Kthehu pas   Forum-Al.com™ > Arti dhe Kultura > Arti dhe Kultura Botėrore > Shkrimtarė tė huaj

Pėrshėndetje Vizitor!
Nėse ju shfaqet ky mesazh do tė thotė se ju nuk jeni regjistruar akoma. Edhe pse nuk jeni regjistruar ju arrini tė shihni pjesėn me tė madhe tė seksioneve dhe diskutimeve tė forumit, por akoma nuk gėzoni tė drejten pėr tė marrė pjesė nė to dhe nė avantazhet e tė qėnurit anėtar i kėtij komuniteti. Ju lutem : REGJISTROHUNI qė tė dėrgoni postime dhe mesazhe nė Forum-Al.
Regjistrohu
Pėrgjigje
 
Mundėsitė nė temė
i vjetėr 07-01-2014, 05:46   #1
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Jalal al Din-Rumi

Rrethanat shoqėrore-politike para lindjes sė Mevlana RRumiut

Fundi i shekullit XI karakterizohet me konflikte tė mėdha politike dhe shoqėrore. Selxhukėt, shteti mė i fortė musliman nė atė kohė, ishte lodhur nga problemet e brendshme ndėrmjet disa sunduesve muslimanė qė luftonin pėr fron, madje disa herė deri nė vrasje tė njėri-tjetrit. Kemi edhe disa kryengritje popullore nėpėr krahina, disa rebelime tė vezirėve, qė qendrėn e rraskapiti maksimalisht. Roli i halifit ishte rrėgjuar vetėm nė fushėn shpirtėrore-morale. Kėtyre rėnieve dhe kėtij kaosi i dha fund ardhja nė skenė tė Shtetit Osman nė vitin 1299.
Po ashtu, nga jashtė depėrtimet e shumta tė mongolėve tashmė nuk paraqisnin vetėm incidente, ndėrhyrje kufitare, por u ngjanin pushtimeve klasike.
Nga ana tjetėr, edhe Perėndimi nė kėtė kohė vuante nga ndarjet e shumta. Mė 1190, gjatė kryqėzatės, vdiq Frederiku. Evropa gufonte nga konfliktet e brendshme dhe ndahej edhe mė thellė. Sidomos situata ishte e vėshtirė ndėrmjet Kishės dhe forcave antikishtare Nė Lindje Evropės iu ngushtua dominimi, sepse Salahudin Ejjubi e dėboi Evropėn (Frankėt) nga pjesė tė dominuara nga ata.
Edhe Persia ishte nė hall, sepse u sulmua nga dinastitė e Lindjes sė largėt, sidomos nga Turanėt. Rrėnohet halifati abasit i Bagdadit dhe bota konfigurohet ndryshe nga e kaluara. Intelektualja e njohur botėrore Eva de Vitray-Meyerovitch kėtė periudhė e quan “Epokė tė kaosit dhe tė pasigurisė.”


Tė dhėna tė pėrgjithshme biografike

Nė kohėn e problemeve dhe konflikteve tė vrullshme nė Persi, mė 6 rebi’ul-evvel tė vitit 604 h. / mė 30 shtator tė vitit 1207, u lind Mevlana Xhelaluddin RRumiu, emri mė i shkėlqyeshėm prej poetėve sufistė nė gjuhėn persiane, i njohur jo vetėm nė Lindje por edhe nė Perėndim.
Mevlana RRumiu u lind nė qytetin e Belhut, krahina e Horasanit, nė veri tė Afganistanit. Qytetin e Belhit arabėt e pushtuan nė vitin 31 hixhrij, gjatė kohės sė Osmanit r.a.


Pjesė e Afganistanit - Belhu

Nė vitin 617 h./ 1220, qytetin e Belhit e pushtoi Xhingis-kani, lideri i mongolėve, kurse Timur-Lenko, pasardhės i Xhingis-kanit, mė 771 e zgjodhi pėr kryeqytet. Pas invadimit mongol nė qytet, ai pėsoi humbje tė rėnda dhe kurrė mė nuk u ngrit nė shkėlqimin e dikurshėm. Aktualisht qyteti Belh ėshtė njė qytet provincial, me disa mijė banorė dhe nuk e gėzon famėn e tij tė dikurshme apo famėn e njė Rumiu apo njė Ibn Sinai (sepse edhe ai e kishte prejardhjen nga ky qytet).
Emri origjinal i Mevlana RRumiut ėshtė Muhammed, kurse RRumi nėnkupton Bizantin, pjesėn lindore tė Perandorisė Romake. Disa burime prejardhjen e tij e lidhin me Ebu Bekrin r.a. edhe pse kjo vėshtirė mund tė argumentohet.Ky grup ėshtė mė i madh se ai Alij. Disa burime tė tjera lidhjen e Mevlana RRumiut e lidhin edhe me Aliun r.a. nėpėrmjet zinxhirit tė shejhėve, prandaj edhe e quajnė Tarikati Alije. Disa autorė kėtė e quajnė si sintezė tė rrugėve Alije-Bekrije. Ndonėse grupi alij ishte nėn ndikimin bektashi, alevi e tė tjera, megjithatė ky grup nuk e ndiente veten afėr tyre por veten e konsideronte sunit.
Babai i tij Behauddin Veled i njohur si Sultan’ul-ulema (Mbret i dijetarėve) pėr shkak se gėzonte autoritet tė madh nė popull sunduesi i Hvarizmit, sulltan Muhammedi, i urdhėroi Behauddinit qė tė shpėrngulet nga qyteti Belh. Ai frikėsohej se autoriteti i tij mund t’ia rrezikojė pushtetin. Nė kėtė kohė Mervlana RRumiu kishte vetėm dymbėdhjetė vjet.Disa thonė se nė kėtė polemikė ėshtė pėrfshirė jo vetėm sunduesi por edhe dijetari i tij Fahruddin Raziu.Sidoqoftė, nė kėtė polemikė do tė pėrfshihet edhe vetė mevlana Rumiu, duke e kritikuar pėrdorimin e tepruar tė logjikės nė shpjegimin e tė vėrtetave tė fesė. Ai, duke kritikuar dialektikėn thotė: “Sikur dielaktika tė mund t’a zbulojė vetė tė vėrtetėn e frymės, Rraziu tė tėrėn do ta arrinte; por, kėmbėt e dialektikėve janė drurėzuar, kurse kėmbėt prej drurit janė mė tė luhatshmet.”

Miniaturė e RRumiut nga Hossein Behzad

Njė burim tjetėr pohon se shpėrngulja e familjes sė Mevlana RRumiut ndodhi edhe pėr shkak tė invadimit tė mongolėve nė vitin 1219 nė territoret e Hwarizm Shahut. Familja iku nga vendet e pėrfshira me luftė dhe u vendos nė vende mė tė sigurta, nė fillim nė Nishapur. Nė rrugėtimin e familjes sė Mevlana RRumiut pati bredhje tė shumta. Ata vizituan pos Nishapurit edhe Kufėn dhe Bagdadin.Nė Nishapur u takuan me sufiun e madh Feriduddin Attarin. Attari e njohti Mevlana RRumiun dhe ia fali veprėn e tij Esrār-Nāmeh - Libri i sekreteve. Mirėpo, kėto takime janė tė pėrcjella me shumė misterie, qė vėnė nė dyshim vėrtetėsinė e ngjarjeve dhe pėr kėtė arsye ne nuk do tė lėshohemi nė theksim e interpretim.
Mė vonė familja e Mevlanės u vendosė nė Bagdad, ku do tė jenė pėr gjashtė muajt vijues, pastaj pėr tė shkuar nė Mekė, duke e kryer edhe haxhin. Mė vonė, ata kthehen nė nė Damask, ku takohen edhe me njė dijetar tė madh nga Andaluzia, me Muhjidin Ibn Arebiun. Edhe ai, sikur edhe Attari, te Mevlana RRumiu vėrejti njė njeri tė madh madje ia dha udhėzimet e para nė sufizėm.
Pas Damaskut, familja udhėtoi pėr nė qytetin Larend, ku mbeten pėr shtatė vjetet vijuese.


Zhvillimi fiziko-shpirtėror i Mevlana RRumiut

Nė vitin 623 h./1226 Mevlana RRumiu u martua me zonjėn Xhevher nė moshėn e tij 19 vjeēare. Nga kjo martesė kishte dy djemė, Sulltan Veledin dhe Alauddin Ēelebiun.Pas vdekjes sė gruas sė parė Mevlana u martua me gruan e dytė, Kira HAtun, me tė cilėn kishte djalin Emir Alim dhe vajzėn Melike.
Shumė shpejt Mevlana RRumiut i vdiq nėna dhe vėllai i vjetėr. Kjo i solli dėshpėrim. Por, nė kėtė kohė ndodhi njė e papritur. Njė delegacion i sulltanit selxhukian Alauddin Kejkubadi e vizitoi qytetin. Aty dėgjuan ligjėrata mjaft tėrheqėse. Pas raportimit te sunduesi i tyre edhe pėr kėtė rast, sunduesi e ftoi Behaudinin dhe tėrė familjen e tij nė Konjė, ku iu bė pritje madhėshtore. Sunduesi i vendosi ata nė pallatin e tij, ku qėndruan pėrgjithmonė. Aty e kreu detyrėn e myftiut dhe muderrisit dhe formoi nė rreth tė gjerė simpatizantėsh. Mirėpo, sė shpejti Behauddini, “Mbreti i dijetarėve”, nė vitin 628 h./1230 vdiq nė Konjė.
Kur i vdiq babai, Mevlana RRumiu kishte vetėm 23 vjet. Krahas gjuhės arabe dhe persiane e mėsoi edhe gjuhėn greke. Pėrkundėr kėrkesave tė simpatizuesėve dhe miqve, Mevlana RRumiu nuk e zuri postin e babait.
Nė vend tė postit ai u dha pas mėsimeve sufiste nga nxėnėsi i babait tė tij shejh Burhanuddin Muhakkik Tirmidhiu. Mėsuesi i ri ishte i fascinuar me dijen e tij por i sugjeroi qė me tė ta kalojnė njohjen e halit (gjendjen shpirtėrore) dhe fuqinė e oratorisė. Kjo gjendje mėsimi e aftėsimi zgjati dhjetė vjet. Kur Mevlana RRumiu bėri 33 vjet e zuri postin e babait tė tij. Mėnyra e shpjegimit tė tij nė atė kohė ishte kryesisht me dije te jashtme (ilm’ul-dhahir). Thuhet se nga shejh Burhanudini, nga fundi i shoqėrimit tė tyre, mori autorizimin pėr irshad, vėrtetimin e shkruar (ixhāza) se ėshtė pjekur pėr shejh.
Periudhėn vijuese Mevlana RRumiu e kaloi si profesor, duke ligjėruar fikhun tė Medresenė Altun-Aba.
Me njė rast, deri sa kthehej nga medreseja u takua me njė mik me emrin Shemsi Tabrizi, emri i plotė i tė cilit ėshtė Shemsuddin Muhammed ibn Alij ibn Malek (i lindur rreth 1180). I biri i Mevlana RRumiut, Sulltan Veledi e pėrshkruan si ”njeri tė ditur dhe tė urtė, elokuent dhe tė formuar.” Shemsi Tabrizi pasonte medhhebin shafi’it, por shprehej me pietet edhe pėr Ebu Hanifen. Ka studiuar edhe tesavufin, madje nė nivele tė larta. Si njohės i mirė i ilm’ul-batinit (dijeve tė brendshme) ai ndikoi te Mevlana RRumiu, madje aq shumė sa i braktisi ligjėratat nė medrese, pėr t’iu pėrkushtuar jetės asketike dhe qėndrimit me Shemsi Tabrizin. Kjo gjendje i preki djemtė e RRumiut, nxėnėsit e tij por edhe qytetarėt, tė cilėt u ankuan te sunduesi kundėr Shems Tabrizit, qė ai tė largohet nga Konja.Nė kėtė gjendje, Shemsiu u largua nga Konja dhe u vendos nė Damask. Nė kėtė qytet u njoftua me Shejh’ul-Ekber Muhjidin Ibn Arebiun.
Nė anėn tjetėr, Mevlana RRumiu nė Konjė ra nė dėshpėrim tė thellė nga largimi i mėsuesit tė tij shpirtpėror, u izolua nga jeta dhe nuk shkonte nė medrese. Pėr ta shmangur kėtė gjenje, Sulltan Veledi shkoi nė Damask dhe e ftoi Shemsi Tabirzin qė tė kthehet. Madje i dėrgoi dhurata nga nxėnėsit, si shenjė e kėrkim faljes. Nė maj tė vitit 1247 Shemsiu u kthye nė Konjė. Sėrish mė vonė, nėn trysninė e miqve tė RRumiut, Shemsiu do tė largohet nga Konja duke mos lėpnė gjurmė dhe pėr mos ta gjetur kurrė mė. Ka mendime se Shmsiu edhe ėshtė vrarė. Kjo ndodhi nė vitin 645 h./1247.
Nėse do t’i bėhet njė analizė e thellė mendimeve tė Mevlanės mund tė vėrehen ndikimet religjioze, etike dhe filozofike tė El-Gazaliut, Attarit, ndoshta edhe tė Ibn El-Arebiut,por edhe tė autorėve tė tjerė, qė ėshtė normale pėr njė intelektual tė kėtillė. Kėtė bukur e shpreh autori jonė dr. Metini: “Ilustrimet e ndryshme tė dhėna nga ana e Mevlanės nė lidhje me dijen, njohjen, Zotin, gjithėsinė prezantojnė njė teozofi dhe njė sistem tė posaēėm teleologjik e artistik-filozofik i cili rrėnjėt i ka nė traditėn e bujshme filozofike-artistike tė lindjes dhe antikės, kurse degėt i zgjaten deri te njė numėr i madh i sistemeve mendore dhe artistike tė mesjetės dhe kohės sė re.”


Ngushėllimi nė diktimin e Mesnevisė

Mevlana RRumiu pati disa ngushėllime gjatė jetės sė tij. Nuk do t’i pėrmendim tė gjitha, por do tė ndalemi nė ngushėllimin e njohur si: diktimi i veprės sė tij tė famshme, Mesnevisė. Kėtė e bėri me anė tė Ēelebi Husamedinit pėr dhjetė vjet. Mendohet se Mevlana RRumiu vetėm pjesėn e parė tė veprės (Fatihat’ul-Mesnevi) e ka shkruar vetė. Pjesėt tjera i ka shkruar Ēelebi Husamedini.
Nėse i bėhet analizė jetės sė tij, do tė dallojmė pesė faza tė jetės:
- Arritja e dijeve fillestare (deri nė vdekjen e Behaudinit);
- Ecja me sejrus-suluk dhe pjekja pėr shejhun (deri nė vdekjen e Burhanuddinit);
- Pjekuria e trefishtė nė kemalijjat (deri nė vdekjen e Shemsiut);
- Pikėllimi pėr Shemsiun nėpėrmjet semā-dhikrit (deri nė vdekjen e Salahuddinit) dhe;
- Pikėllimi pėr Shemsi Tabrizin nė Mesnevi (deri nė vdekjen e Mevlana RRumiut).

Veprat e Mevlana RRumiut

Si person i gjallė, dinamik dhe meditativ, Mevlana RRumiu i la botės intelektuale disa vepra poetike dhe prozaike. Ai ligjėroi, predikoi, mbajti hutbe, kėshilloi. Tė gjitha kėto, ai i shkroi nė njė mėnyrė tė veēantė, impresionuese. Veprat e tij nuk i impresionuan vetėm muslimanėt e kohės sė tij, por edhe deri sot ato janė tėrheqėse. Por, ato e impresionuan edhe lexuesin e jashtėm, jomysliman. Orientalistėt qysh herėt e identifikuan veprėn e Mevlanės dhe pėrkthyen sidomos Mesnevinė. Ajo u pėrkthye nė shumė gjuhė botėrore, si nė anglisht, gjermanisht, frėngjisht. Kėtė bukur e shpreh intelektuali ynė i njohru F. Shehu: “» Rumi
Vepra e Xhelaluddin Rumiut, paraqet akt dhe mė shumė se akt, njohje dhe mė shumė se njohje, art dhe me shumė se art, andaj vetėm ballafaqimi sipėrfaqėsor me gjithė teurgjinė e tij nuk do tė mjaftonte…”.
Divani kebir
Divani kebir ose Divani i madh pėrmban gazele, rubaia (katrene) etj. Ėshtė vepėr e madhe dhe pėrmban rreth 40 kupletesh (dyvargjshesh) dhe 21 divanesh. Ėshtė nė gjuhėn greke dhe turke. Ekzxiston bindja se kėtė vepėr e shkroi me nismė tė Husamudin Ēelebiut etj. Nė kėtė vepėr ka pėrdorė pseudonimin Shemsi, nė shenjė tė respektit pėr tė, prandaj edhe vepra gjendet me emrin Divan- Shemsi-i Tabrizi.

Masnevia e Mevlāna RRumiut (1278);
Tyrbeja nė Konjė, Turqi

Mesnevi
Mesnevia ėshtė kryevepėr sufiste-didaktike, me gjashtė vėllime me rreth 26 mijė kupletesh, ku trajtohen tema fetare, filozofike, moralo-etike dhe shoqėrore. Ėshtė vepėr edukative poetike. Sipas poetit Robert Bly, Rumiu me Mesnevinė “nė mėnyrė mjaft tė suksesshme e ka konceptuar dhe formuluar dimensionin fizik dhe metafizik tė shoqėrisė.”Kjo vepėr ėshtė lexuar nga muslimanėt dhe tė huajt, ėshtė pėrkthyer nė gjuhė tė shumta kurse nga viti 2010 edhe nė gjuhėn shqipe nga botuesi ynė i njohur Logos-A nga Shkupi.
Fihi ma fihi
Fihi ma fihi (Gjėja brenda gjėsė, Mbi atė qė ėshtė brenda pėrfshin shėnimet nga ligjėratat e Mevlana RRumiut. Vepra reflekton jetėn, bindjet e tij por edhe tė kohės. Njė pjesė e veprės ėshtė shkruar nė persisht, kurse pjesa e mbetur nė arabisht.
Mexhalisi seb’a
Mevaidhu mexhali’s-seb’a (Shtatė kuvende) ėshtė vepėr qė pėrmban predikime tė Mevlana RRumiut nėpėr xhami dhe ka shtatė kapituj, tė shkruara si shėnime nga nxėnėsit e tij.
Mektubat
Mektubat (Letrat) ėshtė vepėr qė pėrbėhet nga letrat qė i ka shkruar dhe dėrgar shtetasve dhe personaliteteve me rėndėsi tė kohės sė tij.
Theksohen edhe disa vepra tė tjera, por megjithatė mund tė konkludohet se ato janė atribuime tė paqėndrueshme.
Idetė kryesore tė Mevlana RRumiut

Ėshtė vėshtirė tė shtrohet njė prerje sistematike e ideve tė Mevlana RRumiut. Por, nė parim, mund tė thuhet se themelet e botėkuptimit sufist Mevlana RRumiu i ka pasur nė: mendėsinė asketike tė Belhit, nė botėkuptimin e vahdeti-vuxhudit tė Andaluzisė dhe sintezėn organike tė tyre me dashurinė hyjnore tė frazuar nė poezinė teozofike tė Horasanit.
Ai nuk ėshtė filozof, madje ai e kritikon filozofinė si tė padobishme. Ai nuk ėshtė poet nė kuptimin klasik, madje ka pohuar se e urren rimėn dhe shkathtėsinė poetike. Pėr veten thotė se ėshtė dashamir i pasionuar nė Zotin dhe se ndjenjat e tij i manifeston nė mėnyrė poetike, jokonvencionale, vullkanike, duke krijuar kėshtu njė stil i cili ėshtė unikal nė tėrė letėrsinė persiane.
Ai e kritikon filozofinė pėr nėnshtrimin e tyre ndaj dialektikės dhe logjikės, paaftėsisė sė tyre tė kundrimit tė njėmendėsisė shpirtėrore. U mungon kuptimi pėr mbishiqėsoren qė ta mėsojnė atė qė e shpallin Toka, Flaka, Uji. U duhen mjete dhe dėshmi. Fare nuk e kuptojnė mėsimin mbi Imagjinatėn vepruese dhe tėrė atė qė varet prej saj e konsiderojnė fantazmė homerike.Disa dijetarė, duke mos gjetur shprehje pėrkatėse pėr ta identifikuar Mevlana RRumiun, thonė se ai ėshtė “njė lloj i Platonit islam, filozofit tė religjionit, i cili ka origjinalitet dhe invencion. Respektivisht, drejtimi i tij do tė mund tė quhej njė lloj botėkuptimi neoplatonist-islam, meqė bosht i tė gjitha meditimeve dhe pėrsiatjeve tė tij ėshtė Zoti Njė dhe i Vetėm, nga i cili do gjė ka emanuuar dhe ēdo gjė nė dashuri sėrish i kthehet.
Nė anėn tjetėr, tema mė relevante nė shkrimet e Mevlana RRumiut ėshtė Zoti, njeriu, krijimi, kjo botė dhe bota tjetėr, engjėjt, tė dėrguarit e Zotit, e mira dhe e keqja etj.
Nė pėrgjithėsi, shkrimet e Mevlanės i pėrkasin “degės sė filozofisė morale apo etike, vlera e saj nuk ėshtė spekulative por praktike, kurse synimi kryesor i tyre ėshtė kalimi nė gjendjen e lumturisė t’i shpie ata tė cilėt sot vazhdojnė jetėn e mjerė tė njeriut”, kurse RRumiu na paraqitet si udhėzues i pėrkyer shpirtėror, i dhėnė pėrsosurisė sė tjerėve dhe ofrimit tė asaj qė mė sė shumti i pėrgjigjet nevojave tė tyre, si pėr sfidantin e ri ashtu edhe pėr pasuesin besnik.
Edhe pse Mevlana RRumiu krijoi njė botė tė jashtėzakonshme, fantastike dhe tė papėrsėritshme tė mendimit poetik, megjithatė pėr tė poezia ishte mjet e jo synim, mjet pėr pėrhapjen e idesė dhe instrument pėr zgjimin e shpirtit njerėzor. Prandaj, edhe ai shpesh nuk i pėrmbahet refinitetit tė formės, pėrsosjes sė arkitekturės sė vargut, por kuptimit. Ai i kushton rėndėsi fjalės, duke e theksuar fuqinė e saj tė paimagjinueshme, e cila mund tė bėjė ndryshime qė nuk i bėnė arma.

Vdekja e Mevlana RRumiut
Pas sundimit tė Alauddin Kejkubadit gjendja te Selxhukėt filloi tė degjenerojė nė prishjen e rendit dhe tė qetėsisė, nė pėrēarje dhe probleme shoqėrore. Kjo atmosferė e goditi edhe Mevlana RRumiun. Trupi i tij ēdo ditė e mė shumė rrėnohej dhe i dorėzohej sėmundjes. Mirėpo, ai vdekjen nuk e kuptonte si diē tragjike, por si takim me tė dashurin, kthim nė besėlidhjen primordiale dhe shpėtim prej tėhuajėsimit.
Kėshtu, ai do tė ndahet nga kjo botė 5 xhumad’el-ahir tė vitit 672 h. / mė 17 dhjetor 1273. U varros pranė varrit tė babait tė tij nė Konjė. Iku nga kjo botė pėr t’u takuar me shumė miq nė botėn tjetėr. Mevlana Rumiu la pas vetes edhe tarikatin mevlevij, edhe pse ai nuk e formoi tarikatin, por kėtė e bėri i biri i tij Sulltan Veledi sipas frymės sė mėsimeve tė tij.Varrimin e tij e pėrjetuan tė gjithė, tė vegjėl e tė mėdhenjė, kėshtu qė shumė prej tyre morėn pjesė nė ceremoninė e varrimit, madje edhe shumė jomyslimanė tė vendit. Natėn e vdekjes sė Mevlanės mevlevinjtė e quajnė Shebi-arus / Nata e dhėndėrisė. Gjatė historisė kėtė natė e celebrojnė nė mėnyra tė ndryshme.
Nė Jeshil Tyrbe, ku ėshtė varrosur Mevlana, qėndron i shkruar ky epitaf:
"Kur tė vdes, mos e kėrkoni varrin nė tokė, por e gjeni atė nė zemrat e njerėzve."

Mėsimet e Mevlana RRumiut pas vdekjes sė tij

Ēdo ndryshim sjellė rrethana tė tjera, kėshtu qė edhe vdekja e Mevlana RRumiut solli rrethana qė ndryshme nė doktrinėn e tij. Tashmė kemi theksuar se Mevlana RRumiu nuk e formoi tarikatin, por i dha ideologjinė. Kėtė e bėri i biri Sulltani Veledi, i cili kishte aftėsi tė mėdha organizative. Ai gjithashtu u kujdes qė me aparatin shtetėror tė sigurojė kushte materiale por edhe pėrkrahje politike. Ndihma mė e madhe ishte sigurimi i vakėfeve nė emėr tė tarikatit. Po ashtu, nė faza tė ndryshme filloi edhe shtrirja fizike e tarikatit, duke u shtrirė nė afėrsi tė qendrės, e pastaj edhe mė gjerė qė nė kohėn e shekullit XV tarikati ta merr formėn e plotė sa i pėrket traditave, parimeve dhe ritualeve.
Nė pamundėsi qė tė lėshohemi nė hollėsi, do tė theksojmė se nė aspekt tė zbatimit tė parimeve sheriatike, mėsimi i RRumiut pas vdekjes sė tij identifikoi dy krahė:
- Krahu i Veledit, i cili ndiqte nė pėrpikėri normat sheriatike dhe parimet e aspektės, menifestonin shenja devotshmėrie dhe;
- Krahu i Shemsiut, i cili nuk kishte konsideratė ndaj rregullave sheriatike dhe ndiqte interpretimet ezoterike.Ky grup ishte nė korrelacion me bektashinjtė, patėn huazuar disa zakone tė tyre, kultivonin disa prirje alevite dhe nuk brengoseshin pėr pirje alkoolike etj.
Kėto dy rryma me variacione tė ndryshme do tė vazhdojnė edhe mė tej, por megjithatė nuk mund tė thuhet se janė dy shkolla mendimesh, me specifikat e tyre metodologjike, ideore etj.
Po ashtu, nuk duhet harruar se tarikati mevlevij nė aspektin strukturor ka pasur disa shkallė, tė cilat arriheshin me angazhim e merita:
- Muhibb-i (ai qė dashuron) - ėshtė pjesėtar i njė shehu, personi qė bėnė sama’ dhe mban kapelėn mevlevite (sikka);
- Dede-ja (ose dervish) - ėshtė personi i cili e ka pėrfunduar shėrbimin dhe aftėsimin prej 1001 dite nė dergjah (teqe).
- Shejh-u (plaku, prijėsi, lideri) – ėshtė personi qė e ka marr ixhazet-namen nga ndonjė shejh dhe e pėrfaqėson pir-in.
- Halifi (Zėvendėsi) - ėshtė dervishi i pjekur dhe me pėrvojė i cili e plotėson vendin e zbrazėt tė shejhut. Shejhėt tė cilėt nuk janė sejjid (pasardhės tė Pejgamberit Muhammed) bartnin saruk (kapelė) tė bardhė, sejjidėt bartnin saruk tė gjelbėr, kurse halifėt bartnin saruk tė mbyllur, zi-kaltėr.
Kėtu pėrmendet edhe njė ceremoni e quajtur “Ayin-i cem”, e cila zgjaste nga akshami deri nė sabah, gjatė sė cilės kohė pihej dhe hahej, recitohej poezi, vallėzohej dhe bėhej muzikė. Ceremonia pėrmbyllej me njė fatiha (suren e parė kur’anore).

Pėrfundim

Mevlana RRumiu ėshtė mendimtar, poet e sufi i madh, i cili edhe pėr sė gjalli por edhe pėr sė vdekuri ndikoi te shumė individė dhe grupe shoqėrore. Nė gjeografinė muslimane do tė gjeni pak persona qė kanė zgjuar interesimin e tė tjerėve pėr tė siē ka zgjuar interesim Mevlana RRumiu. Shekujt XII-XV janė periudha kur ky rend u formua dhe u strukturua, u sistemuan ritet (adabet) dhe parimet (erkanet), kurse Konja ka qenė qendra kryesore e rendit. Nga aty edhe qendrat e tjera muslimane, tė interesuarit nė to do tė marrin atė qė u duhej. Tarikati Mevlevij do tė zė njė vend tė rėndėsishėm nė shoqėrinė osmane thuajse gjatė tėrė kohės, deri nė ditėt e sotme. Ky ndikim do tė shtrihet edhe nė tokat shqiptare dhe nė Ballkan nė pėrgjithėsi.
Rėndėsinė e emrit dhe veprės sė tij e ēmojnė edhe tė tjerėt, si UNESKO, e cila nė vitin 2006, me rastin e 800 vjetorit tė lindjes, viti mars 2006 - mars 2007, u shpall viti Ndėrkombėtar i Rumiut, kurse vallja (sama) e tij u fut nė listėn e trashėgimisė kulturore botėrore. Praktikisht, rėndėsia e veprės sė tij shihet edhe nga fakti se gjatė vitit 1995 poeti amerikan Coleman Barks publikoi njė pėrzgjedhje tė veprave tė RRumiut dhe nga njė autor shumė pak i njohur RRumiu u bė njeriu i dytė mė i lexuar nė Amerikė (pas W. Whitmanit).
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 07-01-2014, 05:47   #2
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Kur tė vyshket trėndafili dhe kopshti te venitet

Kur tė vyshket trėndafili dhe kopshti tė venitet,
Nuk do dėgjohet mė kėnga e bilbilit nė degė.
I Dashuri ėshtė gjithēka, dashuruesi veē njė mbulesė
Dashuruesi njė trup i vdekur, I Dashuri i jep jetė.

Nė e ndėrpreftė Dashuria pėrkujdesjen pėr njė ēast
Dashuruesi zog i braktisur, zog pa krahe do tė mbesė.
Oh, si do ta gjej unė rrugėn, sytė a do mund t'iĀ hap,
Nėse Drita e Tė Dashurit mė braktis njė mėngjes?

Rumi
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 07-01-2014, 05:48   #3
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

I lumtur ėshtė ai qe ėshtė bėrė si ne;
Qe ėshtė bėrė krejt dorezim dhe permbajtje;
Qe ėshtė bėrė betimi i Dashurise dhe Cmendurise;
Qe ėshtė bėrė njė Xhevahir ne Detin e Pastertise.

~ Jalaluddin Rumi

Kjo ėshtė dashuria: tė flururosh drejt njė qielli sekret,
te besh me qindra vello te bijen ēdo moment.
Me pare, ta leshosh jetėn.
Ne fund, te marrėsh hapin pa kėmbė;
ta shohėsh kėtė botė si te padukshme,
dhe te shperfillesh ēfarė shfaqet te jetė vetja.

Zemer, thash unė, ēfarė dhurate ka qen
te hysh ne kėtė rreth te dashuruareve,
te shohėsh pėrtej vete shikimit,
te zgjatesh dhe ndjesh perbrenda gjoksit.

~ Rumi
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 07-01-2014, 05:56   #4
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

SHPIRTI

Shtėpia ose vatra
Vatra yte e vėrtetė
Nė kėtė jetė
Tė shkurtėr apo tė gjatė
Ėshtė nė katin e shtatė.
Nė katin e shtatė
Tė jetės tokėsore
Tė rritjes shpirtėrore.
Aty arrihet:
Pėrmes Pastėrtisė,
Pėrmes Paqės,
Pėrmes Dashurisė.

Rumi
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 07-01-2014, 05:57   #5
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

SHTATĖ KĖSHILLA

Ndaj tė tjerėve,
Nė ndihmė dhe bujari
Bėhu sikur lumi.
Ndaj tė tjerėve,
Nė dashamirėsi, dhembshuri
Bėhu sikur dielli.
Ndaj tė tjerėve,
Nė fshehje tė mėkateve
Bėhu sikur nata.
Ndaj tė tjerėve,
Nė zemėrim dhe nė tėrbim
Bėhu sikur i vdekuri.
Ndaj tė tjerėve,
Nė thjeshtėsi-pėrule kokėn
Bėhu i ngjashėm me tokėn.
Ndaj tė tjerėve,
Nė tolerancė, me butėsi,
Bėhu i ngjashėm si deti.
Ose jeto, sikur qė je,
Me pamjen, dukjen,
Qė tani e ke.

Rumi
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 07-01-2014, 06:00   #6
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

JETA PA DASHURI

Jeta pa dashuri
Ėshtė kotėsi.
Dashuria ėshtė
Uji i Jetės,
Pije ēdo ditė
Me zemėr
Me shpirt.

PĖRMES DASHURISĖ

Pėrmes Dashurisė
Gjithēka qė ėshtė
E hidhur-dėshmohet
Se do tė ėmbėlsohet.
Pėrmes Dashurisė
Gjithēka qė ėshtė
Bakėr i thatė
Do tė bėhet dukat.
Pėrmes Dashurisė
Gjithēka qė ėshtė
Llum, fundrrinė
Do tė shdėrrohet
Nė venė tė kthjelltė
Qė ruan pastėrtinė.
Pėrmes Dashurisė
Tė gjitha dhembjet
Qė sjellin vėshtirėsi
Do tė kthehen nė ilaēe,
Qė sjellin lehtėsi.
Pėrmes Dashurisė
Tė vdekurit
Do tė ngjallėn.
Pėrmes Dashurisė
Mbreti do tė bėhet
Shėrbėtor i njerėzisė.

Rumi
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 07-01-2014, 06:03   #7
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Kur e kishin pyet Mevlanėn, ēka ėshtė Dashuria Hyjnore? Ai ėshtė pėrgjigjur:

"Bėhu si unė dhe shihe"

Nė Jeshil Tyrbe, ku ėshtė varrosur Mevlana, qėndron i shkruar ky epitaf:

"Kur tė vdes, mos e kėrkoni varrin nė tokė,
por e gjeni atė nė zemrat e njerėzve."
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 07-01-2014, 06:06   #8
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Ji si lumi, me ndihmė e bujari
Ji si Dielli, me mėshirė dhe zemėrgjėrėsi
Ji si nata, sekretet mos i zbulo
Ji si i vdekuri, as mos kėrcėno e as mos u hidhėro
Ji si dheu me pėrulje e thjeshtėsi
Ji si deti, me mirėkuptim e thellėsi
Si do qė tė Jesh e sido Qofsh ti
Ose duku sikur Je ose ashtu si dukesh JI.

Aforizem nga Rumi
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 08-01-2014, 18:12   #9
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Nė*shtratin e vdekjes*

Shko, puqe kokėn tėnde mbi nėnkresė, mė braktis;
mė*lėr vetėm tė shkatėrruar, tė lodhur nga udhėtimi
i kėsaj nate, i pėrpėlitur nė njė ethe pasioni deri nė sabah.
O qėndro dhe bėju falės
ose nėse do, ji mizor dhe largohu
Fluturo prej meje, larg shqetėsimit;
merr rrugėn e sigurisė, larg kėtij rreziku.
Ne jemi rritur nė*kėtė*qoshe tė zisė
duke rrotulluar rrotėn e ujit me njė rrėke lotėsh.
Ndėrsa njė tiran me zemėr guri therr, dhe
askush nuk i thotė”gatitu tė paguash paratė e gjakut”
Besimi tek mbreti vjen lehtė nė kohė tė dashura,
po qėndro besnik dhe duro tani, dashnor i zbehtė.
Nuk ka kurim pėr kėtė*dhimbje, pos vdekjes.
Nė njė ėndėrr natėn e kaluar pashė
njė burrė plak nė kopshtijen e dashurisė
duke ma bėrė me dorė, duke mė thėnė “Avitu”.
Nė kėtė shteg, Dashuria ėshtė smeraldi,
e gjelbra e bukur qė largon kucedrat,
mjaft, jam duke e humbur veten.
Nėse je njeri qė mėson, lexo ndonjė gjė klasike,
historinė e mundimit njerėzor dhe mos u kėnaq
me vargje mediokre.
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 04:36   #10
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Nata e martesės
Ditėn qė do tė vdes, shtroja ime do tė vazhdojė
por mos mendoni se zemra ime ėshtė ende mbi dhe!
Mos vajtoni dhe mos mė mėshironi: “ah sa keq, sa mjerė!”
do tė bini nė kurthin e djallit - ah sa keq, sa mjerė.
mos qani “Ah, iku!” nė varrimin tim -
pasi pėr mua kjo ėshtė njė kohė e takimit tė gėzuar
mos thoni “Lamtumirė” kur tė mė shtini nė varr -
njė perde ėshtė pėr bekimin e pėrjetshėm.
Ju e patė “tė zbresė” - tani shiheni tė ngrihet
A ėshtė agu dhe perėndimi tė rrezikshėm pėr hėnėn e diellin?
Juve ju duket si rėnie, por ėshtė ngritje;
qefini duket si burg, por do tė thotė liri.
Cila farė ra nė tokė dhe nuk mbiu aty?
pse dyshoni pėr fatin e farės sė njeriut?
Cila kovė nuk erdhi pa u mbushur nga ujėnaja?
Pse duhet Shpirti i Yusafit tė ketė frikė nga ky pus?
Mbylleni kėtu gojėn tuaj dhe hapeni nga ana tjetėr
ashtu qė himnet tuaja tė luhen nė As-kurrė-tokėn.
Pėrktheu: Ummu Zejneb
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 05:26   #11
Sopoti
Banned
 
Data e antarėsimit: Mar 2013
Posts: 11,970
Thanks: 5,188
Thanked 5,765 Times in 3,039 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Sopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Mendova qe Puhiza eshte Aida Bode


Nje njeri me mendje te kthjellet i tha Jezusit,
"Cila eshte barra me e rende per t'u mbajtur ne kete jete?"
"Oh, shpirt i shtrenjte," u pergjegj ai, "barra me e rende eshte zemerimi i Perendise,
nga i cili dhe Ferri dridhet sic dridhemi ne."
"Dhe c'na mbron nga zemerimi i Perendise?"
Tha Jezusi "Braktisja e menjehershme e zemerimit tend.

Rumi


Mrekullueshem tema e pergezime!
Sopoti nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 05:29   #12
Sopoti
Banned
 
Data e antarėsimit: Mar 2013
Posts: 11,970
Thanks: 5,188
Thanked 5,765 Times in 3,039 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Sopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Mos iu largo vajtimit, o shpirt
shiko per sherim brenda dhimbjes
sepse trendafili doli nga gjembi
dhe rubini lindi nga shkembi.
Sopoti nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 05:53   #13
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Kėshillat

Rreshtat e dedikuara eruditit tė filozofisė mistike, Mevlana Xhelaleddin Rumiut, pėrfundojmė me njė kėshillė qė, ai i dha tė birit, Sulltan Veledit:
“...Nėse dėshiron parajsėn e amshueshme, bėn miqėsi me tė gjithė: Mos ke inat askujt ... Nėse kėrkon drejtėsi, mos i pengo tė tjerėt... Nėse dėshiron tė bėhesh ilaē, mos u bė gjemb!... Nėse nuk dėshiron qė tė tė bėjnė keq, atėherė mos shpreh fjalė fyese, mos thyej zemra! Nėse i kujton miqtė, atėherė nė kopshtin e zemrės do tė ēelin trėndafilat, nėse nė mendje i sjellė armiqtė, atėherė zemra do tė mbushet me gjarpėrinj dhe me gjemba...”
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 06:03   #14
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Modestia, pėrulja dhe mohimi i vetvetes janė hapat e parė nė misticizmin islam. Rumiu thotė:

Ku ke parė ti guri tė gjelbėrohet nė pranverė?
Bėhu dhe, qė mbi ty tė ēel lulja ngjyra-ngjyra

Dashuria ndaj Zotit qė valonte nė shpirtin e Mevlanės nuk ishte vetėm njė klishe nė fjalėt e tij. Ai nuk mjaftonte sikur poetėt e tjerė, tė pėrshkruante bukuritė dhe karakteristikat e qiellit, tokės dhe krijesave. Emocionet qė lindin nga zemra e kėtij mistiku, nuk kufizohen vetėm nė shprehjet poetike tė njė poeti. Fillimi i vėllimit tė parė tė Mesnevisė, ėshtė njė pėrshkrim dhe ankim i shpirtit tė mistikut, i cili largimin e tij prej atdheut tė vet burimor e shprehė me anė tė gjuhės sė ‘fyellit’. Ky fillim nuk ėshtė bėrė nė mėnyrė tjetėr veēse me pėrkujtimin e Zotit dhe tė dėrguarit tė Tij.

Pa dėgjo kėtė fyell se si rėnkon
Nga ndarja e tij na tregon
Kur mė ndanė nga fyllishtja
Pėr mua qanė burra e gra
Dua njė gjoks tė pėrgjysmuar nga largėsia
Qė atij t’ia them dhimbjen e hallet e mia


Fyelli, qė Mevlana, tregimin dhe rėnkimin e tij e ka shprehur nė fillim tė Mesnevisė, nuk ėshtė i rastėsishėm. Tregimi i fyellit nė mendjen e Mevlanės ka njė kuptim tė lartė dhe tė veēantė hyjnor. Duke u bazuar nė studimet e dr, Furunzanferit, studiuesit dhe kritikut modern iranian, ‘Nė Mesnevi dhe nė Divani Kebir, fjala fyell ėshtė pėrmendur mbi 28 herė, ēka ėshtė njė dėshmi e qartė se Mevlana kėtij i ka dhėnė njė kuptim hyjnor dhe tė posaēėm’. Fyelli edhe nė mitologjinė e popujve tė ndryshėm ka kuptime tė llojllojshme. Por Rumiu, fyellin e paraqet si simbol tė mendimeve dhe koncepteve tė larta hyjnore. Sa herė qė fyelli tregimin e tij e pėrshkruan me gjuhėn e poezisė, ēdokush prej tij dėgjon njė tregim tė veēantė. Tregimi i fyellit i Mevlanės, ėshtė njė tregim i shpirtit tė ndarė, i cili ėshtė ndarė nga esenca dhe burimi i tij dhe vazhdimisht shpreson e pėrpiqet tė kthehet nė esencėn e tij. Sipas dr. Zarrin Kubit, ‘ajo qė dėgjohet nė fyelli e Mesnevisė ėshtė njė tregim i shpirtit tė thyer dhe tė vuajtur me plotė aventura. Ėshtė tregim i shpirtit qė ėshtė pastruar nga bota fizike, ka anashkaluar mėsimdhėnien dhe studimet e jurisprudencės islame (fikhut), ka lėnė prapa njė tufan dashurie siē ėshtė dashuria ndaj Shems Tabrizit dhe mė nė fund ėshtė kthyer nė njė dėshirė tė flaktė pėr t’u kthyer nė origjinalitetin dhe esencėn e tij. Shpirti qė vazhdimisht kėrkon dashurinė, tė cilėn pėrpiqet ta nxjerrė nga ngjyrat dhe nevojat e kėsaj bote dhe po ashtu ta pastrojė kėtė dashuri nga kufizimet e botės sė ngushtė fizike, me qėllim qė ta dėrgojė nė botėn e pafund hyjnore’.
Ky fyell, qė sipas shumė komentuesve tė veprave tė Mevlanės, nė realitet ėshtė vetė Mevlana, i cili ėshtė ndarė nga vetvetja dhe ėshtė vėnė nė dispozicion tė dashurisė nė tė Dashurin e tij, pra Zotit.
Pėrafėrsisht tė gjithė komentuesit dhe studiuesit e Mesnevisė janė tė njė mendimi se mrekullia e poemės ‘Nejname’ ėshtė se Mevlana gjithēka qė ka dashur tė thotė gjatė gjashtė vėllimeve tė Mesnevisė, e ka pėrmbledhur nė kėtė poemė, pra nė hyrje tė vėllimit tė parė tė Mesnevisė. Dr. Zarrinkub thotė: “Nejname apo 16 dyvargjet e parė tė Mesnevisė janė pėrmbledhja e gjashtė vėllimeve tė Mesnevisė, tė cilėt e komentojnė kėtė poemė dhe tė gjitha tregimet nė to janė tė lidhura me kėtė poemė. Ēdo gjė qė Moleviu e ka sjellė pas kėtyre vargjeve, nė realitet janė vetėm disa pika tė reja nė lidhje me kėtė rėnkim apo ankim tė shpirtit i cili ėshtė tė kėrkim tė tė Dashurit tė tij. Pikėrisht alegoritė dhe tregimet qė janė sjellė nė vėllimet tjera tė Mesnevisė janė tė ndėrlidhur me fillimin e Mesnevisė’.
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 07:09   #15
YOKO
V.I.P
 
Avatari i YOKO
 
Data e antarėsimit: Feb 2011
Vendndodhja: guess
Posts: 17,858
Thanks: 5
Thanked 3,911 Times in 2,593 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 205
YOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėmYOKO i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Shume bukur qe e keni sjelle Rumi-n ne shqip! Ju lumte!

Kiss me on the lips,
Like this. Like this.
__________________
Freud says there are no accidents.
YOKO nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 17:39   #16
Sopoti
Banned
 
Data e antarėsimit: Mar 2013
Posts: 11,970
Thanks: 5,188
Thanked 5,765 Times in 3,039 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Sopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Puhiza je ketu?

Pasuro temen sepse do kemi sherr

Dashuria
mė pa dhe tha:
Erdha
Fshiji lotėt
dhe hesht.
I thashe, o Dashuri
kam frikė
se s'je ti.
Dashuria m'u kthye
Nuk ka asgjė qė s'ėshtė unė.
Hesht.

Rumi
Sopoti nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 18:53   #17
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Citim:
Postimi origjinal ėshtė bėrė nga Sopoti Shiko postimin
Puhiza je ketu?

Pasuro temen sepse do kemi sherr

Dashuria
mė pa dhe tha:
Erdha
Fshiji lotėt
dhe hesht.
I thashe, o Dashuri
kam frikė
se s'je ti.
Dashuria m'u kthye
Nuk ka asgjė qė s'ėshtė unė.
Hesht.

Rumi
Sopoti e lash qe te mar pak fryme per vete dhe t'ju jap shance antareve te tjere te sjellin vargjet e tyre te preferuara.
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 19:42   #18
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Disa thėnie tė Mewlana Xhelaludin Rumi

Pėrktheu:Fatih Ibrahimi


“Vuajtja (heqja) ėshtė dhuratė. Nė tė ka mėshirė tė fshehur.”
Rumi


Edhe sa gjatė,
mund tė qaj,
me kėtė zemėr dhe shpirt tė dėshpėruar?

Edhe sa gjatė,
mund tė vazhdoj,
tė jem vjeshtė e trishtuar?

Qėkur pikėllimi im,
ka rrėzuar gjethet e mia,
e tėrė hapėsira e shpirtit tim ėshtė duke m’u djegur nė agoni.

Edhe sa gjatė,
mund t’i fsheh flakėt,
qė dėshirojnė tė dalin nga ky zjarr?

Edhe sa gjatė,
mund tė vuaj dikush dhimbjen e urrejtjes sė njė njeriu tjetėr?
Njė mik qė sillet si njė armik

Me njė zemėr tė thyer,
edhe sa,
mund ta marrė mesazhin prej trupit tek shpirti?

Edhe sa gjatė,
si njė i burgosur i pikėllimit,
mund tė lutėm pėr mėshirė?

Ti e di qė s’jam copė guri apo ēeliku,
por duke dėgjuar storien time,
edhe uji,
do tė bėhet i ngurtė si guri.

Sikur tė vetėm tė mundja,
tė rrėfeja storien e jetės time,
drejtė nga trupi im,
flakėt do tė ngritėn....

Rumi


Mendon se je i gjallė,
(vetėm) sepse thith ajėr?
Turp tė kesh,
qė je i gjallė nė mėnyrė kaq tė limituar.
Mos ji pa Dashuri,
(ashtu) qė tė mos ndihesh i vdekur.
Vdis nė Dashuri,
dhe qėndro gjallė pėrgjithmonė.

Rumi



Unė jam pacient i Dashurisė,
ti je si ilaē pėr mua.
Pa krihė, pa penda,
fluturoj pėr tė t'kėrkuar ty.
Jam bėrė petal i trėndafilit,
e ti je sikur fryma pėr mua.
Merrmė pėr njė shėtitje.
Rumi


Zoti e bėri iluzionin tė duket i vėrtetė,
E tė vėrtetėn (tė duket si) iluzion.
Ai fshehu detin,
dhe e bėri shkumėn tė dukshme,
Frymėn tė padukshme,
e pluhurin tė dukshėm.
Ti e sheh pluhurin tek vėrtitet,
por si ka mundėsi pluhuri tė ngritėt vetvetiu?
Ti e sheh shkumėn, por jo oqeanin.
Kėrkoje Atė me vepra, jo me fjalė;
veprat janė tė vėrteta,
dhe do t’u shpėtojnė nė jetėn e pėrhershme.

Rumī


Ja si do tė vdisja nė (brendi) tė dashurisė qė kam pėr ty:
Siē treten nė diell, copėzat e reve.

Rumī

Do tė t’pyesin,
ēka ke prodhuar?
Thuaju atyre:
pėrpos Dashurisė,
ēka tjetėr mund tė prodhoj njė Dashuronjės?
Rumi
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 09-01-2014, 19:51   #19
Puhiza
E mėngjesit
 
Avatari i Puhiza
 
Data e antarėsimit: May 2013
Vendndodhja: Nė kėshtjellėn e njė ėndrre!
Posts: 3,885
Thanks: 1,598
Thanked 1,467 Times in 700 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 96
Puhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėmPuhiza i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Pėrktheu: Fatih Ibraimi

"Pa dashuri, i gjithė adhurimi ėshtė barrė (detyrim), i gjithė vallėzimi i palezetshėm, e gjithė muzika thjeshtė zhurmė.."

Rumi

Unė jam aq i vogėl (saqė) menzi shihem.
Si ka mundėsi kjo dashuri e madhe tė jetė brenda meje?
Shiko sytė e tu, (edhe) ata janė tė vegjėl, por,
shohin gjėra tė mėdha.

Rumi

“Ti je njė dashuronjės i eksperiencės tėnde vetjake ... jo i imi ... ti vjen tek unė pėr tė ndjerė ndjenjėn tėnde” ~~ Rumi

“Ngriti fjalėt tua, e jo zėrin. Ėshtė shiu ai qė rrit lulet, e jo bubullima”
Rumi


“Unė kam jetuar buzė ēmendurisė, duke dashur tė gjej arsyet, duke trokitur nė njė derė. Dera hapet. Kam qenė duke trokitur prej sė brendshmi.”
Rumi

“Njėmijė gjysmė-dashuri duhet tė braktisėn pėr tė marrė njė zemėr tė tėrė nė shtėpi.”
Rumi


“Ėshtė njė qiri nė zemrėn tėnde, gati pėr t'u ndezur.
Ėshtė njė zbrazėtirė nė shpirtin tėnd, gati pėr tu plotėsuar.
Ti po e ndjenė, apojo?”
Rumi


“Tė dashurit nuk takojnė dikė mė nė fund. Ata janė nė njėri tjetrin gjatė gjithė kohės.”
Rumi


“Detyrė e jotja s'ėshtė tė kėrkosh pėr dashuri, por thjeshtė tė kėrkosh dhe gjesh tė gjitha pengesat brenda vetes qė i ke ndėrtuar kundėr saj.”
Rumi


“Sillesh nga dhoma nė dhomė,
Nė kėrkim tė xherdanit tė diamantė,
qė tashmė veē ėshtė rreth qafes tėnde!”
Rumi


“Dhe ende, edhe pas gjithė kėsaj kohe,
dielli s’i tha tokės
"Ti mė detyrohesh mua"
Shih ēka ndodh me njė dashuri tė tillė.
Ajo ndriēon qiellin.”
Rumi
Puhiza nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
i vjetėr 10-01-2014, 16:36   #20
Sopoti
Banned
 
Data e antarėsimit: Mar 2013
Posts: 11,970
Thanks: 5,188
Thanked 5,765 Times in 3,039 Posts
Shuma e pikėve qė jep: 0
Sopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėmSopoti i pazėvėndėsueshėm
Pėrgjigje e: Jalal al Din-Rumi

Thyeji zinxhiret,
bir, clirohu!
Dhe sa gjate do te skllaverohesh
nga argjendi dhe ari?

Derdhe oqeanin
ne nje kane,
a mund te mbaje me shume
sesa ngarkesen e nje dite?

Filxhani eshte si nje sy i pangopur
asnjehere s'mbushet,
vetem guaska e lumtur mund te mbaje perla!
Sopoti nuk ndodhet nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Pėrgjigje

Mundėsitė nė temė

Rregullat e postimim
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB kodi ėshtė ndezur
Smiliet janė ndezur
Kodi [IMG] ėshtė ndezur
Kodi HTML ėshtė fikur