PDA

View Full Version : Cfare eshte HIVė Cfare eshte AIDSė


ChocolatE_DiamonD
02-12-2009, 08:07
http://www.topnews.in/health/files/aids1.jpg

HIV eshte nje nje virus i cili sulmon sistemin imunitar,sistemin natyral te mbrojtjes se trupit. Pa nje sistem te fort imuniteti trupi gjen veshtiresi ne luftimin e semundjeve te ndryshme. Ky virus dhe ky infeksion i krijuar quhet ndryshe HIV.

Rruazat e bardha te gjakut janė njė pjesė e rėndėsishme e sistemit imunitar. HIV pushton dhe shkatėrron qelizat e caktuara tė bardha tė gjakut te quajtura qelizat CD4 +. Nėse shumė nga keto qeliza shkatėrrohen, trupi nuk mund tė mbrojė veten kundėr infeksionit.

Faza e fundit e infeksionit HIV ėshtė SIDA (sindromi i fituar i mungesės sė imunitetit).

Njerėzit me AIDS kanė njė numėr tė ulėt tė qelizave CD4 + dhe marrin infeksionet ose kancer me shpejt sesa personat e shendetshem. Kėto mund tė jenė vdekjeprurėse.

Por te kesh HIV nuk do te thote te kesh AIDS. Edhe pa trajtim, HIV i duhet nje kohe e gjate para se te kaloj ne AIDS-zakonisht nga 10 deri ne 12 vjet. Nese HIV diagnostikohet perpara se te kaloj ne AIDS,ilacet mund te ulin ose te ndalojn demtimin e sistemit imunitar. Me trajtim, shumė njerėz me HIV janė nė gjendje tė jetojnė nje jetė te gjatė dhe aktive.

ėka e shkakton HIVė

Infeksioni HIV ėshtė shkaktuar nga virusi i mungesės sė imunitetit tė njeriut. Ju mund ta merrni HIV-it nga kontakti me gjakun e infektuar, spermė Ose lėngjeve vaginale.

1. Shumica e njerėzve marrin virusin duke pasur marrėdhėnie seksuale tė pambrojtura me dikend qė ėshtė i infektuar me HIV.
2. Njė tjetėr mėnyrė pėr marrjen e virusit ėshtė nėpėrmjet shkėmbimit tė gjilpėrave tė drogės me dikend qė ėshtė i infektuar me HIV.
3. Virusi mund edhe tė kalohet nga nėna tek fėmija e saj gjatė shtatzėnisė, lindjes, apo gji me gji.

HIV nuk mund te perhapet nga kontakti i rastit sic mund te jete nje puthje ose shkembimi i gotave me uje me nje person te infektuar.

CILAT JANE SIMPTOMATė

HIV nuk mund tė shkaktojnė simptome mė herėt. Personat te cilet kane simptomat mund ti ngaterrojne ato me te gripit.
Simptomat e hershme tė pėrbashkėta pėrfshijnė:

ė Ethe.
ė Dhimbje fyti.
ė Dhimbje koke.
ė Dhimbje tė muskujve dhe dhembje tė pėrbashkėt.
ė Gjendra tė fryrė (ėnjtur nyjet limfatike).

Simptomat mund tė paraqiten nga disa ditė pėr disa javė pas njė person ėshtė i infektuar me parė. Simptomet e hershme zakonisht zhduken brenda 2 deri nė 3 javė.

Pasi simptomat e hershme largohen,nje personi te infektuar nuk i shfaqen me kto simptoma per shume vjet. Mjekimet mbajn virusin nen kontroll dhe ndihmoj sistemin imunitar te qendroj i shendetshem. Por pa trajtim,virusi vazhdon e perhapet dhe sulmon sistemin imunitar. Pas nje pike te caktuar simptomat rishfaqen dhe mbesin.Keto simptoma zakonisht perfshijne:

Nyjet limfatike te fryra
Lodhje ekstreme.
Humbje Peshe
Ethe.
Djersitje natėn.

Si diagnostifikohet HIVė

Administrata e Ushqimit dhe Droges ne SH.B.A ka aprovuar provat per zbulimin e antitrupave e HIV ne urine,lėngun nga goja (lėngun me gojė), apo gjakun.
Nėse njė test nė urinė ose me gojė lėngun tregon se ju jeni tė infektuar me HIV, ju ndoshta do tė duhet njė test tė gjakut pėr tė konfirmuar rezultatet. Nėse ju keni qenė tė ekspozuar ndaj HIV-it, sistemi juaj imunitar do te prodhoj antitrupa qe tė pėrpiqen tė shkatėrrojnė virusin. Ne testet e gjakut mund tė gjenden kėto antitrupa nė gjakun tuaj.

Shumica e doktoreve perdorin dy analiza gjaku,te quajtura ELISA dhe analizen e kontrollit te pastertis se gjakut. Nese analiza pare ELISA eshte pozitive( dmth jane gjetur antitrupat e HIV jane gjetur) ather analizat e gjakut duhen bere serish. Nese analizat perseri rezultojn pozitive ather doktori do bej analizen e kontrrollit te pastertis se gjakut qe te sigurohet. Mund te marr rreth 6 muaj kohe para se antitrupat te shfaqen ne analizat e gjakut. Nese mendoni qe jeni te infektuar me HIV por analizat tregojn rezultat negativ ather ju:

1. Nenshtrojuni nje analize perseri mbas 6 muajsh per tu siguruar qe nuk jeni te infektuar.
2. Nderkohe, ndermerni hapa ne parandalimin e perhapjes se virusit. Nese jeni i infektuar ju mund ta kaloni kete infektim tek personat e tjere qe ju rrethojne.

Disa persona kane frike te bejne analizat e HIV. Por nė qoftė se ka ndonjė mundėsi qė ju mund tė jeni tė infektuar, eshte shume e rendesishme qe ta zbuloni. HIV mund te kurohet. Marja e trajtimeve te duhura ne kohe mund te ngadalesoj virusin dhe mund tet siguroj nje jete te shendetshme.Dhe sigurisht te duhet te dish nese je i infektuar ne menyre qe te parandalosh perhapjen e infeksionit tek te tjeret.

Ju mund te beni analizen e HIV ne klinikat e shumta te doktoreve, ne kilinkat shendetesore publike, spitale. Gjithashtu mund te bleni nje analize shtepie per HIV, gje qe mund ta bleni ne nje dyqan drogash ose me porosi me email.


SI MUND TE KUROHET HIVė

Trajtimi standart per HIV eshte kombinimi i disa ilaceve te quajtura highly acitve antiretroviral therapy (HAART). Antiretroviral medicines slow the rate at which the virus multiplies. Ilacet antiretrovial ngadalesojn shpejtesine e perhapjes se virusit ne ato vende ku ajo shumfishohet. Marja e ketyre ilaceve mundeson uljen e sasise se virusit dhe te ndihmon te kesh nje jete te shendetshme.

Mund te mos te jete e lehte te vendosesh momentin kur duhet te fillosh kurimin. Ka pro dhe kunder ne marjen e ilaceve HAART perpara shfaqjes se simptomave. Diskutojeni kete me doktorin tuaj keshtu jeni ne gjendje te kutponi zgjedhjet tuaj.

Te monitoroj infeksionet dhe efektet e HIVnje doktor do bej dy teste:

1. Ne testin e pare do shikohet sasia e HIV-it ne gjakun tuaj.
2. CD 4+ cell count, e cila tregon menyren sesi funksionon sistemi imunitar juaji.

Nese nuk keni simptomat dhe CD 4+ cell count eshte ne nje nivel te shendetsahem ateher nuk e keni te nevojshme akoma fillimin e kurimit. Doktori do ju perseris testet pas nje periudhe te caktuar kohe ku do te shikoj ecurine tuaj. Nese keni simptomat,duhet te merni parasysh fillimin e kurimit pavresisht nivelin e rruazave te bardha CD4 +.

Pasi te filloni kurimin,eshte e rendesishme te merni ilacet ne menyren sesi doktori juaj ju ka keshilluar. Kur kurimi nuk eshte eficent kjo shpesh ndodh sepse HIV eshte bere rezistent ndaj ilaceve. Kjo ndodh per shkak se keto ilace nuk jane marre ne menyre te rregullt. Pyesni doktorin tuaj per cfare do pyetje te keni rreth kurimit tuaj.

Kurimi vitet e fundit eshte bere shume me i lehte per tu ndjekur.Kombinimi i e reja te ilaceve kane bere te mundur shkrirjen e disa pilulave ne nje te vetme. Shume persona te cilet marin kurim ndaj HIV-it konsumojne thjesht nje deri ne dy pilula ne dite.

Te qendrosh sa me i shendestshem gjate kurimit duhet:

1.Te mos pini duhan. Njerezit me HIV ka te ngjare qe te pesojn infarkt ne zemer ose kancer ne mushkeri nese konsumojn duhan. Tymosja mund madje te rrisi rrezikun akoma me shume.
2.Hani shendetshem. Nje diet e balancuar e mban sistemin tuaj imunitar te forte.
3.Ushtrohuni rregullisht te ulni nivelin e stresit dhe permiresoni kualitetin e jetes tuaj.
4.Mos konsumoni droga ilegale. Duhet gjithashtu te reduktoni alkolin.

Lexoni sa me shume te mundni rreth HIV-it ne kete menyre mund te luani nje rol aktiv ne kurimin tuaj. Doktori juaj nga ana tjeter mund tju ndihmoje te kuptoni HIV-in e menyren me te mire per ta kuruar. Gjithashtu mund te merni parasysh te bashkoheni me nje grup mbeshtetes te HIV. Keto grupe mbeshtetese mund te jene nje vend i shkelqyer te ndash informacione si dhe pervoja personale e emocione rreth infektimit nga HIV.

SI MUND TE PARANDALONI HIVė

HIV mund te perhapet nga ato persona te cilet nuk e dine qe jane te infektuar. Te mbroni veten si dhe te tjeret duhet:

1. Te praktikoni nje sex te sigurt. Perdorni prezervativa gjate sexit(perfshire dhe sex oral)deri ne momentin qe jeni te sigurt qe as ju as partneri juaj nuk jeni te infektuar.
2. Mos kryeni mardhenie seksuale me me shume se nje partner ne te njejten kohe. Sexi me i sigurt eshte ai i cili e kryeni vetem me nje partner.
3. Bisedoni me para me partnerin tuaj perpara se te kryeni mardhenie. Zbuloni nese ka ndonje risk qe ai te jet i infektuar me HIV. Beni nje test te dy dhe perseriteni mbas 6 muajsh. Perdorni kondome ne te njejten kohe.
4. Mos perdorni drogat e ndaluar dhe alkol perpara sexit. Mund te jeni te pavetedijshem e te praktikoni sex te pasigurt.
5. Mos ndani me njeri gjerat tuaja personale sic jane furca e dhembeve ose makinen e rrojes.