėma, Hanka, nuk lėshonte Aliun, fėmiun e saj tė parė nga duart e saja dhe me njė gėzim tė madh e shiqonte duke thėnur “Mashallah “, “Mashallah”, ”Mashallah.” Veli Pasha thiri jevgun qė tė mshon tupanit. Hoxha erdhi qėtja kėndon duan e emrit dhe u shtrua darka e gėzimit.

Nė vitin 1743 lindi Ali Hyseini. Nuk u mbaheshte mend dhe askush nuk e dinte se nė cilin muaj Aliu lindi. Tregimet gojore pėrshkruajnė muaj tė ftohtė tė dimrit ndėrsa tė tjerat pėrshkruajnė ditėn e kthjellėt pranverore. Ishte gėzim i madh pėr prindėrit Veliun dhe e Hankėn. U lind Aliu trashigimtari dhe Pashaja mė i famshėm i Osmanlive.
Aliu u rit sėbashku me motrėn Shahinshahun me gėzimet mė tė mėdhaja fėminore tė rrethuar me lodra tė ndryshme dhe duke lozur nė lojra tė pakufishme. Aliu ishte problematik i palodhur nė kėnaqėsin e pakufishme tė botės fėminore. Kur i ati Veliu ishte present, Aliun nuk kishte bariera nė lojrat e tija dhe nuk mundeshte askush ta ndal at kėnaqėsi tė tij para Veli Pashės. Por i ati Veliu ishte i njejti sikur me djalin ashtu edhe me vajzėn. Veliu asnjiheri nuk forcoi fėmit tė bėnin diēka qė ato nuk donin. E vetmja barier e tij dhe e motrės ishte e ėma Hanka. Hanka forcoi djalin dhe vajzėn e saj qė tė mėsohen tė shkruajnė dhe tė lexojnė, dhe mundėsoi qė tė dy fėmitė tė edukohen. E ėma Hanka ishte ajo qė nderpitke gėzimin e lojrave tė pakufishme. Tė dy fėmit lozėn mjaft me tė atin.
Aliu ishte dymbėdhjetvjet dhe Shahinshahu ishte dhjet vjet kur i ati ndėroj jetė. Tani Aliu dhe e motra ishėn me tė ėmėn Hanka qė ishte nji e re me moral dhe karakter tė fortė. Hanka me tė venė e Ismail Beut nuk shkonin mire. Gjithashtu tė vejės sė Islam Beut u bashkangjiteshte edhe e veja e Veliut. Hanka qė ti largohet problemeve edhe mė tė mėdhaja lėshoi pallatin dhe u largu nė fhatin e saj, Karnian.

E veja e Islamit nuk ndėrpreu propagandėn dhe fjalėt e kėqija kundėr saj. Bejlerėt sė bashku me terroristat maxhup ose Grek, kėnaqeshin nė ket luft tė ftohtė nė mesin e dy tė vejave, qė luftonin pėr tė birėt tė bėhen Pasha. E veja e Islam Beut anonte nga e veja e tjetėr e Veli Pashės, dhe dėshironte qė bijt e saj tė bėhen pasha duke e ndar pashalluqet me djemt e saj. E lodhur nga tė gjitha kėto, Hanka vazhdoi jetėn nė fshatin e saj Karnian.
Terroristat maxhup ose jevg ose grek tė ngjallzuar nga teroristat rus, i helmuan katėr fėmit e Veli Pashės, dhe dogjėn pallatin ku jetonin. Hanka ishte ajo qė dyshoheshte pėr ket krim. Mė sė shumti ngrehu zėrin e veja e Islam Beut, qė akuzoi Hankėn pėr ket akt kriminel. Gjithashtu akuzoi Hankėn se po bėnte vjedhje dhe organizonte akte tjera kriminele.

Aliu ishte dymbėdhjetvjet dhe Shahinshahu ishte dhjet vjet kur i ati ndėroj jetė. Tani Aliu dhe e motra ishėn me tė ėmėn Hanka qė ishte nji e re me moral dhe karakter tė fortė. Hanka me tė venė e Ismail Beut nuk shkonin mire. Gjithashtu tė vejės sė Islam Beut u bashkangjiteshte edhe e veja e Veliut. Hanka qė ti largohet problemeve edhe mė tė mėdhaja lėshoi pallatin dhe u largu nė fhatin e saj, Karnian. E veja e Islamit nuk ndėrpreu propagandėn dhe fjalėt e kėqija kundėr saj. Bejlerėt sė bashku me terroristat maxhup ose Grek, kėnaqeshin nė ket luft tė ftohtė nė mesin e dy tė vejave, qė luftonin pėr tė birėt tė bėhen Pasha. E veja e Islam Beut anonte nga e veja e tjetėr e Veli Pashės, dhe dėshironte qė bijt e saj tė bėhen pasha duke e ndar pashalluqet me djemt e saj. E lodhur nga tė gjitha kėto, Hanka vazhdoi jetėn nė fshatin e saj Karnian.Terroristėt magjyp, ose jevgė, ose grekė, tė ngjallzuar nga terroristėt rus, i helmuan katėr fėmijėt e Veli Pashės, dhe dogjėn pallatin ku jetonin. Hanka ishte ajo qė dyshoheshte pėr ket krim.

Mė sė shumti ngrehu zėrin e veja e Islam Beut, qė akuzoi Hankėn pėr ket akt kriminel. Gjithashtu akuzoi Hankėn se po bėnte vjedhje dhe organizonte akte tjera kriminele.
Hanka ishte e re me nji krenari tė lartė mbretrore dhe nuk ndoti vetėn por rruajti fėmit e saj dhe nuk u martua gjer nė fund tė jetės. Njerėzit filluan tė flasin fjal te ndotura pėr Hankėn, dhe si duket secili kishte dėshir tek Hanka. Por Hanka ishte femėr me karakter tė lart, dhe nuk u pėrkul tė ndot moralin e saj. Njerzit flitnin fjal e pa fjal pėr Hankėn se gjoja truprojet e saj jo vetėm se e mbrojn por edhe natėn sė bashku e kalojn. (Faqe 31, Villiam Plomer). Nji gjė qė nuk ishte aspak e vėrtet. Hanka vendosi qė tė kthehet nė Tepelen, sikurse mbretresha nė mbretrin e saj. Ndėgjoi fjal tė kėqija nga fshati Hormovė, dhe vendosi qė tė rit pagesat taksore pėr popullin e Hormovės, qė tė nderpres fjalėt e kėqija qė ju shpifeshin. Nė vazhdim, Hanka mori nė kontrol fshatin Kakos nga pashalluku i bejlerėve tė Gardhiqit.(Faqe 8, Sabri Godo). Bejlerėt e Gardhiqit organizuan rebelim kundėr Hankės. Hanka ishte e zėnur gjall nga rebelėt e Gardhiqit dhe tė Hormovės.. Populli i Hormovės maltretoi, dhunoi, dhe e la pothuajse tė vdekur Hankėn. Hanka u betua pėr hakmarja dhe se asnjiher nuk do tua harroj Gardhiqit dhe Hormovės. Mė von Ali Pasha u hakmar ku bėri masakra tė mėdhaja nė Hormov dhe Gardhiq.
Pas kėtij incidenti, Hanka lėviste nga vendi nė vend, dhe nuk rinte vetėm nė nji pallat. Pallatet u djegėn, gjersa Hanka u fshiheshte nga vendi nė vend, por ajo u betua se do tė hakmiret pėr ket gjė. Para se tė vdes , Hanka la amanet fėmive pėr hakmarje. Aliu mė von tha, “unė ja kam borxh nėnės sime ēdo send. Dy here ma dhuroj jetėn, si njeri dhe si udhėheqės. Mė lėmoi dhe ma dha imagjinatėn duke mė drejtuar nė rrugėn e destinimit.”



Hanka, nėna me zemėr tė thyer

Ali Hysein ishte i lindur nė vitin 1743 nė fshatin Tepelen, Shqipėri. Askush nuk mbante mend se nė cilin muaj Aliu lindi. Disa gojdhėna spjegojnė se ka lindur nė njė ditė tė ftohtė gjat muajve tė dimrit, dhe disa tregime thonė se ka lindur nė njė ditė tė kthjelltė pranverore. Aliu si fėmi ishte shumė i gjallė dhe problematik i palodhur. Kur i ati ishte prezent, Aliu kishte kėnaqėsi tė pakufishme duke lozur nė botėn e fėmiris, dhe bėnte ēmos qė i donte zemra. Por i ati Veliu ishte i njėjti sikur me djalin ashtu edhe me vajzėn. Veli Pasha asnjiheri nuk forcoi fėmit tė bėnin diēka qė ato nuk donin. E vetmja barier e tij ishte e ėma Hanka. Hanka forcoi djalin dhe vajzėn qė tė mėsojnė tė shkruajnė dhe tė lexojnė, dhe mundėsoi qė tė dy tė edukohen. E ėma Hanka ishte ajo qė nderpritke gėzimin e lojrave tė pakufishme.

Kur babai Veli Pasha vdiq, Aliu ishte dymbėdhjet vjetė dhe Shahinshahu ishte vetėm dhjet vjetė. Tė dy fėmit lozėn mjaft me tė atin. E ėma ishe e re. Hanka dhe e veja e Islam Beut nuk shkonin mirė. Gjat lojrave fėminore, fėmitė kacafyteshin dhe rrifeshin. Nė shtėpi ishin dhjet fėmi dhe tre gra tė veja. Rrafjet e shpeshta kalonte tek njė kacafytje nė mes tė rriturve. Presioni rriteshte pothuajse ēdo ditė. Secila e ve mbronte fėmin e saj. Aliu dhe tė motrėn vetėm e ėma Hanka i mbronte. Aliu dhe Shahinshahu u bėnė fėmi tė padashtun. Nga kacafytjet dhe kundėrshtimet e idhėta, Hanka lėshoi pallatin dhe u largua nė fshatin e saj, Karnian. E veja e Islamit nuk ndėrpreu propagandėn dhe fjalėt e kėqija kundėr saj. Bejlerėt sė bashku me terroristat maxhup ose Grek, kėnaqeshin nė ket luftė tė ftohtė nė mesin e dy tė vejaveAS.

E lodhur nga tė gjitha kėto, Hanka vazhdoi jetėn nė fshatin e saj Karnian. E veja e Islam Beut anonte nga e veja e tjetėr e Veli Pashės, dhe dėshironte qė bijtė e saj tė bėhen pasha duke e ndar pashallėqet me djemt e saj. Pas ca javėsh terroristat Francez dhe maxhup ose jevg ose grek tė ngjallzuar nga teroristat rus dhe disa bejlerė, i helmuan katėr fėmit e Veli Pashės. Njė nga njė fėmit e Veli Pashės vdiqėn dhe pallatin ku jetonin u dogj. Hanka ishte ajo qė dyshoheshte pėr ket krim. Mė sė shumti ngrehu zėrin e veja e Islam Beut, qė akuzoi Hankėn pėr ket akt kriminel dhe nė vazhdim ajo akuzoi Hankėn se po bėnte vjedhje dhe organizonte akte tjera kriminele. Populli I rrethit filloi disi tė besoj se Hanka ishte kriminele. Hanka ishte e re me njė moral tė lartė dhe nuk deshi tė martohet pėr sė dyti, edhe pse kishte oferta tė panumruara pėr martesė, ajo nuk u martua gjer nė fund tė jetės. Njerėzit filluan tė flasin fjal te ndotura pėr Hankėn, dhe si duket secili kishte dėshir tek Hanka. Por Hanka ishte femėr me karakter tė lartė, dhe nuk u pėrkul tė ndot moralin e saj me askend. Vetėm Veliu mbeti nė zemrėn e saj. Njerėzit flitnin pėr Hankėn se gjoja truprojet e saj jo vetėm se e mbrojnė por edhe natėn sė bashku e kalojnė.(Faqe 31, Villiam Plomer) Njė gjė qė nuk ishte aspak e vėrtet. Hanka vendosi qė tė kthehet nė Tepelen, sikurse mbretresha nė pallatin e saj. Ndėgjoi fjalė tė kėqija nga fshati Hormovė, dhe vendosi qė tė rit pagesat taksore pėr popullin e Hormovės, qė tė nderpres fjalėt e kėqija qė iu shpifeshin. Nė vazhdim, Hanka mori nė kontroll fshatin Kakos nga pashallėku i bejlerėve tė Gardhiqit.(Faqe 8, Sabri Godo)
Nė inat tė saj, bejlerėt e Gardhiqit dhe Hormovės organizuan rebelim kundėr Hankės. Njė natė, Hanka ishte e zėnur rob nga rebelėt e Gardhiqit dhe tė Hormovės. Populli i Hormovės maltretoi, dhunoi, dhe e la pothuajse tė vdekur Hankėn. Hanka u betua se asnjėher nuk do tė harroj Gardhiqit dhe Hormovės kėtė gjė dhe u betua pėr hakmarje. Mė vonė Ali Pasha u hakmar ku bėri masakra tė mėdhaja nė Hormovė dhe Gardhiq.

Pas kėtij incidenti, Hanka lėviste nga vendi nė vend qė ti largohet ndonji sulmi the pėrjetimi i padėshiruar dhe mė nuk rinte vetėm nė njė pallat. Disa here pallatet u dogjėn nga fshatarėt pas Hanka largoheshte nga pallater. Pallatet u djegėn, gjersa Hanka u fshiheshte nga vendi nė vend, por ajo u betua se do tė hakmiret pėr ket gjė. Para se tė vdes , Hanka la amanet fėmive pėr hakmarje. Para se tė martohet Aliu pati njė dialog tė madh me tė ėmėn e tij, Hankėn, e cial i tha: “Fuqia i takon atij njeriu i cili din ta mer, dhe pasuria i takon atij njeriu i cili din ta shumėzon dhe ta rritė atė pasuri, dhe atij qė i dridhen kėmbėt meriton tė vdes.”(Fq. 20, Sabri Godo) Aliu mė von tha, “Unė ja kam borxh nėnės sime ēdo send. Dy here ma dhuroj jetėn, si njeri dhe si udhėheqės. Mė lėmoi dhe ma dha imagjinatėn dhe mė drejtoi nė rrugėn e destinimit.”

Kur Aliu rrethoi qytetin e Trikalėn, ai mori njė lajmė tė keq. E ėma e tij ishte shum e sėmurė, dhe thiri Aliun. Hanka, zonja e Epirit ishte shumė seriozisht e sėmurė. Menjėher Aliu shkoi nė Tepelen. Hanka ishte nė momentet e fundit tė jetės, dhe luti Shahinshahun qė ta lexon amanetin. Nė amanet ishte qė tė dy sa ma herėt ti ekstraminojnė dhe tė shkatrojnė popullin nė Gardhiq dhe Hormovė, dhe po nėse nuk e bėjnė kėtė do tju ndodhė ndonji gjė e keqe sepse kishte lėshuar sehire. Gjithashtu nė amanetė ishte qė tė shkojnė pėr tė nė Haxhillak, nė Mek dhe Medin pėr shpirtin e saj.(Fq. 46, William Plomer) Mė vonė Ali Pasha paguajti njerėz qė tė shkojnė nė haxhillak nė emėr tė ėmės dhe babas ose badel. Ky akt ėshtė legjitim nė fenė Islame dhe akti i kėtill quhet badel. Hanka la pas veti njė djal trim, Ali Pashėn qė sot krenarisht pėrmendin emrin e tij.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 11-11-2011, 23:44   #48
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Pashallėku i Janinės

Ne fund te 1787, kur Ali pashe Tepelena vuri ne dore sundimin e Janines, ne Shkoder kishte deshtuar ekspedita e pare ndeshkimore kunder Kara Mahmud Pashes. Po ne kete kohe ose me sakte ne fillim te vitit 1788 hyri ne lufte kunder Perandorise Osmane edhe Austria. E gjetur ne lufte me Rusine dhe me Austrine, Porta e Larte e miratoi shtrirjen e qeverisjes te Aliut ne sanxhakun e Janines, jo vetem pse kishte nevoje te madhe per forcat e tij luftarake, por edhe pse me kete veprim ajo synonte qe te pengonte mundesine e marreveshjes se dy pashallareve te fuqishem shqiptare, te cilet dy vjet me pare kishin qene aleate, dhe te ndalonte kalimin e tyre ne anen e Fuqive te Medha.
Shtrirja e pushtetit te Ali pashe Tepelenes edhe ne sanxhakun e Janines, ose perqendrimi i qeverisjes se sanxhakeve te Terhalles e te Janines ne nje dore te vetme, krijoi berthamen e Pashallekut te Janines (1787). Ky perqendrim i dha dore parise feudale shqiptare te behej klase sunduese edhe nga pikepamja ekonomike, duke u shnderruar pronare e pjeses me te madhe e me te rendesishme te kullotave, te pyjeve dhe te tokes se punueshme te ketyre dy sanxhakeve. Keshtu u krijua baza nga e cila kjo pari, nen drejtimin e Ali Pashes, mundi te shtrinte pushtetin e vet mbi te gjitha trojet e Shqiperise Jugore.

Ndersa pas nenshkrimit te traktatit te paqes se Kycyk Kajnarxhise, me 1774, besimi i cifligareve shqiptare te qendrueshmeria e Perandorise Osmane vetem sa kishte filluar te tronditej, pas 15 vjetesh, kur ajo kishte hyre ne lufte kunder dy perandorive me te fuqishme evropiane, qe synonin ta copetonin, mosbesimi u rrit bashke me theksimin e rrezikut te shembjes se saj te aferme. Ashtu si pjesa kryesore e ajaneve shkodrane, perkrahes te vezirit Bushatlli, edhe shumica e ajaneve te Shqiperise Jugore, mbi te cilet mbeshtetej Ali pashe Tepelena, kujtonin se lufta e Rusise dhe e Austrise kunder Perandorise Osmane do te sillte ndryshime te rendesishme politike ne pjesen evropiane te kesaj perandorie te kalbur nga brenda.
Duke menduar per te ardhmen e tyre, por ne te njejten kohe edhe per fatin e vendit ku sundonin, kreret e parise shqiptare synonin qe, pas debimit te osmaneve, te ruanin pushtetin ne ate pashallek ku kishin pronat e tyre. Ne pershtatje me keto interesa jetike u rrit ne radhe te pare bashkimi i shtreses se cifligareve rreth Aliut, i cili percaktoi, sipas rrethanave, vijat e politikes se pashallekut te ri. Ne politiken e brendshme Ali Pasha veproi me shkathtesi te madhe, per te mos i lejuar familjet e vjetra feudale, te cilat kishin qene mbeshtetja kryesore e Portes se Larte, te bashkoheshin kunder tij. Prandaj, ai i goditi me shpejtesi duke shkaterruar jo vetem pushtetin e tyre politik, por edhe ate ekonomik. Per te krijuar nje baze sa me te gjere e me te shendoshe shoqerore, Ali Pasha siguroi mbeshtetjen e familjeve te vjetra kundershtare qe sundonin ne sanxhakun e Janines, duke u dhene atyre jo vetem ofiqe ne administrate e ne ushtri, por edhe prona e pasuri te konfiskuara te feudaleve te vrare, te kapur apo te arratisur.
Ne kete menyre, bashkeluftetaret e vjeter dhe te rinj te pashait tepelenas, sikurse edhe vete ai, e rriten pasurine e tyre dhe nuk mbeten rrogetare apo sherbetore te tij, sic pretendohet ne ndonje studim pa asnje mbeshtetje dokumentare.

Per me teper, kjo shtrese e re sunduese, e perbere thuajse teresisht nga shqiptare, duke perdorur te gjitha format, e shpejtoi ritmin e procesit te cifligimit dhe e shtoi numrin e cifligjeve qe kishte ne zoterim. Vete Ali Pasha u be cifligari me i madh. Ndryshe nga ajanet me origjine feudale-ushtarake te shtresave te larta dhe nga ata qe me pare u pasuruan, e pastaj vune ne dore pushtetin, paria sunduese e sanxhakeve te Janines dhe te Terhalles me Ali Pashen ne krye e shumefishoi pasurine pasi mori pushtetin ne duart e veta. Mirepo ekonomia cifligare lidhej ngushte me ekonomine qytetare.
Edhe Ali pashe Tepelena, ashtu si Mahmud pasha i Shkodres, ishte i interesuar per nje zhvillim te shpejte te ekonomise qytetare qe perbente nje burim tjeter te madh pasurimi. Prandaj ai e perdori pushtetin politik ne sherbim te zhvillimit ekonomik te vendit. Pasi zhduku nje numer familjesh te medha feudale, ai shpartalloi, deboi jashte kufijve ose i nenshtroi duke i futur ne sherbimin e tij thuajse te gjitha bandat, qe mbillnin pasigurine nder banoret ose qe pengonin me grabitjet e tyre qarkullimin e lire te mallrave. Me perjashtim te viseve perreth malesise se Sulit, ku kohe me kohe sulmonin cetat e sulioteve, thuajse kudo ne pashallek u vendos qetesia. Pa cenuar privilegjet e parise sunduese vendase, por edhe pa i lejuar asaj te kryente veprime arbitrare, Ali Pasha tregoi kujdes te vecante per mbrojtjen e jetes dhe te prones se shtreses se pasur zejtare e tregtare, pa bere dallim nese i perkiste kombesise shqiptare apo greke dhe nese ishte myslimane, hebraike apo e krishtere. Keshtu ai siguroi perkrahjen e kesaj shtrese.

Ne te njejten kohe, per te terhequr pas vetes popullsine e besimeve te ndryshme te pashallekut, Ali Pasha lejoi ushtrimin e lire te veprimtarise se institucioneve fetare te te gjitha llojeve dhe inkurajoi si arsimin fetar, ashtu edhe ate laik. Ne kete menyre sundimtari i ri mundi te afronte edhe klerin, e sidomos ate ortodoks. Duke qene se shtylla kryesore e sundimit te vet ishte ushtria, Ali Pasha vemendjen kryesore ia kushtoi asaj. Themelin e kesaj ushtrie e benin ushtaret me rroge, me prejardhje kryesisht nga malesite e varfra te Shqiperise Jugore. Keta ushtare te varfer plotesonin nevojen e jeteses se familjeve te tyre me rrogat qe merrnin dhe per kete arsye interesat e tyre ishin te lidhura me ato te parise feudale sunduese, se ciles i sherbenin. Krahas ushtareve shqiptare, ne forcat e armatosura te Pashallekut te Janines, vecanerisht per ruajtjen e grykave e te rrugeve, benin pjese gjithashtu me rroge edhe reparte malesoresh vllahe e greke, martallozet ose armatolet, te cilet dikur perbenin repartet e vetembrojtjes fshatare kunder arbitraritetit fedual. Tani kete detyre e kryenin forcat e derbendeve te Aliut.

Ne rast nevoje mobilizoheshin me detyrim edhe forcat e esnafeve qytetare, si dhe forcat fshatare nga cifligjet. Nuk munguan te pajtoheshin e te sherbenin ne ushtrine e Pashallekut te Janines edhe ushtare me pagese nga Shqiperia Veriore e Verilindore. Ushtria ndahej ne reparte kembesore, qe perbenin forcen kryesore te saj, por ne te filluan te dukeshin edhe berthama kaloresie e artilerie. Pashalleku u pajis edhe me nje aparat administrativ e gjyqesor sipas organizimit osman, me ndryshimin e rendesishem se prane cdo myteselimi ose qeveritari krahinor, u krijua nje keshill i perbere nga paria myslimane ose ajanet, te cilet ishin perfaqesuesit e krahinave myslimane, dhe nga paria e krishtere ose koxhabashet, te cilet ishin perfaqesuesit e krahinave te krishtere. Vec kesaj, vendimet gjyqesore apeloheshin ne Janine e jo ne Stamboll dhe ne krye te ketij aparati, pervec myslimaneve me pervoje, Ali Pasha terhoqi nje varg keshilltaresh dhe sekretaresh nga elementi i krishtere. Ne krye te aparatit te pashallekut qendronte vete Aliu si nje sundimtar absolut. Ai ndihmohej nga nje keshill i larte apodivan, qe perbehej nga djemte e tij si dhe nga miqte me te ngushte e me besnike, sikurse ishin Thanas Vaja, Jusuf Arapi, Tahir Abazi, Meco Bono, Veli Gega, Hysen Poda, Dalip Permeti, Dervish Hasani, Ago Vasjari, Mehmet Myhyrdari etj.

Pervec pushtetit ekzekutiv, Ali Pasha kishte kthyer ne prone private te tij edhe thesarin, i cili nen kujdesin e tij te vecante, ishte gjithmone ne gjendje te perballonte shpenzimet. I ndertuar ne kete menyre, ky aparat i sherbente pushtetit tanime autonom te shtreses sunduese te cifligareve vendas, e cila ndonese nuk ishte shkeputur plotesisht nga varesia politike e pushtetit qendror, qeveriste ne menyre autonome, kurse me debimin e osmaneve, ajo synonte te krijonte shtetin e vet te pavarur. Udheheqesi i saj mbajti lidhje te rregullta me pushtetin duke shlyer gjithe detyrimet financiare ndaj arkes perandorake, per te menjanuar cdo konflikt te parakohshem dhe per ta perdorur ate ne dobi te perforcimit te metejshem te pashallekut e te shkeputjes se tij nga kjo vartesi e Stambollit.
Perforcimi i pushtetit brenda pashallekut dhe shtrirja e tij kryesisht ne troje shqiptare, per te arritur pastaj ne shkeputjen nga varesia e Portes se Larte, ndodhen ne kushtet kur u shtrua mundesia e debimit te osmanllinjve nga Evropa, qe perbente njeherazi qellimin kryesor te veprimtarise se Ali Pashes ne dhjetevjecarin e fundit te shek. XVIII. Ne perputhje me kete qellim ai ndoqi nje politike te dyfishte: synonte te shfrytezonte ne dobi te vet, sa te qe e mundur me shume, konfliktin midis Perandorise Osmane e fuqive armike te saj, si dhe konfliktet midis vete Fuqive te Medha evropiane, qe cenonin drejtpersedrejti ose terthorazi ekzistencen e shtetit osman dhe qe lidheshin ne nje fare mase edhe me te ardhmen e Pashallekut te Janines dhe te te gjithe Shqiperise. Pasi forcoi pozitat e veta duke marre pjese ne lufte, ne frontin e Danubit gjate vitit 1788, Ali Pashes iu desh te ndeshej me nje beselidhje te kapedaneve suliote dhe te qeveritareve te sanxhakeve te Delvines e te Vlores, te cilen e perkrahen autoritetet osmane per te ruajtur anarkine feudale ne Shqiperine Jugore.

Te shqetesuar prej ardhjes ne fuqi te Ali Pashes ne sanxhakun e Janines, sunduesit osmane mbajten qendrim armiqesor ndaj tij. Ata strehuan ne zoterimet e tyre feudalet e ndjekur dhe te shpronesuar nga sundimtari i Janines, nxiten dhe ndihmuan me arme, me municione e me ushqime suliotet e himariotet, u premtuan atyre ndihme kunder Ali Pashes dhe nderhyne qe paria came dhe pashallaret e Delvines e te Beratit te lidheshin kunder tij. Te inkurajuara ne kete menyre, te gjitha keto forca filluan te levizin. Sidomos suliotet dendesuan sulmet e tyre kunder trafikut te rruges Janine-Arte.
Prania e malesise se panenshtruar e te veteqeverisur te Sulit dhe veprimtaria e banoreve te saj perbenin per pashallekun nje rrezik te brendshem qe duhej menjanuar me cdo menyre. Keta malesore trima e guximtare, te vendosur ne nje vend strategjik, 50 km ne jugperendim te Janines, jo vetem shqetesonin rruget e pronat feudale, por kishin arritur te debonin nje varg feudalesh nga 60-70 fshatra perreth malesise se tyre, te cilat i kishin vene ā€œnen mbrojtjeā€ kundrejt nje rente te rregullt ne prodhime e ne te holla.

vazhdon
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 11-11-2011, 23:49   #49
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Pashallėku i Janinės

Ne fund te 1787, kur Ali pashe Tepelena vuri ne dore sundimin e Janines, ne Shkoder kishte deshtuar ekspedita e pare ndeshkimore kunder Kara Mahmud Pashes. Po ne kete kohe ose me sakte ne fillim te vitit 1788 hyri ne lufte kunder Perandorise Osmane edhe Austria. E gjetur ne lufte me Rusine dhe me Austrine, Porta e Larte e miratoi shtrirjen e qeverisjes te Aliut ne sanxhakun e Janines, jo vetem pse kishte nevoje te madhe per forcat e tij luftarake, por edhe pse me kete veprim ajo synonte qe te pengonte mundesine e marreveshjes se dy pashallareve te fuqishem shqiptare, te cilet dy vjet me pare kishin qene aleate, dhe te ndalonte kalimin e tyre ne anen e Fuqive te Medha.
Shtrirja e pushtetit te Ali pashe Tepelenes edhe ne sanxhakun e Janines, ose perqendrimi i qeverisjes se sanxhakeve te Terhalles e te Janines ne nje dore te vetme, krijoi berthamen e Pashallekut te Janines (1787). Ky perqendrim i dha dore parise feudale shqiptare te behej klase sunduese edhe nga pikepamja ekonomike, duke u shnderruar pronare e pjeses me te madhe e me te rendesishme te kullotave, te pyjeve dhe te tokes se punueshme te ketyre dy sanxhakeve. Keshtu u krijua baza nga e cila kjo pari, nen drejtimin e Ali Pashes, mundi te shtrinte pushtetin e vet mbi te gjitha trojet e Shqiperise Jugore.

Ndersa pas nenshkrimit te traktatit te paqes se Kycyk Kajnarxhise, me 1774, besimi i cifligareve shqiptare te qendrueshmeria e Perandorise Osmane vetem sa kishte filluar te tronditej, pas 15 vjetesh, kur ajo kishte hyre ne lufte kunder dy perandorive me te fuqishme evropiane, qe synonin ta copetonin, mosbesimi u rrit bashke me theksimin e rrezikut te shembjes se saj te aferme. Ashtu si pjesa kryesore e ajaneve shkodrane, perkrahes te vezirit Bushatlli, edhe shumica e ajaneve te Shqiperise Jugore, mbi te cilet mbeshtetej Ali pashe Tepelena, kujtonin se lufta e Rusise dhe e Austrise kunder Perandorise Osmane do te sillte ndryshime te rendesishme politike ne pjesen evropiane te kesaj perandorie te kalbur nga brenda.
Duke menduar per te ardhmen e tyre, por ne te njejten kohe edhe per fatin e vendit ku sundonin, kreret e parise shqiptare synonin qe, pas debimit te osmaneve, te ruanin pushtetin ne ate pashallek ku kishin pronat e tyre. Ne pershtatje me keto interesa jetike u rrit ne radhe te pare bashkimi i shtreses se cifligareve rreth Aliut, i cili percaktoi, sipas rrethanave, vijat e politikes se pashallekut te ri. Ne politiken e brendshme Ali Pasha veproi me shkathtesi te madhe, per te mos i lejuar familjet e vjetra feudale, te cilat kishin qene mbeshtetja kryesore e Portes se Larte, te bashkoheshin kunder tij. Prandaj, ai i goditi me shpejtesi duke shkaterruar jo vetem pushtetin e tyre politik, por edhe ate ekonomik. Per te krijuar nje baze sa me te gjere e me te shendoshe shoqerore, Ali Pasha siguroi mbeshtetjen e familjeve te vjetra kundershtare qe sundonin ne sanxhakun e Janines, duke u dhene atyre jo vetem ofiqe ne administrate e ne ushtri, por edhe prona e pasuri te konfiskuara te feudaleve te vrare, te kapur apo te arratisur.
Ne kete menyre, bashkeluftetaret e vjeter dhe te rinj te pashait tepelenas, sikurse edhe vete ai, e rriten pasurine e tyre dhe nuk mbeten rrogetare apo sherbetore te tij, sic pretendohet ne ndonje studim pa asnje mbeshtetje dokumentare.

Per me teper, kjo shtrese e re sunduese, e perbere thuajse teresisht nga shqiptare, duke perdorur te gjitha format, e shpejtoi ritmin e procesit te cifligimit dhe e shtoi numrin e cifligjeve qe kishte ne zoterim. Vete Ali Pasha u be cifligari me i madh. Ndryshe nga ajanet me origjine feudale-ushtarake te shtresave te larta dhe nga ata qe me pare u pasuruan, e pastaj vune ne dore pushtetin, paria sunduese e sanxhakeve te Janines dhe te Terhalles me Ali Pashen ne krye e shumefishoi pasurine pasi mori pushtetin ne duart e veta. Mirepo ekonomia cifligare lidhej ngushte me ekonomine qytetare.
Edhe Ali pashe Tepelena, ashtu si Mahmud pasha i Shkodres, ishte i interesuar per nje zhvillim te shpejte te ekonomise qytetare qe perbente nje burim tjeter te madh pasurimi. Prandaj ai e perdori pushtetin politik ne sherbim te zhvillimit ekonomik te vendit. Pasi zhduku nje numer familjesh te medha feudale, ai shpartalloi, deboi jashte kufijve ose i nenshtroi duke i futur ne sherbimin e tij thuajse te gjitha bandat, qe mbillnin pasigurine nder banoret ose qe pengonin me grabitjet e tyre qarkullimin e lire te mallrave. Me perjashtim te viseve perreth malesise se Sulit, ku kohe me kohe sulmonin cetat e sulioteve, thuajse kudo ne pashallek u vendos qetesia. Pa cenuar privilegjet e parise sunduese vendase, por edhe pa i lejuar asaj te kryente veprime arbitrare, Ali Pasha tregoi kujdes te vecante per mbrojtjen e jetes dhe te prones se shtreses se pasur zejtare e tregtare, pa bere dallim nese i perkiste kombesise shqiptare apo greke dhe nese ishte myslimane, hebraike apo e krishtere. Keshtu ai siguroi perkrahjen e kesaj shtrese.

Ne te njejten kohe, per te terhequr pas vetes popullsine e besimeve te ndryshme te pashallekut, Ali Pasha lejoi ushtrimin e lire te veprimtarise se institucioneve fetare te te gjitha llojeve dhe inkurajoi si arsimin fetar, ashtu edhe ate laik. Ne kete menyre sundimtari i ri mundi te afronte edhe klerin, e sidomos ate ortodoks. Duke qene se shtylla kryesore e sundimit te vet ishte ushtria, Ali Pasha vemendjen kryesore ia kushtoi asaj. Themelin e kesaj ushtrie e benin ushtaret me rroge, me prejardhje kryesisht nga malesite e varfra te Shqiperise Jugore. Keta ushtare te varfer plotesonin nevojen e jeteses se familjeve te tyre me rrogat qe merrnin dhe per kete arsye interesat e tyre ishin te lidhura me ato te parise feudale sunduese, se ciles i sherbenin. Krahas ushtareve shqiptare, ne forcat e armatosura te Pashallekut te Janines, vecanerisht per ruajtjen e grykave e te rrugeve, benin pjese gjithashtu me rroge edhe reparte malesoresh vllahe e greke, martallozet ose armatolet, te cilet dikur perbenin repartet e vetembrojtjes fshatare kunder arbitraritetit fedual. Tani kete detyre e kryenin forcat e derbendeve te Aliut.

Ne rast nevoje mobilizoheshin me detyrim edhe forcat e esnafeve qytetare, si dhe forcat fshatare nga cifligjet. Nuk munguan te pajtoheshin e te sherbenin ne ushtrine e Pashallekut te Janines edhe ushtare me pagese nga Shqiperia Veriore e Verilindore. Ushtria ndahej ne reparte kembesore, qe perbenin forcen kryesore te saj, por ne te filluan te dukeshin edhe berthama kaloresie e artilerie. Pashalleku u pajis edhe me nje aparat administrativ e gjyqesor sipas organizimit osman, me ndryshimin e rendesishem se prane cdo myteselimi ose qeveritari krahinor, u krijua nje keshill i perbere nga paria myslimane ose ajanet, te cilet ishin perfaqesuesit e krahinave myslimane, dhe nga paria e krishtere ose koxhabashet, te cilet ishin perfaqesuesit e krahinave te krishtere. Vec kesaj, vendimet gjyqesore apeloheshin ne Janine e jo ne Stamboll dhe ne krye te ketij aparati, pervec myslimaneve me pervoje, Ali Pasha terhoqi nje varg keshilltaresh dhe sekretaresh nga elementi i krishtere. Ne krye te aparatit te pashallekut qendronte vete Aliu si nje sundimtar absolut. Ai ndihmohej nga nje keshill i larte apodivan, qe perbehej nga djemte e tij si dhe nga miqte me te ngushte e me besnike, sikurse ishin Thanas Vaja, Jusuf Arapi, Tahir Abazi, Meco Bono, Veli Gega, Hysen Poda, Dalip Permeti, Dervish Hasani, Ago Vasjari, Mehmet Myhyrdari etj.

Pervec pushtetit ekzekutiv, Ali Pasha kishte kthyer ne prone private te tij edhe thesarin, i cili nen kujdesin e tij te vecante, ishte gjithmone ne gjendje te perballonte shpenzimet. I ndertuar ne kete menyre, ky aparat i sherbente pushtetit tanime autonom te shtreses sunduese te cifligareve vendas, e cila ndonese nuk ishte shkeputur plotesisht nga varesia politike e pushtetit qendror, qeveriste ne menyre autonome, kurse me debimin e osmaneve, ajo synonte te krijonte shtetin e vet te pavarur. Udheheqesi i saj mbajti lidhje te rregullta me pushtetin duke shlyer gjithe detyrimet financiare ndaj arkes perandorake, per te menjanuar cdo konflikt te parakohshem dhe per ta perdorur ate ne dobi te perforcimit te metejshem te pashallekut e te shkeputjes se tij nga kjo vartesi e Stambollit.
Perforcimi i pushtetit brenda pashallekut dhe shtrirja e tij kryesisht ne troje shqiptare, per te arritur pastaj ne shkeputjen nga varesia e Portes se Larte, ndodhen ne kushtet kur u shtrua mundesia e debimit te osmanllinjve nga Evropa, qe perbente njeherazi qellimin kryesor te veprimtarise se Ali Pashes ne dhjetevjecarin e fundit te shek. XVIII. Ne perputhje me kete qellim ai ndoqi nje politike te dyfishte: synonte te shfrytezonte ne dobi te vet, sa te qe e mundur me shume, konfliktin midis Perandorise Osmane e fuqive armike te saj, si dhe konfliktet midis vete Fuqive te Medha evropiane, qe cenonin drejtpersedrejti ose terthorazi ekzistencen e shtetit osman dhe qe lidheshin ne nje fare mase edhe me te ardhmen e Pashallekut te Janines dhe te te gjithe Shqiperise. Pasi forcoi pozitat e veta duke marre pjese ne lufte, ne frontin e Danubit gjate vitit 1788, Ali Pashes iu desh te ndeshej me nje beselidhje te kapedaneve suliote dhe te qeveritareve te sanxhakeve te Delvines e te Vlores, te cilen e perkrahen autoritetet osmane per te ruajtur anarkine feudale ne Shqiperine Jugore.

Te shqetesuar prej ardhjes ne fuqi te Ali Pashes ne sanxhakun e Janines, sunduesit osmane mbajten qendrim armiqesor ndaj tij. Ata strehuan ne zoterimet e tyre feudalet e ndjekur dhe te shpronesuar nga sundimtari i Janines, nxiten dhe ndihmuan me arme, me municione e me ushqime suliotet e himariotet, u premtuan atyre ndihme kunder Ali Pashes dhe nderhyne qe paria came dhe pashallaret e Delvines e te Beratit te lidheshin kunder tij. Te inkurajuara ne kete menyre, te gjitha keto forca filluan te levizin. Sidomos suliotet dendesuan sulmet e tyre kunder trafikut te rruges Janine-Arte.
Prania e malesise se panenshtruar e te veteqeverisur te Sulit dhe veprimtaria e banoreve te saj perbenin per pashallekun nje rrezik te brendshem qe duhej menjanuar me cdo menyre. Keta malesore trima e guximtare, te vendosur ne nje vend strategjik, 50 km ne jugperendim te Janines, jo vetem shqetesonin rruget e pronat feudale, por kishin arritur te debonin nje varg feudalesh nga 60-70 fshatra perreth malesise se tyre, te cilat i kishin vene ā€œnen mbrojtjeā€ kundrejt nje rente te rregullt ne prodhime e ne te holla.

vazhdon
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 11-11-2011, 23:53   #50
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Per ta menjanuar rrezikshmerine e sulioteve, per Aliun kishte vetem dy zgjidhje: ose tā€™i afronte qe tā€™u sherbenin interesave te tij, te pashallekut, ose tā€™i nenshtronte me force. Duke i mbetur besnike lidhjeve te tyre te vjetra me Republiken e Venedikut, suliotet nuk pranuan propozimet e Ali Pashes per marreveshje. Keshtu filloi lufta e gjate dhe e veshtire qe ndermori Ali Pasha kunder anarkise feudale brenda vendit. Kjo lufte u gershetua edhe me orvatjet e tij per te nenshtruar sanxhaket e Shqiperise Jugore nen nje pushtet te vetem politik, dhe per tā€™i dhene fund anarkise.
Ne shkurt te vitit 1789 ushtria e Janines, qe u nis kunder malesise se panenshtruar te Sulit, u detyrua te terhiqej per shkak te kundersulmit te malesoreve trima, por edhe per shkak te komplotit te madh te mytesarifit te Janines, qe u pergatit nga feudalet kundershtare perreth pashallekut. Ali Pasha perfundoi menjehere paqen me suliotet, te cileve u pagoi shuma te konsiderueshme dhe iu vu punes per te menjanuar ngaterresat qe ishin kurdisur prapa kraheve te tij. Lufta e Ali Pashes kunder sulioteve e kishte favorizuar lidhjen e nje marreveshjeje midis agallareve te Ƈamerise dhe sundimtareve te sanxhakeve te Delvines dhe te Vlores. Keta nuk e shihnin me sy te mire ardhjen ne fuqi te Ali pashe Tepelenes dhe perforcimin e pushtetit te tij per shkak te pasojave ekonomike e ushtarake qe do te sillnin ato ne sanxhaket e tyre. Nen ndikimin e nje shqetesimi te tille, Ibrahim pashe Vlora, rivali i Aliut per postin e derbend-pashes, mori nga valiu i Rumelise per vitin 1789 sipermarrjen e te ardhurave te krahines se Korces, qe qeveritari i Janines e kishte marre nje vit me pare. Mirepo Ali Pasha nuk hoqi dore dhe e mbajti sipermarrjen me force, duke zhvilluar luftime ne zonen Kostur-Bozhigrad-Korce kunder rivalit dhe te beselidhurve te tij, te cilet mundi tā€™i shperndante. Gjate ketyre luftimeve ndeshkoi fshatrat e Hormoves dhe te Leklit, qe dikur kishin qene nen ā€œmbrojtjenā€ e shtepise se tij dhe qe tani benin pjese ne radhet e te beselidhurve armiq te tij.

Rivaliteti midis qeveritareve te Janines e te Beratit, i shkaktoi ngaterresa te medha Aliut: Porta e Larte, per te menjanuar sherrin midis dy rivaleve, ia hoqi Ali Pashes qeverisjen e sanxhakut te Terhalles si dhe detyren e derbend-pashes dhe ia dha kete dhendrit te sulltanit, Beqir Pashes. Mirepo ky nuk mundi te vendoste rregullin e qetesine, sepse forcat ushtarake qene lidhur me Aliun e i mbeten besnike atij. Valiu i Rumelise kerkoi me ngut qe ato detyra tā€™i ktheheshin Aliut, sepse vetem ai ishte ne gjendje te vendoste qetesine dhe te rekrutonte ushtare per ne front. Nderkohe luftimet ne frontin rus nuk shkuan mbare per osmanet. Kjo e nxiti Ali Pashen per te krijuar pa humbur kohe lidhje me ruset. Duke iu bindur thirrjes se sulltanit per te shkuar ne lufte, Aliu nuk ndenji atje vecse aq kohe sa iu desh qe te hynte ne leterkembim me princin Potjomkin. Ky i premtoi nje marreveshje te favorshme dhe e shtyti te vazhdonte te pengonte dergimin e forcave ushtarake te pashallareve shqiptare ne luften kunder Rusise. Ne shkurt te vitit 1791, Ali Pasha zhvilloi bisedime te reja me nje diplomat rus, te cilit i deklaroi se ishte gati te merrte anen e Rusise ne qofte se i jepeshin garanci se pas luftes do te mbetej i pavarur. Kurse ne muajin qershor i kerkoi komandantit te flotiljes ruse ne detin Mesdhe tā€™i dorezonte princit Potjomkin propozimet e veta per nje aleance ushtarake dhe per te diskutuar per fatin e metejshem te Pashallekut te Janines pas debimit te osmaneve nga Gadishulli Ballkanik.

Ali Pasha premtoi te merrte pjese ne nje kryengritje antiosmane te shqiptareve dhe te grekeve. Per kete qendrim ai kerkoi sigurime per njohjen e tij si zot e sundues i pashallekut, per njohjen e kufijve te territorit qe do te zoteronte dhe per ushtrimin e lire te fese nga myslimanet. Nga ana e vet ai u zotua tā€™i trajtonte njelloj si myslimanet, ashtu edhe te krishteret ne administrate e ne ushtri dhe pranonte qe Rusia te kishte te drejten e mbrojtjes se te krishtereve ne shtetin e tij. Ali Pasha kerkoi gjithashtu qe, ne rast se kryengritja do te deshtonte, Rusia ta merrte nen mbrojtjen e saj per tā€™i shpetuar ndeshkimit te sulltanit. Me ne fund, ai pranoi qe, si garanci te dergonte peng ne Petersburg njerin nga djemte e vet, i cili te mesonte atje artin ushtarak rus. Mirepo, per kete ceshtje kaq te rendesishme atij iu tha se duhej te priste pergjigjen nga qeveria qendrore. Propozimeve te lartpermendura, qe shprehnin deshiren e Ali Pashes per te siguruar pas fitores mbi osmanet poziten e vet si sundimtar i nje shteti shqiptar, qeveria ruse nuk u dha pergjigje. Se pari, si qeveri e nje populli te madh ortodoks, qe i kishte vene detyre vetes te clironte popujt e krishtere nga sundimi i gjysmehenes dhe tā€™i fuste nen zoterimin e saj, Rusia nuk mund te pranonte sundimin e nje princi mysliman mbi te krishteret shqiptare e greke dhe, se dyti, ishte koha kur lufta me Perandorine Osmane po merrte fund. Ne fillim te vitit 1792 u nenshkrua traktati i paqes ne Jashi.

Ndersa qeveritari i Janines zhvillonte bisedimet me diplomatet ruse dhe priste pergjigjen e oborrit rus, suliotet ia filluan nje fushate plackitjesh qe zgjati nga pranvera e vitit 1791 deri ne mbarim te tij. Pervec fshatrave dhe rrugeve tregtare, ata sulmuan dhe plackiten krahinat e Paramithise, Margellecit dhe Artes. Keto veprime i shtrine deri ne fshatrat e Pindit. Keshtu ata ndezen zemerimin jo vetem te cifligareve, por edhe te fshataresise se demtuar rende dhe te zejtareve e te tregtareve te Janines, te Artes, te Paramithise, te Margellecit etj., dhe te qyteteve te lidhura ekonomikisht me to. Ne muajin korrik 1792 Ali Pasha, i lidhur me agallaret e bejleret came si dhe me kreret e armatoleve te fshatrave te demtuara, sulmoi malesine e Sulit per ta nenshtruar, meqenese edhe kete here, kreret e saj kishin refuzuar cdo lloj marreveshjeje. Por edhe kete here sulmi i pashes se Janines deshtoi, mbasi nen nxitjen e agjentit rus ne Korfuz, L. Benaqi, u krijua nje beselidhje e re e feudaleve te sanxhakeve fqinje dhe e kapedaneve suliote.

Ali Pasha menjanoi me pare suliotet. Beselidhja nuk arriti te hynte ne veprim, sepse Aliut i erdhi ne ndihme edhe Porta e Larte, e cila nderhyri per tā€™i pajtuar, duke vendosur marredhenie krushqie midis qeveritareve te Janines dhe te Beratit. Gjate viteve 1787-1797 Ali Pasha kishte mundur te shtrinte pushtetin e vet vetem ne nje territor te ngushte qe kapte krahun e djathte te lumit Vjose deri ne krahun perendimor te vargmalit te Pindit, d.m.th. hapesiren Konice-Kelcyre-Korce, si dhe krahinat e Artes. Por ky pushtet bazohej me shume ne sipermarrjet e te ardhurave te tyre dhe ne pelqimin e valiut te Rumelise e te Kapedan Pashes se sa ne forcen e armeve te tij. Sidoqofte, me kete perfundoi faza e pare e perpjekjeve per forcimin e pashallekut. Suksesin me te madh per shtrirjen drejt bregdetit dhe ne Shqiperine Jugore Ali Pasha e arriti ne vitet e fundit te shek. XVIII, kur ndodhen ngjarje te medha politike ne arenen nderkombetare. Ne kete kohe Republika Franceze kishte filluar lufterat pushtuese. Armata e Italise, qe komandohej nga gjeneral Napoleon Bonaparti, pasi nenshtroi nje numer shtetesh italiane, nenshtroi edhe Republiken e Venedikut.

Me nenshkrimin e traktatit te Kampo Formios midis Republikes Franceze dhe Perandorise Austriake iu dha fund ne vitin 1797 sundimit ne kete treve te shtetit venedikas, zoterimet e te cilit ne ishujt dhe ne bregdetin Jonian u vune nen sundimin francez. Keshtu kufijte e Frances u shtrine deri ne kufijte e Pashallekut te Janines. Sukseset e forcave te armatosura ne Itali, i dhane dore gjeneral Bonapartit qe tā€™i paraqiste Direktoratit planin e sulmit kunder kolonive angleze, te cilat perbenin burimin kryesor te potencialit ekonomik te Anglise. Ky plan do te fillonte me depertimin e nje armate franceze ne Egjipt. Direktorati e miratoi planin edhe pse depertimi me lufte ne Egjipt do ta armiqesonte me Perandorine Osmane.
Per te lehtesuar ndermarrjen ushtarake ne Egjipt, Franca perkrahte fuqizimin e pashallareve te Rumelise dhe prirjet e tyre veteqeverisese ne dem te pushtetit qendror te sulltanit. Komandanti francez i Korfuzit u urdherua ta perkrahte Ali pashe Tepelenen ne forcimin e pushtetit te tij brenda pashallekut dhe jashte tij. Perforcimi i ketij sundimtari shqiptar, theksonte Bonaparti, ishte ne interes te Republikes. Ne saje te kesaj perkrahjeje, qe e shfrytezoi ne dobi te synimeve te tij, Ali Pasha ndermori ne gusht te vitit 1797 nje sulm te befasishem kunder bregdetit shqiptar te Himares. Para kesaj, me lejen e francezeve, kishte futur flotiljen e tij ne kanalin e Korfuzit. Si rrjedhim, ai shtiu ne dore pjesen kryesore te ketij bregdeti qe nga Butrinti deri ne Porto Palermo.
Keto pushtime ishin nje hap i rendesishem per shtrirjen e metejshme te pushtetit te Ali Pashes ne Shqiperine Jugore. Duke u njohur banoreve te ketyre trevave privilegjet e tyre dhe duke i trajtuar mire, ai i ktheu ata ne rezerven e vet ushtarake. Perparimin pertej Porto-Palermos nuk e ndalen aq forcat e bashkuara te Xhafer Pashes se Vlores dhe Mustafa Pashes se Delvines, sesa nderhyrja e Ibrahim pashe Bushatlliut, qe u dergoi ushtri osmaneve, si dhe aleanca ruso-osmane qe u krijua ne kete kohe kur Bonaparti filloi fushaten kunder Egjiptit.


Tani sundimtarit te Janines i erdhi rasti per tā€™u kthyer kunder Frances dhe per te shtene ne dore ish-zoterimet venedikase ne bregdet. Napoleon Bonaparti dergoi adjutantin e tij per tā€™i kerkuar Aliut te mbante anen e Frances kundrejt premtimit se do tā€™ia rriste shume lavdine e tij, ose te mbante te pakten neutralitetin nese nuk mund te merrte pjese aktive ne kryengritjen e pashes se Vidinit, Pasvan Oglluse, qe i shkaktoi shqetesime Stambollit. Por Aliu, me te marre vesh aleancen anglo-ruso-osmane kunder Frances, pa pritur te mberrinte flota e bashkuar ruso-turke, qe do tā€™i debonte francezet nga qytetet dhe ishujt joniane, pushtoi Butrintin, te cilin francezet kishin refuzuar tā€™ia jepnin ne forme miqesore, dhe pastaj Prevezen e Vonicen. Pargen nuk e mori dot, sepse nderkohe mberriten forcat ruse qe e vune nen kontrollin e tyre. Keshtu u realizua me se fundi synimi per tā€™i siguruar pashallekut nje dalje te gjere ne bregdet dhe zoterimin e nje vargu skelash me rendesi tregtare. Per ta shperblyer per pjesemarrjen e forcave te Pashallekut te Janines ne luften kunder francezeve, Porta e Larte, ne vitin 1799, i dha Ali Pashes graden e vezirit. Por kjo grade nuk ishte vecse nje akt ngushellimi, sepse, me kembenguljen e ruseve, te cilet e shihnin Ali Pashen si nje pengese te synimeve te tyre sunduese ne Gadishullin Ballkanik, qytetet bregdetare duhej tā€™i hiqeshin atij nga dora.

Konventa ruso-osmane e muajit prill 1800 krijoi Republiken e Shtate Ishujve dhe me kete sanksionoi vendosjen e ruseve ne ishujt joniane. Duke i njohur ish-qytetet venedikase si prona te sulltanit, konventa sanksionoi shkeputjen e tyre nga sundimi i Ali Pashes. Mirepo ky i fundit edhe pse i largoi garnizonet e veta ushtarake nga keto qytete, e ktheu ne nje vegel te veten te derguarin e sulltanit te caktuar per administrimin e tyre. Nderhyrja e ruseve ne Parge dhe ne perpilimin e konventes i ashpersoi aq shume marredheniet e vezirit te Janines me perfaqesuesit diplomatike ruse, sa keta filluan te ndiqnin politiken e venedikasve, duke nxitur e perkrahur suliotet si dhe bllokun feudal te Shqiperise se Jugut kunder tij.

Vendosja e ruseve ne ishujt joniane dhe qendrimi i tyre armiqesor ndaj vezirit te Janines, qe nisi qysh me 1798, i dha zemer Mustafa pashe Delvines te kerkonte ndihme prej tyre dhe te ngrihej kunder Ali Pashes. Por ne tetor 1799, Aliu e detyroi me forcen ushtarake Mustafa Pashen te nenshtrohej. Pastaj nen komanden e Jusuf Arapit, te cilin e dergoi ne Filipopoli, nenshtroi rebelin Kara Fejzi, komandant i kerxhallinjve. Por ruset, pasi e detyruan Porten e Larte te nenshkruante traktatin e 21 prillit 1800, kerkuan qe sundimin e sanxhakut te Delvines tā€™ia jepnin agjentit te tyre, Mustafa Pashes. Kjo ngjarje, si dhe veprimtaria ruse kunder Ali Pashes, u dha siguri sulioteve qe kishin gjetur tani nje aleat te fuqishem.
Megjithese kishin rene ne nje fare marreveshje me Ali Pashen dhe nuk e kishin trazuar per te mos provokuar sulme te tjera, suliotet e shkelen ujdine dhe, te ndihmuar prej ruseve, arriten te grabisnin edhe kopete e Aliut. Ai nga ana e vet vendosi tani tā€™i nenshtronte perfundimisht suliotet, duke i akuzuar si vegla te ruseve. Keta filluan te veprojne ndaj tij dhe e paditen ne Stamboll per perpjekje per pavaresi.

Ne muajin qershor 1800, pasi siguroi perkrahjen e agallareve kryesore came, Aliu filloi ekspediten kunder Sulit, por kete here duke perdorur nje taktike te re, ate te nje rrethimi te fortifikuar qe sa vinte e ngushtohej. Ndonese ruset bene perpjekje per te ndihmuar malesoret suliote me arme e municion, duke organizuar nje beselidhje me feudalet kundershtare fqinje, zgjuarsia e vezirit beri qe ato te mos kishin sukses. Pas luftimesh te deshperuara, me 25 dhjetor 1803, malesoret trima te Sulit nenshkruan aktin e kapitullimit para Veli Pashes, i cili pranoi kushtin qe ata te largoheshin jashte kufijve te pashallekut. Por veziri, duke parapare se suliotet do te vazhdonin luften nga Parga e ishujt joniane, nuk e miratoi marreveshjen dhe urdheroi qe karvanet e sulioteve te ktheheshin e te vendoseshin ne trojet e pashallekut, ku ai do tā€™u krijonte kushte jetese, pune e sherbimi sic u kishte premtuar disa here me radhe. Mirepo suliotet nuk pranuan te ktheheshin dhe filluan luftimet kunder reparteve te vezirit. Ne keto luftime ndodhi edhe heroizmi i grave suliote, te cilat u sakrifikuan bashke me femijet e tyre duke u hedhur ne rrepiren e shkembit te Za-Llongut.

Nje pjese e mire e sulioteve duke pasur edhe armet ne dore kapercyen kufijte e pashallekut dhe u strehuan ne Parge e ne ishujt joniane. Ata, ashtu sic kishte parashikuar Ali Pasha, vazhduan luften e tyre kunder tij, sidomos inkursionet ne vendbanimet bregdetare duke shkaktuar aty vrasje, djegie e grabitje te shpeshta gjate dy dhjetevjecaresh. Kete ceshtje te rende Aliu u perpoq ta menjanonte, por nuk e zgjidhi, vecse ne fund te vitit 1820, kur suliotet moren anen e tij kunder sulltanit. Edhe pas kapitullimit te sulioteve, konti Mocenigo, perfaqesues rus ne Korfuz, e vazhdoi qendrimin armiqesor ndaj Ali Pashes. Ai nenshkroi me dy kreret e Ƈamerise, Hasan Ƈaparin dhe Islam Pronjen, nje marreveshje per ndihme kunder vezirit te Janines. Ali Pasha, i cili mundi ta shtinte ne dore kete akt, e denoncoi marreveshjen e tyre prane Portes se Larte, si nderhyrje te ruseve ne punet e brendshme te Perandorise Osmane. Ishte viti 1806 para se te fillonte lufta ruso-osmane e viteve 1806-1812.
Ne pragun e kesaj lufte sulltani mori anen e Aliut, i la atij dore te lire mbi qytetet bregdetare te Prevezes, Vonices e Butrintit dhe urdheroi agallaret came tā€™i nenshtroheshin autoritetit te tij. Ndersa veziri i Janines kishte filluar tanime luften per te nenshtruar perfundimisht suliotet dhe po ndeshej dhemb per dhemb me veprimtarine armiqesore te ruseve, ne muajin prill te vitit 1802, Porta e Larte e ngarkoi te vendoste qetesine ne Rumeli ku vlonte mosbindja e anarkia, gjendje kjo qe u interesonte synimeve ruse ne Ballkan, ashtu sic u interesonte edhe gjendja e krijuar dhe e nxitur prej tyre ne Shqiperine Jugore.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 11-11-2011, 23:55   #51
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Per ta menjanuar rrezikshmerine e sulioteve, per Aliun kishte vetem dy zgjidhje: ose tā€™i afronte qe tā€™u sherbenin interesave te tij, te pashallekut, ose tā€™i nenshtronte me force. Duke i mbetur besnike lidhjeve te tyre te vjetra me Republiken e Venedikut, suliotet nuk pranuan propozimet e Ali Pashes per marreveshje. Keshtu filloi lufta e gjate dhe e veshtire qe ndermori Ali Pasha kunder anarkise feudale brenda vendit. Kjo lufte u gershetua edhe me orvatjet e tij per te nenshtruar sanxhaket e Shqiperise Jugore nen nje pushtet te vetem politik, dhe per tā€™i dhene fund anarkise.
Ne shkurt te vitit 1789 ushtria e Janines, qe u nis kunder malesise se panenshtruar te Sulit, u detyrua te terhiqej per shkak te kundersulmit te malesoreve trima, por edhe per shkak te komplotit te madh te mytesarifit te Janines, qe u pergatit nga feudalet kundershtare perreth pashallekut. Ali Pasha perfundoi menjehere paqen me suliotet, te cileve u pagoi shuma te konsiderueshme dhe iu vu punes per te menjanuar ngaterresat qe ishin kurdisur prapa kraheve te tij. Lufta e Ali Pashes kunder sulioteve e kishte favorizuar lidhjen e nje marreveshjeje midis agallareve te Ƈamerise dhe sundimtareve te sanxhakeve te Delvines dhe te Vlores. Keta nuk e shihnin me sy te mire ardhjen ne fuqi te Ali pashe Tepelenes dhe perforcimin e pushtetit te tij per shkak te pasojave ekonomike e ushtarake qe do te sillnin ato ne sanxhaket e tyre. Nen ndikimin e nje shqetesimi te tille, Ibrahim pashe Vlora, rivali i Aliut per postin e derbend-pashes, mori nga valiu i Rumelise per vitin 1789 sipermarrjen e te ardhurave te krahines se Korces, qe qeveritari i Janines e kishte marre nje vit me pare. Mirepo Ali Pasha nuk hoqi dore dhe e mbajti sipermarrjen me force, duke zhvilluar luftime ne zonen Kostur-Bozhigrad-Korce kunder rivalit dhe te beselidhurve te tij, te cilet mundi tā€™i shperndante. Gjate ketyre luftimeve ndeshkoi fshatrat e Hormoves dhe te Leklit, qe dikur kishin qene nen ā€œmbrojtjenā€ e shtepise se tij dhe qe tani benin pjese ne radhet e te beselidhurve armiq te tij.

Rivaliteti midis qeveritareve te Janines e te Beratit, i shkaktoi ngaterresa te medha Aliut: Porta e Larte, per te menjanuar sherrin midis dy rivaleve, ia hoqi Ali Pashes qeverisjen e sanxhakut te Terhalles si dhe detyren e derbend-pashes dhe ia dha kete dhendrit te sulltanit, Beqir Pashes. Mirepo ky nuk mundi te vendoste rregullin e qetesine, sepse forcat ushtarake qene lidhur me Aliun e i mbeten besnike atij. Valiu i Rumelise kerkoi me ngut qe ato detyra tā€™i ktheheshin Aliut, sepse vetem ai ishte ne gjendje te vendoste qetesine dhe te rekrutonte ushtare per ne front. Nderkohe luftimet ne frontin rus nuk shkuan mbare per osmanet. Kjo e nxiti Ali Pashen per te krijuar pa humbur kohe lidhje me ruset. Duke iu bindur thirrjes se sulltanit per te shkuar ne lufte, Aliu nuk ndenji atje vecse aq kohe sa iu desh qe te hynte ne leterkembim me princin Potjomkin. Ky i premtoi nje marreveshje te favorshme dhe e shtyti te vazhdonte te pengonte dergimin e forcave ushtarake te pashallareve shqiptare ne luften kunder Rusise. Ne shkurt te vitit 1791, Ali Pasha zhvilloi bisedime te reja me nje diplomat rus, te cilit i deklaroi se ishte gati te merrte anen e Rusise ne qofte se i jepeshin garanci se pas luftes do te mbetej i pavarur. Kurse ne muajin qershor i kerkoi komandantit te flotiljes ruse ne detin Mesdhe tā€™i dorezonte princit Potjomkin propozimet e veta per nje aleance ushtarake dhe per te diskutuar per fatin e metejshem te Pashallekut te Janines pas debimit te osmaneve nga Gadishulli Ballkanik.

Ali Pasha premtoi te merrte pjese ne nje kryengritje antiosmane te shqiptareve dhe te grekeve. Per kete qendrim ai kerkoi sigurime per njohjen e tij si zot e sundues i pashallekut, per njohjen e kufijve te territorit qe do te zoteronte dhe per ushtrimin e lire te fese nga myslimanet. Nga ana e vet ai u zotua tā€™i trajtonte njelloj si myslimanet, ashtu edhe te krishteret ne administrate e ne ushtri dhe pranonte qe Rusia te kishte te drejten e mbrojtjes se te krishtereve ne shtetin e tij. Ali Pasha kerkoi gjithashtu qe, ne rast se kryengritja do te deshtonte, Rusia ta merrte nen mbrojtjen e saj per tā€™i shpetuar ndeshkimit te sulltanit. Me ne fund, ai pranoi qe, si garanci te dergonte peng ne Petersburg njerin nga djemte e vet, i cili te mesonte atje artin ushtarak rus. Mirepo, per kete ceshtje kaq te rendesishme atij iu tha se duhej te priste pergjigjen nga qeveria qendrore. Propozimeve te lartpermendura, qe shprehnin deshiren e Ali Pashes per te siguruar pas fitores mbi osmanet poziten e vet si sundimtar i nje shteti shqiptar, qeveria ruse nuk u dha pergjigje. Se pari, si qeveri e nje populli te madh ortodoks, qe i kishte vene detyre vetes te clironte popujt e krishtere nga sundimi i gjysmehenes dhe tā€™i fuste nen zoterimin e saj, Rusia nuk mund te pranonte sundimin e nje princi mysliman mbi te krishteret shqiptare e greke dhe, se dyti, ishte koha kur lufta me Perandorine Osmane po merrte fund. Ne fillim te vitit 1792 u nenshkrua traktati i paqes ne Jashi.

Ndersa qeveritari i Janines zhvillonte bisedimet me diplomatet ruse dhe priste pergjigjen e oborrit rus, suliotet ia filluan nje fushate plackitjesh qe zgjati nga pranvera e vitit 1791 deri ne mbarim te tij. Pervec fshatrave dhe rrugeve tregtare, ata sulmuan dhe plackiten krahinat e Paramithise, Margellecit dhe Artes. Keto veprime i shtrine deri ne fshatrat e Pindit. Keshtu ata ndezen zemerimin jo vetem te cifligareve, por edhe te fshataresise se demtuar rende dhe te zejtareve e te tregtareve te Janines, te Artes, te Paramithise, te Margellecit etj., dhe te qyteteve te lidhura ekonomikisht me to. Ne muajin korrik 1792 Ali Pasha, i lidhur me agallaret e bejleret came si dhe me kreret e armatoleve te fshatrave te demtuara, sulmoi malesine e Sulit per ta nenshtruar, meqenese edhe kete here, kreret e saj kishin refuzuar cdo lloj marreveshjeje. Por edhe kete here sulmi i pashes se Janines deshtoi, mbasi nen nxitjen e agjentit rus ne Korfuz, L. Benaqi, u krijua nje beselidhje e re e feudaleve te sanxhakeve fqinje dhe e kapedaneve suliote.

Ali Pasha menjanoi me pare suliotet. Beselidhja nuk arriti te hynte ne veprim, sepse Aliut i erdhi ne ndihme edhe Porta e Larte, e cila nderhyri per tā€™i pajtuar, duke vendosur marredhenie krushqie midis qeveritareve te Janines dhe te Beratit. Gjate viteve 1787-1797 Ali Pasha kishte mundur te shtrinte pushtetin e vet vetem ne nje territor te ngushte qe kapte krahun e djathte te lumit Vjose deri ne krahun perendimor te vargmalit te Pindit, d.m.th. hapesiren Konice-Kelcyre-Korce, si dhe krahinat e Artes. Por ky pushtet bazohej me shume ne sipermarrjet e te ardhurave te tyre dhe ne pelqimin e valiut te Rumelise e te Kapedan Pashes se sa ne forcen e armeve te tij. Sidoqofte, me kete perfundoi faza e pare e perpjekjeve per forcimin e pashallekut. Suksesin me te madh per shtrirjen drejt bregdetit dhe ne Shqiperine Jugore Ali Pasha e arriti ne vitet e fundit te shek. XVIII, kur ndodhen ngjarje te medha politike ne arenen nderkombetare. Ne kete kohe Republika Franceze kishte filluar lufterat pushtuese. Armata e Italise, qe komandohej nga gjeneral Napoleon Bonaparti, pasi nenshtroi nje numer shtetesh italiane, nenshtroi edhe Republiken e Venedikut.

Me nenshkrimin e traktatit te Kampo Formios midis Republikes Franceze dhe Perandorise Austriake iu dha fund ne vitin 1797 sundimit ne kete treve te shtetit venedikas, zoterimet e te cilit ne ishujt dhe ne bregdetin Jonian u vune nen sundimin francez. Keshtu kufijte e Frances u shtrine deri ne kufijte e Pashallekut te Janines. Sukseset e forcave te armatosura ne Itali, i dhane dore gjeneral Bonapartit qe tā€™i paraqiste Direktoratit planin e sulmit kunder kolonive angleze, te cilat perbenin burimin kryesor te potencialit ekonomik te Anglise. Ky plan do te fillonte me depertimin e nje armate franceze ne Egjipt. Direktorati e miratoi planin edhe pse depertimi me lufte ne Egjipt do ta armiqesonte me Perandorine Osmane.
Per te lehtesuar ndermarrjen ushtarake ne Egjipt, Franca perkrahte fuqizimin e pashallareve te Rumelise dhe prirjet e tyre veteqeverisese ne dem te pushtetit qendror te sulltanit. Komandanti francez i Korfuzit u urdherua ta perkrahte Ali pashe Tepelenen ne forcimin e pushtetit te tij brenda pashallekut dhe jashte tij. Perforcimi i ketij sundimtari shqiptar, theksonte Bonaparti, ishte ne interes te Republikes. Ne saje te kesaj perkrahjeje, qe e shfrytezoi ne dobi te synimeve te tij, Ali Pasha ndermori ne gusht te vitit 1797 nje sulm te befasishem kunder bregdetit shqiptar te Himares. Para kesaj, me lejen e francezeve, kishte futur flotiljen e tij ne kanalin e Korfuzit. Si rrjedhim, ai shtiu ne dore pjesen kryesore te ketij bregdeti qe nga Butrinti deri ne Porto Palermo.
Keto pushtime ishin nje hap i rendesishem per shtrirjen e metejshme te pushtetit te Ali Pashes ne Shqiperine Jugore. Duke u njohur banoreve te ketyre trevave privilegjet e tyre dhe duke i trajtuar mire, ai i ktheu ata ne rezerven e vet ushtarake. Perparimin pertej Porto-Palermos nuk e ndalen aq forcat e bashkuara te Xhafer Pashes se Vlores dhe Mustafa Pashes se Delvines, sesa nderhyrja e Ibrahim pashe Bushatlliut, qe u dergoi ushtri osmaneve, si dhe aleanca ruso-osmane qe u krijua ne kete kohe kur Bonaparti filloi fushaten kunder Egjiptit.


Tani sundimtarit te Janines i erdhi rasti per tā€™u kthyer kunder Frances dhe per te shtene ne dore ish-zoterimet venedikase ne bregdet. Napoleon Bonaparti dergoi adjutantin e tij per tā€™i kerkuar Aliut te mbante anen e Frances kundrejt premtimit se do tā€™ia rriste shume lavdine e tij, ose te mbante te pakten neutralitetin nese nuk mund te merrte pjese aktive ne kryengritjen e pashes se Vidinit, Pasvan Oglluse, qe i shkaktoi shqetesime Stambollit. Por Aliu, me te marre vesh aleancen anglo-ruso-osmane kunder Frances, pa pritur te mberrinte flota e bashkuar ruso-turke, qe do tā€™i debonte francezet nga qytetet dhe ishujt joniane, pushtoi Butrintin, te cilin francezet kishin refuzuar tā€™ia jepnin ne forme miqesore, dhe pastaj Prevezen e Vonicen. Pargen nuk e mori dot, sepse nderkohe mberriten forcat ruse qe e vune nen kontrollin e tyre. Keshtu u realizua me se fundi synimi per tā€™i siguruar pashallekut nje dalje te gjere ne bregdet dhe zoterimin e nje vargu skelash me rendesi tregtare. Per ta shperblyer per pjesemarrjen e forcave te Pashallekut te Janines ne luften kunder francezeve, Porta e Larte, ne vitin 1799, i dha Ali Pashes graden e vezirit. Por kjo grade nuk ishte vecse nje akt ngushellimi, sepse, me kembenguljen e ruseve, te cilet e shihnin Ali Pashen si nje pengese te synimeve te tyre sunduese ne Gadishullin Ballkanik, qytetet bregdetare duhej tā€™i hiqeshin atij nga dora.

Konventa ruso-osmane e muajit prill 1800 krijoi Republiken e Shtate Ishujve dhe me kete sanksionoi vendosjen e ruseve ne ishujt joniane. Duke i njohur ish-qytetet venedikase si prona te sulltanit, konventa sanksionoi shkeputjen e tyre nga sundimi i Ali Pashes. Mirepo ky i fundit edhe pse i largoi garnizonet e veta ushtarake nga keto qytete, e ktheu ne nje vegel te veten te derguarin e sulltanit te caktuar per administrimin e tyre. Nderhyrja e ruseve ne Parge dhe ne perpilimin e konventes i ashpersoi aq shume marredheniet e vezirit te Janines me perfaqesuesit diplomatike ruse, sa keta filluan te ndiqnin politiken e venedikasve, duke nxitur e perkrahur suliotet si dhe bllokun feudal te Shqiperise se Jugut kunder tij.

Vendosja e ruseve ne ishujt joniane dhe qendrimi i tyre armiqesor ndaj vezirit te Janines, qe nisi qysh me 1798, i dha zemer Mustafa pashe Delvines te kerkonte ndihme prej tyre dhe te ngrihej kunder Ali Pashes. Por ne tetor 1799, Aliu e detyroi me forcen ushtarake Mustafa Pashen te nenshtrohej. Pastaj nen komanden e Jusuf Arapit, te cilin e dergoi ne Filipopoli, nenshtroi rebelin Kara Fejzi, komandant i kerxhallinjve. Por ruset, pasi e detyruan Porten e Larte te nenshkruante traktatin e 21 prillit 1800, kerkuan qe sundimin e sanxhakut te Delvines tā€™ia jepnin agjentit te tyre, Mustafa Pashes. Kjo ngjarje, si dhe veprimtaria ruse kunder Ali Pashes, u dha siguri sulioteve qe kishin gjetur tani nje aleat te fuqishem.
Megjithese kishin rene ne nje fare marreveshje me Ali Pashen dhe nuk e kishin trazuar per te mos provokuar sulme te tjera, suliotet e shkelen ujdine dhe, te ndihmuar prej ruseve, arriten te grabisnin edhe kopete e Aliut. Ai nga ana e vet vendosi tani tā€™i nenshtronte perfundimisht suliotet, duke i akuzuar si vegla te ruseve. Keta filluan te veprojne ndaj tij dhe e paditen ne Stamboll per perpjekje per pavaresi.

Ne muajin qershor 1800, pasi siguroi perkrahjen e agallareve kryesore came, Aliu filloi ekspediten kunder Sulit, por kete here duke perdorur nje taktike te re, ate te nje rrethimi te fortifikuar qe sa vinte e ngushtohej. Ndonese ruset bene perpjekje per te ndihmuar malesoret suliote me arme e municion, duke organizuar nje beselidhje me feudalet kundershtare fqinje, zgjuarsia e vezirit beri qe ato te mos kishin sukses. Pas luftimesh te deshperuara, me 25 dhjetor 1803, malesoret trima te Sulit nenshkruan aktin e kapitullimit para Veli Pashes, i cili pranoi kushtin qe ata te largoheshin jashte kufijve te pashallekut. Por veziri, duke parapare se suliotet do te vazhdonin luften nga Parga e ishujt joniane, nuk e miratoi marreveshjen dhe urdheroi qe karvanet e sulioteve te ktheheshin e te vendoseshin ne trojet e pashallekut, ku ai do tā€™u krijonte kushte jetese, pune e sherbimi sic u kishte premtuar disa here me radhe. Mirepo suliotet nuk pranuan te ktheheshin dhe filluan luftimet kunder reparteve te vezirit. Ne keto luftime ndodhi edhe heroizmi i grave suliote, te cilat u sakrifikuan bashke me femijet e tyre duke u hedhur ne rrepiren e shkembit te Za-Llongut.

Nje pjese e mire e sulioteve duke pasur edhe armet ne dore kapercyen kufijte e pashallekut dhe u strehuan ne Parge e ne ishujt joniane. Ata, ashtu sic kishte parashikuar Ali Pasha, vazhduan luften e tyre kunder tij, sidomos inkursionet ne vendbanimet bregdetare duke shkaktuar aty vrasje, djegie e grabitje te shpeshta gjate dy dhjetevjecaresh. Kete ceshtje te rende Aliu u perpoq ta menjanonte, por nuk e zgjidhi, vecse ne fund te vitit 1820, kur suliotet moren anen e tij kunder sulltanit. Edhe pas kapitullimit te sulioteve, konti Mocenigo, perfaqesues rus ne Korfuz, e vazhdoi qendrimin armiqesor ndaj Ali Pashes. Ai nenshkroi me dy kreret e Ƈamerise, Hasan Ƈaparin dhe Islam Pronjen, nje marreveshje per ndihme kunder vezirit te Janines. Ali Pasha, i cili mundi ta shtinte ne dore kete akt, e denoncoi marreveshjen e tyre prane Portes se Larte, si nderhyrje te ruseve ne punet e brendshme te Perandorise Osmane. Ishte viti 1806 para se te fillonte lufta ruso-osmane e viteve 1806-1812.
Ne pragun e kesaj lufte sulltani mori anen e Aliut, i la atij dore te lire mbi qytetet bregdetare te Prevezes, Vonices e Butrintit dhe urdheroi agallaret came tā€™i nenshtroheshin autoritetit te tij. Ndersa veziri i Janines kishte filluar tanime luften per te nenshtruar perfundimisht suliotet dhe po ndeshej dhemb per dhemb me veprimtarine armiqesore te ruseve, ne muajin prill te vitit 1802, Porta e Larte e ngarkoi te vendoste qetesine ne Rumeli ku vlonte mosbindja e anarkia, gjendje kjo qe u interesonte synimeve ruse ne Ballkan, ashtu sic u interesonte edhe gjendja e krijuar dhe e nxitur prej tyre ne Shqiperine Jugore.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 12-11-2011, 00:00   #52
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Rruga e Ali Pashės gjer te titulli Vezir dhe hakmarrjet e tij

Aliu pati njė rrugė tė rėndė gjer tek titulli Pasha dhe Vezir. Fati i jetės sė tij mundėsoi qė nga njė fėmi i bukur aristokrat tė shndėrrohet nė nji rebel dhe vjedhės. Kur Ali Hyseini ishte 14 vjeēar filloi tė vjedh dele, dhi, lopė nga fshatarėt, dhe organizonte sulme tek fshatrat. Aliu nė organizimet e tija gjithmonė korreshte suksese. Ishte njė i aftė qė dinte tė nget kuajt shumė mirė, trim me fat heroik, shėnjestar shembullor, dhe lider qė pėrdoreshte taktikėn gjuaj dhe ik.(Fq. 33, William Plomer) Aliu gjimon pati nė zemėr qė ti hakmiret fshatarėve tė fshatit Hormovė. Ishte i ri dhe ėndėronte pėr atė ditė tė hakmarjes. Fshatarėt e Hormovės e dinin se Aliu do ti sulmon. Aliu i ri me 30 apo 40 shokė sulmoi Hormovėn. Fshatarėt e Hormovės ishin gati pėr ket sulm dhe fituan luftėn kundėr Aliut. E ėma e tij ishte shumė a ngadhnjyer dhe e hidhėruar nga ky akt fatal i Aliut. Por Aliu ndėrpreu kėtė sulm dhe vendosi qė mė von tė sulmon Hormovėn. Por nuk nderpreu vjedhjet dhe filloi tė sulmon dhe vjedh edhe karavanet qeveritare. Nga kėto akte brutale dhe vjedhje mizore shtiu Kurd Pashėn tė urdhėron bejlerėve tė tij dhe ti lut pashat ta rrethojnė Aliun. Bejlerėt dhe shokėt e Kurd Pashės filluan njė ofanzivė tė ashpėr ndaj Aliut. Grupa a Aliut pėrjetoj njė humbje katastrofale, por Aliu ik dhe fshihet nė malet e rrethit. Arriti tek shokėt e tij Skendo Boja dhe Lek Dora. Aliu gjuajti disa herė nė ajėr, vdeshi teshat e tija, dhe ia dha shokėve tė vet qė ti dėrgojnė tek pashai. Ata tė dy i dėrguan teshat tek Kurd Pasha duke thėnur se Aliu ishte i vrarė dhe muarėn 5000 piastra, tė cilat Aliu i mori.(Fq. 34, William Plomer)

Simboli i Sulltanit
Kurd Pasha ishte luftarak dhe trim. Ai e dinte se Aliu nuk ishte i vrarė por deshi qė tė bėjė njė luftarak tė vėrtet nga Aliu. Njė nga ditėt, Aliu sėbashku me grupėn e tij ishte i rrethuar dhe i kapur gjallė. Tė gjithė u dėrguan tek kulla e Kurd Pashės nė Berat. Kurd Pasha shikoj njė djal tė lartė me sy tė kaltėrt dhe shumė i bukur. Ishte Aliu nė moshėn njėzetvjeēare. Kurd Pasha e pyeti: “Pse Ali u shėndėrove nė hajdutė? I kam thėn tė ėmės tėnde disa herė qė tė tėrheq nga punėt e kėqia.” ” Aliu u pėrgjigj me njė krenari: “Tė tjerėt kanė vjedhur nga mua, dhe unė po e kėthej atė qė ėshtė vjedhur nga mua.” Kurd Pasha vazhdoi duke thėnur,” Ali unė tė kam fis. Kurd Pasha me njė tonė tė butė tha: “Ti e gjete qė ta kėthesh atė me hakmarje, dhe e gjete atė tė vėrtet qė tė vrasėsh dhe mbytish. Ti je mbushur me mėkat vrasje dhe askush nuk tė ndihmon e as Zoti.”( Fq. 16, Sabri Godo) Aliu nuk foli aspak mė. Aliu e dinte se disa nga shokėt e tij ishin tė varrur, dhe e njėjta gjė mundeshte ti ndodh edhe atij. Kurd

Pasha pa njė trimėri nė syt e Aliut dhe tha se do tė ishte humbje po ta vriste Aliun.
Kurd Pasha ftoi Aliun tek kulla e tij. Pas njė dite nė kullėn e pashas, Aliu deshi tė martohet me vajzėn e tij. Por Kurd Pasha dinte se Shqiptarėt kurrė nuk martohen nė gjak dhe gjeti njė njeri tjetėr ta marton vajzėn e tij. Aliu u hidhėrua dhe prapė u gjind mes grupeve kriminele dhe vjedhėsve tė karavaneve qeveritare tė njohur si hajdutė. Aliu ndjeu vetėn si nė njė luftė tė vogėl me Kurd Pashėn. Sė shpejti shkoi tek Kaplan Pasha i cili ishte shumė mirė me Kurd Pashėn. Aliu u pėrmbajt nga vjedhjet dhe grupet kriminele dhe mė von u martua me vajzėn e Kaplan Pashės, Eminen, e njohur si Um Gulsumin. Ali u martua nė vitin 1768. ( Fq. 20, Sabri Godo) Aliu ishte 24 vjeēar kur u martua.(Fq. 36, William Plomer) Por para martesės Aliu pati njė dialog tė madh me tė ėmėn e tij, Hankėn. Zonja Hanka i tha tė birit, “Fuqia i takon atij njeriu i cili din ta mer, dhe pasuria i takon atij njeriu i cili din ta shumėzon dhe ta rritė atė pasuri, dhe atij qė i dridhen kėmbėt meriton tė vdes.”(Fq. 20, Sabri Godo)

Aliu dhe Eminja kishin njė bashkėshortėsi tė shkėlqyeshėm dhe ishin mė tė lumturit nė Shqipėrin ose Epirin. Nė vitin 1769 djali i parė i Aliut lindi, dhe e quajtėn, Myftar. Dy vite pas, lindi djali i dytė, dhe e quajtėn Veli.(Fq. 36, William Plomer) Mė vonė, Hanka vendosi qė edhe tė motrėn e Aliut, Shahinshahun ta marton me tė vėllan e Emines, Aliun. Aliu u vra nga armiqėt, dhe zonja Hanka vendosi ta kėthen tė bijėn pėr vėllaun e dyt tė Emines i cili ishte 16 vjet mė i ri se Shahinshahu i cili pas disa muajve vritet nė luftra me Frances dhe Rus. (Fq. 23, Sabri Godo) Si governor tė Delvinės e caktuan Mustaf Ag Kokėn. Aliu vazhdoi luftėn e tij pėr Pasha. Nuk mundėshte tė bėj mė shumė se sa tė organizonte rebelime tė ndryshme dhe probleme tė tjera pėr Mustaf Agėn. Mustaf Aga ishte i vrarė nga njė njeri i panjohur.

Edhe pse titulli Pasha i takonte Aliut, Sulltani vendosi qė titullin ti ia jep tjetėrkuajtė. Selim Beu ishte tani si governor i Delvinės. (Fq. 24, Sabri Godo) Selim Beu me bejlerėt e tijė filluan me tė madhe tė dėrgojnė pasuri nė Stanboll. Aliu humbi disa herė titullin Pasha, dhe vendosi qė tė jet mė i kujdesshėm kėsaj rradhe. Aliu i dha dy kuaj tė bukur dhe uroi titullin Selim beut. Selim Pasha ishte shumė i gėzuar pėr dhuratėn qė e mori nga Aliu. (Fq. 24, Sabri Godo) Aliu pushoi njė javė tek pallati i Selim Beut, dhe gjeti se ku ta vendos dinamitin. (Fq. 24, Sabri Godo) Aliu shkroi letėr njė shoku nė Stanboll, duke e pėrshkruar Selimin si shitės i tokave Turke tek Venecianėt. Shumė shpejtė fjala u zgjerua tek Porta e Perandoris, dhe Sultani urdhėroi qė Selim Pasha tė vritet.( Fq. 24, Sabri Godo) Aliu mori dekretin nga Porta dhe me truproje dėrgoj djemtė e Selimit pėr nė Tepelen. Selim Pasha tani ishte histori, dhe Aliu ishte i dhuruar pėr ket vrasje nga porta e perandoris me titullin qė gjat kohė ai e priste, Pasha i Delvinės. (Fq. 41, William Plomer) Aliu zgjeronte pashallukun e tij, dhe djemt rriteshin. Zonja Emine ishte njė femėr melankolike me njė drejtėsi tė pastėr dhe zemėr tė gjėrė. Zonja Emine u luteshte pes herė nė ditė dhe gjithmonė nė lutjet e saja gjindeshte edhe lutja pėr prosperitet tė burit, fėmive, dhe popullit. Njėri nga djemtė e Selim Pashės iku nga Tepelena dhe ariti nė Delvin ku u bė si Pasha i Delvinės.(Fq. 41, William Plomer)

Porta e Perandoris u pajtua me kėtė, dhe djali i Selim Pashės tani ishte Pasha i Delvinės. Tani Aliut i mbeti qė tė luftonte me rebelėt e ndryshėm nė Epir. Shefi inspektor sė shpejti rrethoi Trikalėn me 4000 ushtar Shqiptar.( Fq. 45, William Plomer) Nė vitin 1787 kur Turqia prishi mardhėniet me Rusin, Aliut ju dha titulli si Veziri i madh. ( Fq. 44, William Plomer) Nė vitin 1787, Turqia ishte nė luftė me Rusin dhe Austrin. Aliu bėri shumė gjera tė mira nė Thesali dhe Epir. Pėr kėto tė mira ai u adhurua nga porta me titullin Vezir i Lartė. Kur Aliu pushtoi Trikalėn i erdhi lajmi se e ėma Hanka ishte shumė e sėmur dhe e donte Aliun. Aliu menjėherė u nis pėr nė Tepelenė. Kur ariti nė Tepelen, Hanka ishte nė momentet e fundit tė jetės, dhe luti Shahinshahun qė ta lexon amanetin. Nė amanet ishte qė tė dy sa ma herėt ti ekstraminojnė dhe tė shkatrojnė popullin nė Gardhiq dhe Hormovė, dhe po nėse nuk e bėjnė kėtė do tju ndodhė ndonji gjė e keqe sepse kishte lėshuar sehire. Gjithashtu nė amanetė ishte qė tė shkojnė pėr tė nė Haxhillak, nė Mek dhe Medin pėr shpirtin e saj.(Fq. 46, William Plomer) Mė vonė Ali Pasha paguajti njerėz qė tė shkojnė nė haxhillak nė emėr tė ėmės dhe babas ose badel. Ky akt ėshtė legjitim nė fenė Islame dhe akti i kėtill quhet badel.


Nė tė njėjtėn kohė bejlerėt e Janinės nuk ishin tė kėnaqur me Pashan e tyre. Aliu u takua me bejlerėt dhe filloi aksionin pėr ta rrėmbyer Pashan e Janinės. Tė nesėrmen Aliu ishte Pasha i Janinės dhe secili bej, pėrqafoj Aliun dhe dėrzoi dekretin per pranim tė Aliut si pasha i Janinės. Porta e Perandoris pranoi titullin e Aliut si pasha dhe u shpall si Pasha i Janinės.(Fq. 47, William Plomer) Sa u pėrcaktua Aliu si Pasha urdhėroi ndertimin e garnizoneve ushtarake nė Gjirokastėr dhe qytete tė tjera. Kur Aliu mori qytetet sikurse, Trikalėn, Artėn, Janinėn dhe Gjirokastrėn ishin tė pėrmbytara nė varvėri dhe tė mbushura me lypsa. Qytetet u zgjeruan nėn udhėheqjen e njerėzve tė Ali Pashės. Qeveria e Ali Pashės i paguante njerėzit qė ti pastrojn qytetet, sikur Janinėn, Prevezėn, Artėn, Trikalėn dhe qytetet e tjera. Me njė fjal Ali Pasha pruri ligj, paqe, dhe prosperitet ne kėto qytete. Janina kishte 2000 shitore, dhe nėn udhheqjen e Ali Pashės qyteti u rit nė 50000 banor. Popullsia e Janinės ishte 90% Shqiptar me fe muslimane dhe krishtere ortodokse. Ali Pasha formoi xhandarmerinė, dhe truproja e tij zotėri Tahir Abazi me djalin e tij Sulejman Abazin u caktuan si kryeshefa tė xhandarmeris. (Fq. 51, Sabri Godo)
Ali Pasha flinte vetėm pesė orė nė natė. Truproja e tij dhe shefi i sigurimit tė pallatiti tė tij ishte zotėri Thanas Vaja, njė shqiptar me fe ortodokse krishtere. Thanas Vaja ruante nė der kur Ali Pasha flinte. (Fq. 58, Sabri Godo) Sekretari i qeverisė tė Ali Pashės ishte Mehmet Efendiu, nji njeri me interes dhe njohuri tė lartė nė astronomi.( Fq. 80, William Plomer)
Por Ali Pasha nuk haroi gjakmarjen dhe hakmarjen. Ai urdhėroi djalit Miftarit dhe shokut Jusuf Arapit, “Gjakpirėsin”, tė sulmon Venecianėt dhe Francezėt. Gjat natės, ushtarėt e Ali Pashės shkuan nė fshatrat Hormovė dhe Lekli. Gjithė meshkujt tė cilėt u gjetėn nėn arm ishin tė pushkatuar. Jusuf Arapi deshi tė masakron edhe fėmitė, por Ali Pasha nuk lejoi kėtė dhe tha se kanuni nuk e jep kėshtu. Gjithė shtėpitė u dogjėn nė Hormovė dhe Lekli. Zjarri kaploi tėr shtėpit nė dy fshatrat por edhe shtėpin e Ēaush Priftit. Ali Pasha u ul nė nji dru, dhe priti qė Ēaush Prifit tė del. Ēaush Prifti lutėshte pėr mėshir, por Ali Pasha i tha,”Ti ishe njėher roktar dhe shėrbetor i jonė, roktar i babait tim dhe e trathtove baban tim, i vrave fėmit dhe e venė e kushėririt tim Islam Beut .” Ali Pasha vazhdoj ta pyet Ēaush Priftin. “ A kishit ti dhe njerėzit e Hormovės mėshir dhe gjunaf (mėkat) ndaj nėnės time dhe familjes time. “ Ēaush Prifti ju dorėzua Jusuf Arapit ku e djegu dal ngadal pėr sė gjalli. (Fq. 42, Sabri Godo) Jusufi pėshtyu Ēaush Priftin dhe e djegi pėr sė gjalli. Shum heroike nė nder tė Aliut. (Fq. 56, William Plomer) Dhe e zesa Hormovė u bė germadhė dhe Ēaush Prifti u bė mish i fėrguar nė fertere.(Fq. 57, William Plomer)
Ali Pasha nuk e haroi fshatin Gardhiq. Jo shum kohė pas Hormovės, Ali Pasha filloi hakmarjen ndaj Gardhiqit e udhėhequr nga Thanas Vaja, Gardhiqi u djeg, dhe shum femra nga Gardhiqi u pruan pėrpara Shahinshahut, e cila priste tėrė jetėn pėr ket momentė. Shahinshahu nuk vrau asnjė femėr por urdhėroi qė tju priten flokėt. Shahinshahu mori flokėt dhe i shkeli me kėmbė dhe tha se do ti pėrdor ti mbush jastuqet dhe divanet. (Fq. 172, William Plomer) Trupat e njerėzve tė vrarė u lan tė kalben nė Gardhiq dhe gjith fshati u djeg. (Fq. 173, William Plomer)
Aliu ariti titullin Pasha dhe Vezir. Premtimin dhe amanetin e tė sė ėmės e ēoi nė vend. Ali Pasha vdiq md titullin Pasha dhe Vezir
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 12-11-2011, 00:02   #53
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Drejtėsia e Ali Pashės

Ali Pasha si diktator dhe sundues kishte njohuri pėr drejtėsinė dhe gjykonte drejtė. Ai formoi shtėpi gjyqėsore pothuajse nė ēdo qytet, dhe gjyqet ishin me pa asnjė tė metė. Gjithė ankesat qė vinin nė dorėn e tij zgjidheshin pa problem. Nė rezultatet e drejtėsis paraqesim disa nga ato qė u zgjodhėn. Njėherė njė person vjedhi njė kalė nga fshati. Fshatarėt u ankuan tek Pashai. Njeriu qė vjedhi kalin u gjet dhe u varė. Ky ligj gjithashtu praktikoheshte nė ēdo vend. Kali iu kėthye fshatarėve.(Fq. 156, Sabri Godo) Njėra ndodhi kishte tė bėj me dy persona: njė tregėtar dhe njė prift, tė dy nga Janina. Tregėtari kishte kėrkuar para u ha nga prifti. Kur prifti kėrkoi parat nga tregėtari, ai nuk pranoi se kishte marė para nga prifti. Prifti nuk kishte dėshmi qė tė vėrtetojė qė i kishte dhėnur uha tregėtarit. Prifti nuk mundi ti marė parat nga tregėtari, dhe paraqiti ankesėn tek Ali Pasha. Ali Pasha thiri tė dytė nė gjygjė dhe i ndėgjojė me vėmendje. Ai u tha atyre se pėrgjigjen do ta marrin pėr njė apo dy javė, si dhe detyrojė qė tė maten para se tė lėshojnė pallatin. Siē tha edhe veproi. Pas njė apo dy javėsh, Ali Pasha dėrgoi njerėzit e vet dhe i thiri tė dy palėt. Por para se tė ndėgjojnė pėrgjigjen ishin tė detyruar tė maten. Tregėtari kishte shtuar ndėrsa prifti kishte humbėr nė peshė. Atėherė Ali Pasha iu drejtua tregėtarit me kėto fjalė, “ A do ti kėthesh parat, a dėshiron tė tė hiqet koka?” Vetėm atėherė tregėtari pranoi se kishte borxh dhe u pajtua qė tė kėthen parat me interes.( Fq. 73, William Plomer) Shumė gjykime kishin mbarim tė sukseshėm dhe rezultatet sjellnin gėzime

Nji ditė njė evrej (ēifut) dhe njė tregėtar u paraqitėn para Ali Pashės, ku tregėtari paditej nga ēifuti sipas kėtij ai kishte marrur floritė nga xhepi. Tė dytė i treguan tregimet e veta. Ali Pasha ndėgjoi dy verzionet dhe atij i mbeti tė zgjidhte problemin. Pėr tė gjetur tė vėrtetėn, ai thiri dy zejtarė dhe urdhėroi qė tė ndrėrtojnė tė njėjtėn kuti si tė ēifutit e tė demonstrojnė se a mund tė vijė deri tek hapja e kutis. Pasi zejtarėt treguan se si mundeshte kutija tė hapet, gjygji zgjodhi problemin. Problemet qė vinin nė gjygjin e Ali Pashės zgjidheshin sipas ligjeve tė asaj kohe. Ali Pasha dėshmoj para popullit se gjykonte pa asnji paragjykim dhe pa ansji gabim.

Ali Pasha formoi xhandarmerinė nė Janinė dhe qytete tė tjera. Xhandarmeria mbante rregull, paqė, dhe mbronte ligjet e Ali Pashė. Pashai hapi shumė spitale, dhe regulloi ditėt e pazarit. Dita e Shtunė u caktua si ditė pazari nė Janinė, dhe u sollėn ligje dhe rregulla qė rregullonin tregun. Disa rregulla qė regullonin tregun e pashas ishin: secili person qė dėshironte tė shes tė mirat nė treg, ai duhej tė regjistrohet dhe tė regjistron sended dhe peshėn e tyre. Gjithė personat qė u regjistroheshin duheshin tė paguajn tatimin e shtetit dhe tatimin e tregut. Nė bazė tė peshės apo shumicės e tė mirave, shitėsi duheshte tė paguan porez apo tatim pėr sended dhe pages pėr okupimin e tregut. Pemėt dhe perimet qė u shiteshin nė treg duheshin tė jenė tė mira dhe tė freskėta, dhe brenda 24 orėve tė shiten. Peshqit duheshin tė shiten brenda 12 orėve. Mishi duheshte tė shitet brenda 4 ditėve nėse mbahet nė vend tė ftohtė. Gjėrat tė cilat ishin tė kalbura, tė mikura, tė pashitura, ose jo tė mira duheshin tė shtihen brenda nė dhe. Qenėt, kuajt, lopėt, dhe kafshėt e tjera nuk u lejoheshin tė jenė ose tė bihen nė treg. Ndėrtesa e tregut duheshte patjetėr tė mirėmbahet dhe tė jetė e lyer me qireē.(Fq. 53, Sabri Godo) Feja ishte e lirė dhe ēdo njeri ishte i lirė tė lutet dhe tė praktikon fenė e vet. Gjashtė kishat ortodokse Shqiptare ishin tė lira tė paralajmronė lutjet e tyre gjat ditės sė diell.(Faqe 51, Sabri Godo) Kishat katolike gjithashtu u lejuan qė kėmbanat e tyre tė paralajmėrojnė lutjet. Nė ditėn e shtunė, evrejėt ishin tė lejuar tė praktikojnė lutjet e tyre nė sinagogat.

Ne tėr qytetet u hapėn shkolla elementare nė gjuhėn Shqipe, Turqishte, dhe nė gjuhėn maxhupe ose greke. Dihet se grekėt e vėrtet jan xhip ose maxhup tė ardhur nga Indija dhe Egjypti. Por ishin vjedhės tė kėqij dhe u quajtėn grek, nga fjala e vjetėr latine qė do tė thotė vjedhės. Fėmitė ishin tė obliguar me ligj qė tė shkojnė nė shkollė mė sė paku tre herė nė javėt. Kur Ali Pasha hapi dyert e shkollimit duke e pėrdorur gjuhėn Shqipe dhe gjuhėn maxhupe(greke), Perandoria Otomane Turke e befasuar mori masa, por lajmi se ato ishin medrese qetėsoi Portėn. Njė ditė Ali Pasha vizitoi shkollen fetare ose Medresen, “Zosimea”, ku zėri i Imamėve u ndėgjoheshte shumė largė. Ali Pasha ishte i kėnaqur me kėtė visit.
Drejtėsia ishte e vetmja tek Ali Pasha pa asnjė diskriminim fetar duke i mbrojtur tė drejtat e njeriut. Qytetarėt e Shqipėris: muslimanėt, krishterėt, ēifutėt dhe tė tjerėt ishin tė barabartė para Ali Pashės dhe gjygjit tė tij. Ali Pasha si ēdo Shqiptar provoi drejtėsin pa asnjė gabim nė atė kohė.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 12-11-2011, 00:05   #54
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Pallatet e Ali Pashės

Ali Pasha ishte njė burrė i gjatė me trup tė drejtė, dhe shumė i bukur. Pothuajse gjithmonė jetoi jetėn aristokrate. Dėshironte tė ndėrtojė pallate. Kėnaqej duke i pare ndėrtimin e pallateve dhe objekteve tė tjera. Ndėrtoi pallate pothuajse nė ēdo qytet.

Garnizonet qė u ndėrtuan nga Ali Pasha shtriheshin nė pikat mė strategjike tė Shqipėrisė. Nė ato garnizone pėrveē flamurit turk valonte edhe flamuri i Skėnderbeut. Tėrė jetėn kaloi duke ndėrtuar pallate dhe objekte, tė cilat sot e kėsaj dite shfrytėzohen si pushimore dhe hotele nga ana e xhipėve ose jevgėve, ose maxhupėve ose grekėve.
Titulli dhe pozita e tij mundėsoi tė jetojė nė komoditet mbretėrorė. Kur u shpėrngul nė Janinė jetoi nė pallatin Kastro ku bėrri shumė renovime. Pallati i tij nė Tepelenė pėrshkruhet nga njė njeri Anglez, si njė ndėr shtėpitė mė romantike, e ndėrtuar me njė dizajnė tė shkallės sė lartė tė asaj kohe. (Fq. 77, William Plomer)

Kėshtjella e Aliut, Litharica, ishte 800 metra largė nga pallati Kastro. Kjo kullė kishte pozitė mė tė mirė strategjike pasi mundėsonte pamjen e tė gjitha hyrjeve nė qytet. Kėshtjella ishte ndėrtuar nga guri, dhe kati i dyte ishte stolisur me drunjė dekorativė. E ndėrtuar nga arhitektė tė njohur tė asaj kohe me njė stil tė veēantė. Drurri ishte i lyer sipas stilit pothuajse kineze. (Fq. 78, William Plomer) Litharica pėrfshinte njė sipėrfaqe jo ma shumė se 500m² dhe dukej si njė gadishull me qė shtrihej nė liqe. Ne bregun e Litharicės qėndronin muret e pallatit antik.(Fq. 48, Sabri Godo)

Nė rrethinėn e qytetit, Aliu ndėrtoi pushimore tė mbushura me lule dhe pemė. Tani ato pushimore janė shėndruar nė parqe dhe hotele. Si ēdo emperor dhe si ēdo sundues edhe Ali Pasha la pas ndėrtesa dhe pallate qė simbolizojnė kohėn e tij.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 12-11-2011, 00:05   #55
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Zemėrmirėsia e Ali Pashės

Si babai i tij Veli Pasha ashtu edhe Ali Pasha ishe i drejtė dhe zemėrbardhė. Ai i ndihmoi njeriut mė tė varvėr tė asaj kohe. Rreth 400 persona nga fshatrat lokale tė varfėr, tė leckosur, dhe tė raskapitur nė mes tė pazarit filluan tė bėrtisnin: kėrkojmė bukė, bukė, bukė duam. Koj ishte periudha kur Veziri e kishte ndaluar importimin e miellit dhe grurit. Pėr ti detyruar ato qė tė sigurojn vetė grurin dhe bukėn. Tė varfėrit shkuan para kullės, Litharica ku jetonte Ali Pasha, dhe filluan tė bėrtisnin, “ku ėshtė Ali Pasha?”, “Ne duam bukė.”, “Ne e duam Aliun.” Garda e Aliut mbushi pushkėt dhe filloi ta dėbojė turmėn e tubuar. Njėri nga ata gjuajti edhe me pushkė dhe vrau njeriun e varfėr. Garda e Aliut kishte mundėsi ti pėrdorė edhe topat, dhe ta zhduk turmėn. Pėr njė moment, dikush bėrtiti: “Kush gjuajti dhe kush u vra.” Ky ishte zėri i Ali Pashės. Aliu gjeti ushtarin se kush gjuajti dhe i tha, “ Ti je kėtu tė mė mbrosh nga armiku e jo nga populli i im.” dhe vazhdoi duke thėnė: “Ky njeri meriton litarin se gabim e bėri. Ushtari i cili ishte shum besnik, la pushkėn dhe shkoi tek vendi i varjes. Ishte djal besnik nga Mirdita. Ushtari u var, dhe Aliu tha, “ Ishte ushtar shum i mirė dhe besnik, por bėri gabim,. Vrau njeriun e varfėr. “ Njėri nga tė varfėrit tha, “ Ne jemi duke vdekur, se nuk kemi se ēka tė ham. Ne erdhėm te babai Ali pėr ndihmė dhe bukė.” Aliu u pėrgjigj, “ejani nesėr dhe secili nga ju do tė mer bukė. “ Tė nesėrme njerėzit shkuan tek kalaja e Aliut dhe 2000 kilogram grur nga depoja e Ali Pashės iu shpėrnda tė varfėrve. Gjith ky grurė dhe miell ju dha popullit tė varfėr.(Fq. 188,181,182, Sabri Godo). Me kėtė akt, Ali Pasha vėrtetoi popullin se ai kujdesej pėr popullin e vet.


Njėrėzit qė jetonin nė qytet dhe nuk kishin mundėsi tė punojnė, Ali Pasha krijoj njė pastrim tė qyteteve duke i punsuar shumicėn e tyre. Ali Pasha jepte shumė tė varfėrve dhe sidomos jetimave dhe i ndihmonte shumė pasi qė vet u rrit si jetim.
Shumė xhami, kisha, sinagoga, dhe objekte tė tjera u ndėrtuan nga Aliu duke i plotėsuar kėrkesat e popullit. Gjithashtu ndėrtoi edhe shtėpi fshatarėve qė ishin tė varfėr nėpėr shum fshatra ane mban Shqipėrisė.

Aliu plotėsoj amanetin e tė sė ėmės duke dėrguar njeri nė emėr tė sė ėmės nė haxhillėk, ose bedal. Ndihmonte tė varfėrve nė Stanboll. Gjithmon dhuratat qė dėrgoheshin nė Stanboll, njė pjes ishte special pėr tė varfėrit dhe pėr jetimat.
Pasi fitoi luftėn kundėr Suliotėve, Ali Veziri ndėrtoi shtėpit, ju dha ushqim, kafshė, dhe nė fund i punėsoj nė garden dhe ushtrin e tij. Pasi njė shumicė e Suljasėve u larguan nga Suli, Aliu ju lejoj kthimin e tyre.
Vasilikja dymbėdhjetvjeēare pasi u hodh para kėmbėve tė Ali Pashės dhe e luti atė qė tė mos vret prindėrit, Aliu nuk vrau.
Me njė fjalė Ali Pasha ishte njeri dorrėdhėnur dhe zemėrmirė qė ndihmoi tė varfėrve, jetimėve, dhe popullit dhe la pas veti njė histori qė sot e kėsaj dite Shqiptarėt krenohen me emrin e tij.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 12-11-2011, 00:06   #56
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Ali Pasha dhe Kara Mahmud Pasha

Kara Mahmud Pasha ishte pasha i Shkodrės. Territori qė Mahmud Pasha sundonte ishte shumė mė i madh se territori i Ali Pashės. Nė territorin e Mahmud Pashės jetonin mbi 2.75 milion banorė, nga tė cilėt 88.5% ishin Shqiptar. Mahmud Pasha ishte njė trim zeshkan dhe i bukur. Prandaj Turqit e emruan Kara(i Zi) Mahmud Pasha. Sipas gojdhėnave ai ishte pak mė i ri se Ali Pasha. Mahmud Pasha rrjedh nga njė familje fisnike sikurse Ali Pasha. Ata njiheshin dhe ishin shokė tė afėrt. Tė dy u takuan nė bregdet, nė afėrsi tė Durrėsit. Kėndonin kėngė patriotike dhe burrėrie qė kishin tė bėjnė me Skenderbeun dhe luftrat e tij heroike. Nė tė dy palėt valonte flamuri i Skenderbeut.
Nė vitin 1787, Turqia ishte nė luftė me Rusin dhe Austrin. Aliu bėri shumė gjera tė mira nė Thesali dhe Epir. Pėr kėto tė mira ai u adhurua nga porta me titullin Vezir i Lartė. Ali Pasha kishte ushtri tė madhe e formuar nga Shqiptarėt. Gjat njė kampanje, Ali Pashės iu zu rob nji ushtar. Pas disa negociatave pėr lirimin e tij, Ali Pasha dhe Potemkin u takuan dhe ndruan dhurata dhe biseduan pėr ardhmėrin.(Fq. 44, William Plomer).

Gjithashtu nė atė takim u bisedua pėr pranimin e Shqipėrisė tė Ali Pashės nga ana e Rusisė. Ali Pasha nuk deshi qė ndonji shok apo ushtar tė zihet rob. Paguajti para tė madhe Rusėve pėr lirimin e ushtarit tė vet. Por Ali Pasha aspak nuk i donte Rusėt. Para se lufta tė mbaronte, Ali Pasha mori urdhėr qė tė marė pjes nė nji ekspedit kundėr Kara Mahmud Pashės nga Shkodra. Kara Mahmud Pasha kishte arritur pėrparime nė luftė, kishte pushtuar tokat nė Bosnje, dhe kishte liruar tokat e pushtuara nga Venecianėt. Gjithashtu ai nuk tentoi tė formon Shqipėrin e pavarur edhe pse kishte pjesė tė Kosovės, dhe pjes tė Bosnjes. Ali Pasha ishte simpatik dhe shok me Kara Mahmud Pashėn dhe i ndihmonte atij aq sa mundi. (Fq. 45, William Plomer).

Shkodra

Nė vend qė tė sulmonte Mahmud Pashėn, Ali Pasha sulmoi armiqėt e Mahmudit. Kara Mahmud Pasha si ligjtar nė territorin e vet shumė lehtė do ta shpallte vehten si mbret sepse kishte territor tė madh dhe popullsi tė madhe. Ali Pasha i shkroi njė letėr Kara Mahmud Pashės dhe i tregoi se ka sulmuar nga jugu, por nuk mundeshe ti ndihmon, por e vetmja gjė qė mundėson shpetimin e tij ishte qendresa e tij. (Fq. 40, Sabri Godo) Ali Pasha me 3000 ushtar okupoi Korēėn dhe Ohrin nga pashallėqet e tjera. Urdhėroi qė kulla e Ohrit tė rrethohet. Ushtarėve u tha se ai qė do tė ngjitej i pari nė maje ose kulm tė kalas do tė marrė shumė flori. Kulla e nipit tė Bushat Pashės e sulmuar nga tre anet, nga ushtria e Jusuf Arapit, nga ushtria e Armatolit, dhe ushtria e Ali Pashės detyroi nipin e Bushat Pashas nga Rumenlia tė tėrhiqet. Por pėr fat tė keq u zė rob the koka ju dėrgua nė Stanboll. (Fq. 39, Sabri Godo)

Idea e pėrbashkėt e Ali Pashės dhe Mahmud Pashės ishte formimi i njė Shqipėrije tė bashkuar. Gjithmonė ndihmuan njėri-tjetrin dhe sė bashku luftuan kundėr Turqėve, Rusėve, Francezėve dhe armiqve tė tjerė. Ali Pasha dhe Kara Mahmud Pasha ishin Shqiptarė dhe gjithmon krenoheshin kur gjindeshin tė rrethuar nga djem tė ri dhe trima Shqiptar. Thuhet se frazat e Homerit janė tė konsideruara edhe si shprehje tė sotme tipike Shqiptare, qė gjinden si nė gjuhėn edhe nė jetėn e tyre me virtyte arkaike. ( Fq. 21, William Plomer) Pėrzierja e baltės, krenaria e lartė, rangujt e ndryshme, dhe zakonet i lanė pėrshtypje tė thellė, Dupres, por mbi tė gjitha atė impresionoj trupi atletik i Shqiptarit, bukuria, kokat me njė pamje krenare qė ju nevoiteshin helmetėt antik qė tė duken si heronjtė e Homerit. ( Fq. 236, William Plomer)

Nė pėrgjithėsi, Shqiptarėt janė nga statua e lartė, qė Baron de Vaoudoncourt observoi duke thėnė , “shumė muskulor me midis tė hollė.”(Fq. 21, William Plomer) Nė profil janė tė bukur…duke tentuar ndėrtimin karakteristik e bukurisė tė vėrtet Gresiane. Impresioni i pėrgjithshėm ishte gadishmėria, me njė tent tė freskėt, sy tė gjalla me shprehje tė ngjyrės sė hirit, vetulla tė holla dhe tė thyera, ballė dhe faqe tė ritura. Gojėn e kishin tė vogėl, me qafė tė gjatė, shpindė tė drejtė, me krahrorė tė ngritur, krahėt dhe kėmbėt i kishin shumė tė zhvilluara. Tė gjithė ata kishin mundėsi qė tė ndėrtojnė teshat e tyre, qė Bajroni i quajti, “mė magnifikante nė botė”….ata ishin shumė tė shpejtė dhe atletik nė vrapimet e tyre tė pėrdorur tėrė jetėn duke kaluar male dhe energjia si dhe entusiazmi i tyre bėnte njė kontrast tė fuqishėm me ngadalsinė dhe pushimin e sunduesve tė tyre, Turqit me turbanė. ( Fq. 22, 23, William Plomer) Kėta ishin ushtarėt e dy shokėve dhe princave Shqiptar, Ali Pashės dhe Mahmud Pashės. Tė dy paten njė dėshirė tė pėrbashkėt, njė Shqipėri tė bashkuar.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 12-11-2011, 00:08   #57
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Ali Pasha dhe Kara Mahmud Pasha

Kara Mahmud Pasha ishte pasha i Shkodrės. Territori qė Mahmud Pasha sundonte ishte shumė mė i madh se territori i Ali Pashės. Nė territorin e Mahmud Pashės jetonin mbi 2.75 milion banorė, nga tė cilėt 88.5% ishin Shqiptar. Mahmud Pasha ishte njė trim zeshkan dhe i bukur. Prandaj Turqit e emruan Kara(i Zi) Mahmud Pasha. Sipas gojdhėnave ai ishte pak mė i ri se Ali Pasha. Mahmud Pasha rrjedh nga njė familje fisnike sikurse Ali Pasha. Ata njiheshin dhe ishin shokė tė afėrt. Tė dy u takuan nė bregdet, nė afėrsi tė Durrėsit. Kėndonin kėngė patriotike dhe burrėrie qė kishin tė bėjnė me Skenderbeun dhe luftrat e tij heroike. Nė tė dy palėt valonte flamuri i Skenderbeut.
Nė vitin 1787, Turqia ishte nė luftė me Rusin dhe Austrin. Aliu bėri shumė gjera tė mira nė Thesali dhe Epir. Pėr kėto tė mira ai u adhurua nga porta me titullin Vezir i Lartė. Ali Pasha kishte ushtri tė madhe e formuar nga Shqiptarėt. Gjat njė kampanje, Ali Pashės iu zu rob nji ushtar. Pas disa negociatave pėr lirimin e tij, Ali Pasha dhe Potemkin u takuan dhe ndruan dhurata dhe biseduan pėr ardhmėrin.(Fq. 44, William Plomer).

Gjithashtu nė atė takim u bisedua pėr pranimin e Shqipėrisė tė Ali Pashės nga ana e Rusisė. Ali Pasha nuk deshi qė ndonji shok apo ushtar tė zihet rob. Paguajti para tė madhe Rusėve pėr lirimin e ushtarit tė vet. Por Ali Pasha aspak nuk i donte Rusėt. Para se lufta tė mbaronte, Ali Pasha mori urdhėr qė tė marė pjes nė nji ekspedit kundėr Kara Mahmud Pashės nga Shkodra. Kara Mahmud Pasha kishte arritur pėrparime nė luftė, kishte pushtuar tokat nė Bosnje, dhe kishte liruar tokat e pushtuara nga Venecianėt. Gjithashtu ai nuk tentoi tė formon Shqipėrin e pavarur edhe pse kishte pjesė tė Kosovės, dhe pjes tė Bosnjes. Ali Pasha ishte simpatik dhe shok me Kara Mahmud Pashėn dhe i ndihmonte atij aq sa mundi. (Fq. 45, William Plomer).

Shkodra

Nė vend qė tė sulmonte Mahmud Pashėn, Ali Pasha sulmoi armiqėt e Mahmudit. Kara Mahmud Pasha si ligjtar nė territorin e vet shumė lehtė do ta shpallte vehten si mbret sepse kishte territor tė madh dhe popullsi tė madhe. Ali Pasha i shkroi njė letėr Kara Mahmud Pashės dhe i tregoi se ka sulmuar nga jugu, por nuk mundeshe ti ndihmon, por e vetmja gjė qė mundėson shpetimin e tij ishte qendresa e tij. (Fq. 40, Sabri Godo) Ali Pasha me 3000 ushtar okupoi Korēėn dhe Ohrin nga pashallėqet e tjera. Urdhėroi qė kulla e Ohrit tė rrethohet. Ushtarėve u tha se ai qė do tė ngjitej i pari nė maje ose kulm tė kalas do tė marrė shumė flori. Kulla e nipit tė Bushat Pashės e sulmuar nga tre anet, nga ushtria e Jusuf Arapit, nga ushtria e Armatolit, dhe ushtria e Ali Pashės detyroi nipin e Bushat Pashas nga Rumenlia tė tėrhiqet. Por pėr fat tė keq u zė rob the koka ju dėrgua nė Stanboll. (Fq. 39, Sabri Godo)

Idea e pėrbashkėt e Ali Pashės dhe Mahmud Pashės ishte formimi i njė Shqipėrije tė bashkuar. Gjithmonė ndihmuan njėri-tjetrin dhe sė bashku luftuan kundėr Turqėve, Rusėve, Francezėve dhe armiqve tė tjerė. Ali Pasha dhe Kara Mahmud Pasha ishin Shqiptarė dhe gjithmon krenoheshin kur gjindeshin tė rrethuar nga djem tė ri dhe trima Shqiptar. Thuhet se frazat e Homerit janė tė konsideruara edhe si shprehje tė sotme tipike Shqiptare, qė gjinden si nė gjuhėn edhe nė jetėn e tyre me virtyte arkaike. ( Fq. 21, William Plomer) Pėrzierja e baltės, krenaria e lartė, rangujt e ndryshme, dhe zakonet i lanė pėrshtypje tė thellė, Dupres, por mbi tė gjitha atė impresionoj trupi atletik i Shqiptarit, bukuria, kokat me njė pamje krenare qė ju nevoiteshin helmetėt antik qė tė duken si heronjtė e Homerit. ( Fq. 236, William Plomer)

Nė pėrgjithėsi, Shqiptarėt janė nga statua e lartė, qė Baron de Vaoudoncourt observoi duke thėnė , “shumė muskulor me midis tė hollė.”(Fq. 21, William Plomer) Nė profil janė tė bukur…duke tentuar ndėrtimin karakteristik e bukurisė tė vėrtet Gresiane. Impresioni i pėrgjithshėm ishte gadishmėria, me njė tent tė freskėt, sy tė gjalla me shprehje tė ngjyrės sė hirit, vetulla tė holla dhe tė thyera, ballė dhe faqe tė ritura. Gojėn e kishin tė vogėl, me qafė tė gjatė, shpindė tė drejtė, me krahrorė tė ngritur, krahėt dhe kėmbėt i kishin shumė tė zhvilluara. Tė gjithė ata kishin mundėsi qė tė ndėrtojnė teshat e tyre, qė Bajroni i quajti, “mė magnifikante nė botė”….ata ishin shumė tė shpejtė dhe atletik nė vrapimet e tyre tė pėrdorur tėrė jetėn duke kaluar male dhe energjia si dhe entusiazmi i tyre bėnte njė kontrast tė fuqishėm me ngadalsinė dhe pushimin e sunduesve tė tyre, Turqit me turbanė. ( Fq. 22, 23, William Plomer) Kėta ishin ushtarėt e dy shokėve dhe princave Shqiptar, Ali Pashės dhe Mahmud Pashės. Tė dy paten njė dėshirė tė pėrbashkėt, njė Shqipėri tė bashkuar.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 12-11-2011, 00:20   #58
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Rebelimi i Ali Pashės kundėr Perandorisė Otomane Turke

Territori i Ali Pashės pėrfshinte njė sipėrfaqe tė madhe dhe njė numėr tė konsideruar tė popullatės. Krishterėt dhe ēifutėt nuk paguaninė taksa tek veziri. Perandoria Otomane Turke nuk merte taksa dhe ushtarė nga persona qė nuk ishin muslimanė sepse me ligjet e librit tė shenjtė, Kuranin, kėto ishin tė ndaluara. Kėtė gjė edhe Ali Pasha respektoi. Qeveria e tij sistematikisht mblidhte taksat nga populli me pėrkatėsi fetare muslimane, dhe nga tregjet qė ishin tė ndėrtuara nga ai. Gjithashtu shitoret dhe puntoritė zejtare nuk shpėtuan nga taksat e vezirit. Pasuria e vezirit rritej dita ditės dhe krahas me to edhe shpenzimet e tija. Por edhe veziri kishte detyrime tek porta Otomane tė cilat edhe i realizonte. Vetėm 5 million piastra shkonin tek Porta si para e thatė.(Fq. 134, Sabri Godo) Shpenzimet e Vezirit ishin tė mėdhaja meqė e mirmbante ushtrinė, si dhe kontribonte ne Stanboll, duke i blerė dhurata tė shumta Sulltanit si dhe tė afėrmve tė tij, ndėrtonte Kulla,Kalaja, xhamija, sinagoga, dhe kisha. Gjitha pagesat Ali Pasha i paguante me para tė thata ose kesh. Kur Pallati nė Tepelen u dogj thuhet se i shpetuan mbi 150 million piastra nė kesh, dhe shumė flori. Ai posedonte njė pasuri tė madhe e tė patundshme, pasuri kjo qė pėrfshinte toka, vende pėr tė cilat paguante tatime pėr mirmbajtje.(Fq. 241, William Plomer).
Aliu paguante Sulltanit pasuri tė pakėthyeshėm vetėm pse ai titulloi atė si pasha dhe si vezir, por pėr kėtė gjė me punė dhe aftėsi Aliu e kishte arritur. Tėrė jetėn paguante njė sasi tė madhe tė keshit dhe dhurata tė panumėruara qė nuk e kuptonte edhe vet se pse i dėrgonte. Ali Pasha filloi ti ndėrpres pagesat tek Sulltani. Kjo gjė i pengonte Sulltan Mahmudit tė II i cili pėrshkruhet si vrasės i tė atit tė vet. Porta e dinte se Aliu mblidhte pasuri tė patundėshme dhe ushtarakisht ishte shumė i fortė. Gjithashtu porta e dinte se Ali Pasha dhe Kara Mahmud Pasha nga Shkodra ishin shokė. Territorin qė Kara

Mahmud Pasha sundonte ishte edhe mė i madh se i Aliut, dhe popullsia qė jetonte nėn rregullat e Kara Mahmud Pashės ishte pothuajse edhe njėher mė i madhė se teritori i Aliut.
Besohet se territori i Kara Mahmud Pashės numėronte popullsi afėr 2.75 milion. Nga ana lindore njė Shqiptar qė quheshte Mustaf Pash Babuna zotėronte njė teritor me 1.25 million popullsi Shqiptare. Njė pjes e rrethit tė Shkupit, malėsia e Manastirit, Ohėr, Demir Hisar, Kavardar, Shtip, Prilep, Dojran, e Veles ishin nėn komandėn e Mustaf Pash Babunės. Ana veriore duke pėrfshirė edhe Beogradin e sotshėm mbizotronin pashallar Shqiptarė. Nga lumi Danub deri nė Kretė popullsia ishte Shqiptare. Nuk mundet saktėsisht tė dihet numri i Shqiptarėve nė Ballkan gjat kėsaj kohe, por besohet tė ishte nga 8.5 deri nė10 milion Shqiptar. Kėtė gjė e dinte edhe Franca e Napoleonit, Anglia, Rusia, dhe Gjermania. Britania e Madhe nė atė kohė numėronte 3 milion popullsi, ndėrsa Rusia ishte 18- 26 milion. Napoleoni kishte frigė dhe dridhej kur emri i Ali Pashės pėrmendej. Napoleoni e dinte se nė njė luftė me Ali Pashėn ushtria dhe Franca do tė humbin pėr gjithmonė. Friga qė do tė nxiste njė aleancė mes Anglis, Rusis dhe Turqis, shtiu Napoleonin dhe Francėn ushtarakisht ti largohen luftės me Ali Pashėn, por filluan ta nxesin luftėn nė mes Sulltanit dhe Ali Pashės. Franca pėrdori intelegjencėn dhe diplomacinė tė ngjallė luftė nė territorin e Ali Pashės dhe ngadhmon relacionin mes Stanbollit dhe Janinės. Franca dhe Rusia duke i pėrdorur priftėrinjtė tė paguar me pasuri tė madhe bindėn Suljasit nė njė luftė me Ali Pashėn, luftė qė zgjati 13-15 vitesh. Ankesat e mėdhaja tė Francės kundėr Aliut shpeshtoheshin. Ambasadori Turk thireshte pothuajse ēdo javė tek qeveritarėt e lartė tė Francės duke thėnur dhe dorėzuar atij ankesa dhe shpifje kundėr Aliut. Franca pėrdori diplomacinė nė ēdo mėnyrė qė tė ndalon formimin e njė Shqipėrie tė fortė dhe tė fuqishėm.

Francezėt shpifėn se Aliu fshehurazi kishte njė pakt me Anglin. Napoleoni bėri tė mundshėm qė kushurira e tij e bukur tė kalon disa netė me ambasadorin Turk nė Francė. Nė tė njėjtėn kohė ambasadori Frances nė Stanboll lėshonte ankesat e Francės tek porta duke ia prishur qetėsin e Sulltanit me propagandat kundėr Aliut. Francesėt dinin se Sulltani dhe porta kishin njė frigė qė Aliu ose Mahmudi tė deklarohen si mbretėr dhe tė deklarojnė pavarsi.
Shqipėria nė atė kohė njiheshte vetėm nga qytetet bregdetare qė ishin tė pėrshkruara nga Shekspiri dhe disa shkrimtarė tė tjerė. Por pėr Evropėn dhe botėn, Shqipėria ishte vend i pashkelur dhe tabo. Anglia dėrgoi Lordin Xhorxh Gordon i njohur si Bajroni Ēajld Harold (Byron Child Harold) nė Shqipėrin e Ali Pashės. Bajroni nuk vizitoi pashallėqet e Kara Mahmud Pashės dhe Mustaf Pash Babunės. Anglia dhe Evropa besonin se ato vende ishin tė pashkelura. Pas pėrshkrimeve tė Bajronit, Anglia disi mori njė frigė nga Shqipėria. Shqipėria dhe populli Shqiptar i njohur si populli mė luftarak u bė njė kėrcnim i fshehur tek Anglezėt qė kurė nuk u tregua. Edhe pse Anglia kishte shumė mardhėnje diplomatike tė mira me Ali Pashėn nuk i konvenonte tė formohet Shqipėria. Anglezėt mbanė mardhėniet diplomatike me Ali Pashėn por i ndihmonin mė shumė popujve tė tjerė nėn ambrelėn e luftės kundėr Turqis. Bajroni ishte urdhėruar direkt nga mbretėria Angleze tė asiston maxhupėt ose xhipėt ose grekėt. Bajroni Ēijld Haroldi (Byron Child Harold) si patriot ndihmoi dhe drejtoi grekėt gjer tek pavarsia e Greqisė dhe vdiq duke ju ndihmuar grekėve, edhe pse xhipėt ose grekėt nuk ja din pėr nder aspak. Por Anglia dhe anglezėt I kan pron private ishujt grek sot e mė ditė. Greqia shpalli pavarsin nė vitin 1913 njė vit pas Shqipėrisė, duke u votuar se cila gjuhė do tė ishte zyrtare. Gjuha greke pėr njė vote fitoi nga gjuha Shqipe, dhe ishte votė e njė Shqiptari tė shitur.

Greqia dhe grekėt pas pavarsisė kryen masakra ndaj popullatės e cila nuk ishte xhipe. Shqiptarėt musliman, katolik, dhe evrejė (ēifutė) mė sė shumti u vranė. Evrejėt u larguan nga Greqia, ndėrsa Shqiptarėt ishin me forcė tė larguar. Sot nė Shqipėri jetojnė afėr 120 000 Shqiptar tė dėbuar nga Epiri dhe Greqia. Ata ende nuk u lejohet hyrja nė Greqi dhe nuk u ėshtė kėthyer pasuria. Bashkėsia Evropian nuk zgjedh ket problem, dhe qeveria e sotme Shqiptare shuan problemin dhe nuk mer iniciativė pėr zgjedhjen e problemit.
Rusia nuk i donte Shqiptarėt dhe as nuk i konvenonte njė Shqipėri e cila edhe ndoshta do ta pushtonte. E friguar nga njė pushtimi qė mundeshte ta pėrjetojnė si tė tjerėt edhe ata morėn masa pėr ndalimin e formimit tė Shqipėrisė. Potemkini zuri rob njė ushtar tė Ali Pashės dhe demantoi para i cili i mori ato dhe lėroi ushtarin. Potemkini u takua pas me Ali Pashėn dhe biseduan pėr njė pranimi tė vendit tė Ali Pashės nga Rusia. Potemkini dhe ushtria e tij paguajti 100 herė mė shumė se sa paguajti Ali Pasha pėr njė ushtarė. Gojthėnat spjegojnė se mbi 15 000 ushtar Rusė ishin tė vrarė nga ushtarėt Shqiptar tė Ali Pashės.

Duelet luftarak qė princat Rusė i kishin humbur nga Turqit, Potemkini dhe rusėt shumė mire e dinin se ato ishin ēdo here Shqiptar qė fituan princėt Rus. Rusia pėrdorėn popullin sllav nė Ballkan, duke i bindur ato qė tė shkaktojnė dėme tek pashallėqet Shqiptare. Vendet e tjera Evropiane gjithashtu kishin frigė dhe ndiheshin si tė kėrcnuar nga formimi i njė Shqipėrie e bashkuar. Pasi Perandoria Otomane Turke largoheshte nga Ballkani, Rusia nė vitet 1900 dėrgoi 500 000 – 800 000 ushtarė tė cilėt sulmuan popullatėn e pambrojtur Shqiptare nėn preteksin se ishte lufta kundėr Turqėve. Shqiptarėt ishin tė forcuar qė tė ndron fenė nga muslimanė e katolikė nė atė ortodokse dhe ndronė gjuhėn, dhe nėse nuk bėnin konvertimin ato ishin tė vrarė dhe tė masakruar. Nė Beograd, Nish, Aleksin dhe qytetet e tjera shumė Shqiptarė u vran dhe u masakruan. Njė numėr i vogėl ndruan fenė dhe gjuhėn dhe jetuan. Njė numėr i vogėl duke marur vetėm pasurin dhe kuajtė shpėtuan nga masakrat.


Vazhdon
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 12-11-2011, 00:20   #59
Atdhetari
Atdhetari
 
Avatari i Atdhetari
 
Data e antarėsimit: Dec 2010
Postime: 68
Thanks: 0
Thanked 0 Times in 0 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 9
Atdhetari ka njė atmosferė spektakolareAtdhetari ka njė atmosferė spektakolareAtdhetari ka njė atmosferė spektakolare
New Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Lexoni me vemendje , ja vlen :

POEMĖ E PANJOHUR PĖR GJENEALOGJINĖ E ALI PASH TEPELENĖN DHE VARGJE NĖ GJUHĖN SHQIPE QĖ I KUSHTOHEN ATI BOTUAR NĖ VITIN 1871

Figura e Ali Pash Tepelenės ka tėrhequr vėmendjen e shumė studiuesve dhe historianėve tė huaj. Pas vdekjes sė tij shumė shkrimtar francez shkruajtėn pėr tė dhe bėmat, qeverisjen e suksesshme tė kėtij Pashai i cili ishte largpamės. Udhėheqėsi Ali Pash Tepelena ishte pėrgatitėsi i Kryengritjes greke pėr tė fituar pavarėsinė. Ai nė ēifligun e tij pėrgatiti ushtarakėt dhe gjeneralėt e Revolucionit tė 1821 qė pėrfundoj me Pavarėsinė e Greqisė. Por figura e kėtij Veziri tė Sulltanit qė bėri pėrpjekje pėr shkėputjen e Vilajetit tė Janinės nga Perandoria Osmane dhe themelimin e shtetit tė tij nuk ėshtė zbardhur ende. Janė me qindra libra qė shkruajnė pėr jetėn, bėmat, intrigat e Ali Pashait qė nuk kanė dalė nė dritė.
Pak kohė mė parė dr.Irakli Koēollari na solli nė dritė njė poemė tė panjohur qė i kushtohej Ali Pash Tepelenės. Sipas studiuesit Koēollari kjo poemė ėshtė mbajtur shėnim nga francezi Emile Legrand nė vitin 1873 i cili gjendej me punė nė Athinė.



Emile Legrand ėshtė njėri nga neohelenistėt francez qė ėshtė marrė me studimin e gjuhės sė re greke, por edhe me letėrsinė e shqiptarėve tė Greqisė. Ai nė vitin 1912 ka botuar librin: “BIBLIOGRAFIA E BOTIMEVE SHQIPTARE NGA SHEK.V-XIX”, e cila ėshtė botim i Bibliotekės Universitare tė Parisit.
Gjatė kėrkimeve nė arkivat greke ndesha njė libėr tė vitit 1871 tė kėtij studiuesi. Titulli i libri ėshtė: “COLLECTION DE MONUMENTS POUR SEHVIR A L’ETUDE DE LA LANGUE NEO-HELLENIQUE nr.18- GENEALOGIE D’ALI PACHA” (Pėrmbledhje e Monumenteve pėr tė shėrbyer mbi studimin e gjuhės sė re grek, nr.18 – Gjenealogjia e Ali Pashait). Libri fillon me njė parathėnie tė Emile Legrand mbi poemėn qė i kushtohet Gjenealogjisė sė Ali Pash Tepelenės, ngjitjen e tij nė frontin e Vezirit tė Janinės, lidhjet e ngushta me nėnėn e tij Hankon, kėshillat e saja etj.
Siē shkruan Legrand kėtė poemė e ka njohur nga profesor z.Brunet de Presle qė i kishte mėsuar gjuhėn e re greke. Poema ėshtė sjellė nė Francė nga z. Grasset, agjent konsullor i Francės nė Epir. Pėr fat tė keq autori ka mbetur anonim, por Emile Legrand bėnė vlerėsimet mė tė larta nga ana e krijimtarisė letrare.
Nė kėtė libėr janė botuar edhe disa vargje nė gjuhėn shqipe qė i kushtohen vdekjes tragjike tė Ali Pash Tepelenės. Vargjet e shkruar nė gjuhėn shqipe me alfabetin grek tregojnė ēastet kur mbėrrin ushtria e sulltanit dhe i bėjnė thirrje Aliut plak tė dorėzohet.
Sipas Emil Legrand vargjet nė gjuhėn shqipe janė gjetur nė dorėshkrimet e konsullit M.Grasset. Sipas Legrandit kėto vargje duhet tė jenė pjesė tė ndonjė kėnge e cila nė libėr ėshtė pėrshtatur edhe nė gjuhėn greke nga ndonjė shqiptar. Si do tė qė jetė kemi tė bėjmė me njė libėr qė pėrmban vlera tė larta pėr letėrsinė dhe historinė shqiptare.
Siē kam thėnė vite mė parė njė pjesė e mirė e pasurisė historike dhe letrare tė shqiptarėve fshihet nėpėr bodrumet e bibliotekave greke. Shqiptarėt e Greqisė tė shek.XIX kanė shkruar shumė libra nė gjuhėn shqipe, por ende nuk kanė dalė nė dritė. Ndoshta shqiptarėt qė grekėt i thėrrasin arvanitas kanė shkruar mė shumė se arbėreshėt e Italisė, por pėr fat tė keq letėrsia e tyre shumė pak ėshtė studiuar.
Libri ka edhe njė kapitull mbi Monumentet Arkeologjike nė Greqi, autor i sė cilės ėshtė CH.GIDEL.
Mė poshtė po sjellim tė transkriptuar vargjet qė janė nė libėr nė gjuhėn shqipe me alfabetin grek.

MBYLLJA E ALI PASHAIT

Dititne novruzit erdhi haberi
Me gazep vjen Rumėlia
Tė pėrpiqi si ėsh nderi
Si na e napi Perėndia.
Kjo kalaja me bėndenja
Shum asqeri qė mbilltu ri brenda.
Ali Pasha Tepelena
Seē lėfton me nji padishahi
Aferim moj kulla shėravi
Ēė ruan kalain anembani
Trimėri gai bėri ishpati
Mahmut bei allaman
E beni selam Hrushiti
Tė mė prej mua plak
Se unė jam veziri
Sulltan Hamitit
Se ti mė bjer
Itlan fermani
Ju, begleri Anatolisi,
I bėni rixhan Rumelisi.
Se un jam veziri i Shqipurisi
Ju, xhohandari ju, ndevambi,
Shikoki se dot mė kujtoni,
Kur tu shan Hasan bei Vrioni
Pre mua hiē do thoni:
“Sheh Islamin me Patriakut
Kale xun te mbretėria
Vall ishtė ga ill Perėndia
Se tė prun Ali pashani;”


Atdhetari nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 12-11-2011, 00:24   #60
BATO
______
 
Data e antarėsimit: Jan 2011
Postime: 5,988
Thanks: 567
Thanked 1,171 Times in 609 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 115
BATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėmBATO i pazėvėndėsueshėm
Gjendja bazė Pėrgjigje e: Ali Pashe Tepelena-figure Kombtare

Rebelimi i Ali Pashės kundėr Perandorisė Otomane

Gjatė kėsaj kohe njerėzit sllavė dhe shėrbetorėt e Shqiptarėve shtynin Shqiptarėt tė nėnshkruajnė pasuritė e tyre nė emėr tė tyre se gjoja ata do tė mbronin pasuritė e tyre. Ato pasuri u shkrinė tek populli i sotshėm i ashtuquajtur Sėrb. Shqiptarėt nga Vojvodina prej jugut tė lumit Danub u larguan duke marur vetėm floririn personal, dhe duke lėnur dhe nėnshkruar shėrbetorėve pasurinė. Shqiptarėt nga veriu u shpėrngulėn nė jug, nė Kosovė dhe vende tė tjera Shqiptare ku ushtria Shqiptare ishte e fortė. Faktet argumentojnė se Shqiptarėt nga qyteti veriorė sikurse Toplica, dhe nga shumė qytete pėr rreth lumit Danub u shpėrngulėn duke ju larguar masakrit Rusė. Kėtė gjė Evropa e din dhe e dinte, por i konvenonte tė mos le asnjė muslimanė nė Evropė.
Ali Pasha vazhdoj tė zvoglojė tatimet pėr nė Port. Gjithmonė ankohej se punėt nė Epir nuk shkonin mirė. Gjithashtu ankohej se ishte i sėmure dhe plak. Ankimet nuk krijonin ndonjė simpati ndaj Ali Pashės pasi ato ishin nė kundėrshtim me interesat e Portės. Por njė gjė ishte e vėrtet. Ali Pasha vuante nga njė sėmundje e pashėrueshme. Ali Pasha kishte kokėdhembje kur rinte i shtrirė qė asnji mjek nuk dinte se nga ajo sėmundje vjen. (Fq. 141, Sabri Godo)

Ali Pasha ishte nė moshėn 70 vjeēare dhe me njė trimėri tė dalluar filloi ti jap grusht perandorisė. Ishte i pėrqėndruar mė sė shumti nė luftrat me Franceztė dhe Suljasit. Ali Pasha vjetroheshte, dhe vitet vetėm zmadhoheshin. Bashkimi i Ali Pashės me Kara Mahmut Pashėn, Mustaf Pash Babunėn, dhe Suliotėt njihet si periudha e luftės kundėr Perandorisė Turke pėr pavarsin e shtetit tė Shqipėris. Porta dhe Sultani kishin frigė nga kjo gjė pasi e dinin mire se kundėr ēfar force duhej luftuar. Mustaf Pash Babuna doli trathėtar dhe trathtoi shokėt e vet. Ali Pasha dhe Kara Mahmud Pasha thanė, “ O Mustaf Pash Babuna ti nuk trathtove askend vetėm se vetveten, dhe ja le bedet vendit tė punon me trathtia.” Mė vonė koka e Mustaf Pash Babunės u gjind nė Stanboll. Pothuajse gjith pashat Shqiptar u bashkuan me Ali Pashėn, por gjithashtu nji kundėrshtim i pėrbashkėt diplomatik i Francės, Britanis tė Madhe, Rusisė, dhe lufta e Turqis kundėr Ali Pashės ndėrpreu formimin e Shqipėrisė.
Nė atė kohė Ali Pasha paguante doktor dhe alkemist qė tė gjen mėnyrėn si tė prodhon argjent dhe ar.

Vendi Aliut tani prodhonte ari dhe argjent, dhe pashai paguante me argjent dhe ari. Nė vazhdim, Aliu paguante alkemistė qė tė gjejnė mėnyrėn e imortalitetit, sikurse ēdo perendor tjetėr edhe ai nuk gjeti atė. Gjėjėn mė tė rėndėsishme qė Ali Pasha bėri ishte hapja e nji universiteti informal pėr edukim tė lart nė gjuhėn Shqipe, Turke,maxhupe (greke), dhe Italiane. Nė kėtė institucjon punonin njerėz tė edukuar e tė arsimuar. Shqiptarėt edukuan fėmit e tyre. Shkollat ushtarake ushtronin oficerė Shqiptar. Kjo mundėsoi Aliut tė rrethohet dhe kėshillohet nga njerėzit e edukuar dhe tė menēur. Njiherė Ali Pasha kishte njė dark me Sir Thomas (Maitland), kur sė bashku hyrėn nė dhomėn e artit duke u pritur me ngrohtėsi nga 12 njerėz tė ulėt, profesorė, tė cilėt ishin tė veshur me tesha tė zeza me mėnga tė pėrvjelura, me koka te pluhurosura, me kapela ndėr sjetull, dhe me kutija nė duar.(Fq. 201, William Plomer)

Mundėsimi i edukimit bėri qė Shqiptarėt ta pėrmbajnė Ali Pashėn dhe iniciativėn e tijė pėr Shqipėri tė pavarur. Qėllimi kryesor i Ali Pashės ishte tė formojė njė Shqipėri stabile dhe tė fortė duke u zgjedhur si Sulltan dhe si Mbret Shqiptar. Ali Pasha mori pjesė nė mbledhjen e Pervezės, ku Shoqata e Shokėve mbajti mbledhje nė vitin 1820. Si Paprigopoulos ashtu edhe Aliu kontaktonte me rebelat shqiptar dhe grekė. (Fq. 247, William Plomer) Me 23 Maj tė vitit 1820, Ali Pasha i ftoi gjithė kryetarėt Shqiptar, dhe maxhup(grek) nė Litharicė ku u vendos pėr njė kryengritje kunder Perandoris Otomane Turke.(Fq. 260, Sabri Godo)
Shqiptarėt ishin ata qė paguajtėn mė se shumti Perandoris Otomane Turke, dhe Shqiptarėt ishin ata tė cilėt mė sė shumti u lėnduan nga Turqia. Ali Pasha i vjetėr dhe trim nisi luftėn pėr Shqipėrin, duke e pruar Ballkanit lirinė. Lėvdi i qoftė trimave dhe trimreshave Shqiptarė qė ēdo here dhanė jetėn pėr atėdhenė, Shqipėrinė.


Myftari konfronton tė Atin


Myftari konfronton tė atin vetėm se i ati i tij vrau tė dashurine, Frosinėn. Frosina ishte njė femėr e bukur dhe xhipe ose maxhupe ose jevege ose greke dhe e martuar nga prindėrit pa dėshirėn e saj pėr njė maxhup ose jevg ose grek. Ajo kur nuk e deshti burin e saj qė e rrifte, malltretonte, dhe e lėndonte zemrėn e saj. Por dashuria ėshtė sėmundje qė nuk ka shėrim. Edhe pse Frosina dhe Myftari ishin tė martuar, tė dy mbjellėn dashurin nė zemrat e tyre. Pasi Ali Pasha kuptoi pėr ket dashuri, ai urdhėroi qė Frosina tė lidhet nė thes, ju varrė njė gurė nė qafė dhe u hodh nė liqenin e Janinės.

Pas vrasjes sė Frosinės nė Janinė, tė dashurės sė Myftarit, mardhėniet nė mes djalit dhe babait u acaruan. Pas sukseseve tė korrura nė Adrianopoli, Myftari me njė mos pėrfillje e pa as ēfarė sjelljeje u drejtua dhe u gjet tek zyra para babait tė tij. Ali Pasha u ngrit nė kėmbė dhe e shikon Myftarin. Myftari ishte i hidhėruar pėr vrasjen e tė tė dashurės sė tij dhe tha, “Mos mė shiqo ashtu se un nuk do tė bij nė gjuj se nuk jam femėr qė ti tė ja lidhėsh nji gurė nė qafė dhe ta hudhish nė liqe.” Aliu eci disa hapa pėrpara, dhe vendosi duart e tija nė armėt


Aliu hoqi duart nga armėt dhe tha, “Tė atit tend ti i flet ashtu, o qen!?” “Nuk tė kam baba mė dhe nuk tė njo mė.” u pėrgjigj Myftari. Ali Pasha ju afrua Myftarit dhe e kapi pėr fyti duke i bėrtitur, “ Nė gjuajzė se ta prej kokėn si asgjė.” Nga friga, Myftari u ul nė gjuaj dhe me sy tė friguar shikonte baban e vet. Mė ndėgjo Myftar, femrat jan si nji arė, ēfar tė mbjellėsh dhe do tė gjesh. Por burri dhe trimi i vėrtet nuk ndot veten me femra tė rrugėve. A e mban mend kur un isha nė Danub, ti i theve Armatolėt nga Olimpi. Ti je djali im i madhi, dhe nuk dua qė tė mė turprosh.” Ali Pasha deshi ta korigjoj Miftarin pėr gjėjat qė i tha babait tė vet. (Fq. 140, 141, Sabri Godo.). Por Myftari mė von e uli kokėn dhe dual nga zyra e tij.
BATO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Pėrgjigje

Mundėsitė nė temė

Rregullat e postimim
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

Kodi HTML ėshtė fikur