Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

[IKHTHUS]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ne kete foto, ne dialektet Dardike te Kashmirit,shoh qe eksiston fjala uri ne trajtat gege 'uut ,unt,uni,uja', qe une i mendonja si fjale te vecanta te dialektit gege dhe qe jane zhvilluar sipas rregullave te fonetikes se shqipes.

ut > unt >dhe un pas asimilimit nt>n.
Problemi eshte se si shkoi kjo fjale ne Kashmir,kush e percolli atje.

 

[Baptist]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ne kete foto, ne dialektet Dardike te Kashmirit,shoh qe eksiston fjala uri ne trajtat gege 'uut ,unt,uni,uja', qe une i mendonja si fjale te vecanta te dialektit gege dhe qe jane zhvilluar sipas rregullave te fonetikes se shqipes.

ut > unt >dhe un pas asimilimit nt>n.
Problemi eshte se si shkoi kjo fjale ne Kashmir,kush e percolli atje.

une nuk e shoh fare fjalen unte ne ate ate gjuhe.

 

[IKHTHUS]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

une nuk e shoh fare fjalen unte ne ate ate gjuhe.

Jane trajtat gege ,jo vetem aq po edhe uu,huuia (Bardhi).
Morfema kryesore eshte uut nga ajo kane rrjedhur te gjitha te tjerat.

 

[Baptist]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Jane trajtat gege ,jo vetem aq po edhe uu,huuia (Bardhi).
Morfema kryesore eshte uut nga ajo kane rrjedhur te gjitha te tjerat.

me vjen keq por kjo nuk eshte e vertete

 

[IKHTHUS]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

me vjen keq por kjo nuk eshte e vertete

Shpresoj qe te mos kesh ne mend varjantet e Mayerit,Orelit e disa te tjereve, per etimologjine e kesaj fjale.

uu,uuni geg.,urii toske ,lidhet me Sans. va,vanoti 'deshire'. (Mayer).

Mayeri na beri vetem nje nder kur e lidhi fjalen latine ieiunium 'agjeroj' me uni 'uri' te shqipes.Ai e lidh edhe me fjalen uth qe vjen nga ak-.

uri-a ;hunger < EPA wana < IE uen- 'want,desire'.Sans.vanoti,Lat.Venus 'love' (Orel).


PIE *(H)uenhr
/ *(H)unhr
'desire'. IE cognates: Hit. uen-
! uuan- 'to copulate' <
*hi/3uenhr,Alb. u [m.] (Geg), uri [f.] (Tosk) 'hunger' < *un-\ Go. wens 'hope' , ( Michiel de Vaan )


Mendimi im eshte se ska te beje me asnjeren nga ato te mesipermet por rrenja eshte uut nga ku > unt > une.
Digrafat nt,nd ,mb etj. jane te mevonshme.
Ne foton e mesiperme te dialekteve te Kashmirit (DARD_ic) pervec at,ot,ut ka edhe nje forme tjeter qaht qe eshte e njejte me foljen ha ne shqip.
Keshtu qe mendoj se, fjala uri dhe ha kane qene e njejta fjale te ardhura nga PIE root *ed- "to eat (ad) qe me vone dha

khAdati { khAd } verb 1 eat ,khAna n. eating,

kuDati { kuD },kUDati { kUD } eat , ne shqip 'ha'.

E njejta gje vehet re te latinet me fjalen fame "uri' qe ne te vertet do te thote ha nga phame.Gr. fao 'ha'.
Pozicionin e etimologjisteve tane per kete fjale nuk e di, e di qe Pokorny e hodhi poshte idene e Mayerit por nuk e gjej dot tani.

 

[Baptist]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Shpresoj qe te mos kesh ne mend varjantet e Mayerit,Orelit e disa te tjereve, per etimologjine e kesaj fjale.

uu,uuni geg.,urii toske ,lidhet me Sans. va,vanoti 'deshire'. (Mayer).

Mayeri na beri vetem nje nder kur e lidhi fjalen latine ieiunium 'agjeroj' me uni 'uri' te shqipes.Ai e lidh edhe me fjalen uth qe vjen nga ak-.

uri-a ;hunger < EPA wana < IE uen- 'want,desire'.Sans.vanoti,Lat.Venus 'love' (Orel).


PIE *(H)uenhr
/ *(H)unhr
'desire'. IE cognates: Hit. uen-
! uuan- 'to copulate' <
*hi/3uenhr,Alb. u [m.] (Geg), uri [f.] (Tosk) 'hunger' < *un-\ Go. wens 'hope' , ( Michiel de Vaan )


Mendimi im eshte se ska te beje me asnjeren nga ato te mesipermet por rrenja eshte uut nga ku > unt > une.
Digrafat nt,nd ,mb etj. jane te mevonshme.
Ne foton e mesiperme te dialekteve te Kashmirit (DARD_ic) pervec at,ot,ut ka edhe nje forme tjeter qaht qe eshte e njejte me foljen ha ne shqip.
Keshtu qe mendoj se, fjala uri dhe ha kane qene e njejta fjale te ardhura nga PIE root *ed- "to eat (ad) qe me vone dha

khAdati { khAd } verb 1 eat ,khAna n. eating,

kuDati { kuD },kUDati { kUD } eat , ne shqip 'ha'.

E njejta gje vehet re te latinet me fjalen fame "uri' qe ne te vertet do te thote ha nga phame.Gr. fao 'ha'.
Pozicionin e etimologjisteve tane per kete fjale nuk e di, e di qe Pokorny e hodhi poshte idene e Mayerit por nuk e gjej dot tani.

Jo, nuk i kam!
Une kam ndermend vetem variantat burimore te Shqipes.

Rrenja e rrenjes se fjales; si ne Gegerishte, ashtu edhe ne Toskerishte eshte U. Tjeter nuk ka.
Tjerat jane perralla, qe s'kane perse t'i interesojne askujte!

 

[IKHTHUS]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Vlen te permendet ketu edhe interpretimi i fjales uri nga B.Demiraj, tek fjalori i tij etimologjik .


uri {1} [f] (t); ũ(n) [m] (g) ‘hunger’
PAlb. *un- < QIE *uṇH-o- (AE 51)
PIE *uenH- ‘to love, desire, request’ _?_ (Pok. 1146)
Skt. vánas- ‘request, preference, bias’
Notes: {1} Singulare tantum. Enlargement with the fem. (collective) suffix -í.

 

[Baptist]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Vlen te permendet ketu edhe interpretimi i fjales uri nga B.Demiraj, tek fjalori i tij etimologjik .


uri {1} [f] (t); ũ(n) [m] (g) ‘hunger’
PAlb. *un- < QIE *uṇH-o- (AE 51)
PIE *uenH- ‘to love, desire, request’ _?_ (Pok. 1146)
Skt. vánas- ‘request, preference, bias’
Notes: {1} Singulare tantum. Enlargement with the fem. (collective) suffix -í.

Te ta them te drejten nuk vlejne asnjera nga keto qe ke pare deri me sot...
Sema e fjales eshte: U -e gjuhes se lashte shqipe. Nuk ka asgje tjeter aty!

Ne etimologjine e fjaleve nuk na interesojne affikset e sufikset. Mua personalisht me intereson vetem ekstraktimi i rrenjes se paster - semantika e saj burimore, derivatet e para semantike e tek pastaj perfitimet e fjaleve te nxjerra prej saj.

Ne gjuhen shqipe te thuash: "jam/kam u", mjafton te kuptojme se je pa ngrene. Ne gjuhet tjera jo. Sepse ato jane te mesuar permendesh si fjale te gatshme pa kurfare logjike.

 

[Zeus10]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ne kete foto, ne dialektet Dardike te Kashmirit,shoh qe eksiston fjala uri ne trajtat gege 'uut ,unt,uni,uja', qe une i mendonja si fjale te vecanta te dialektit gege dhe qe jane zhvilluar sipas rregullave te fonetikes se shqipes.

ut > unt >dhe un pas asimilimit nt>n.
Problemi eshte se si shkoi kjo fjale ne Kashmir,kush e percolli atje.

Ikthus, une jam i mendimit qe ne nuk duhet te perhumbemi shume me "shkencen" e sajuar, qe gjen rrenje empirike ne nje gjuhe imagjinare. Gjerat jane shume me te thjeshta. Le te bejme nje pyetje te thjeshte: "Çfare eshte uria?". Pergjigja eshte po kaq e thjeshte: Uria eshte nevoja fiziologjike per :
me/te ngrënë(TOSKERISHT)
me hangër(GEGERISHT)

ngrëne dhe hangër jane te dyja pjesoret e foljes te parregullt ha.
Gegerishtja, ka ruajtur formen me kuptimplote dhe eshte origjina e fjales italisht mangiare=
me hanger~mehanger~meanger~m(e)ang(e)r~mang(ia)r-e<=>mangiar-e


Kurse grafica ne anglisht hunger(hangër), tregon fare qarte se ceshte ajo:"nevoje me hangër"

Keto gjera duken si rastesira, por keto jane shpjegimet e sakta te etimologjise se ketyre fjaleve.

 

[Zeus10]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ne te njejten menyre sic eshte me-hanger per italishten, eshte me nduk per latinishten.

NDUK
4. Kafshoj me dhëmbë aty-këtu; i këput një copë me dhëmbë; kafshoj nga pak, brej me dhëmbë. Nduk bukën. Nduk një dardhë (një mollë). Nduk thonjtë. Ndukte buzën. Nduk gjethet (dhia). Nduk barin (delja). Nduk grepin (peshku). E nduku qeni.

qe eshte nje sinonim i foljes 'ha'.

me nduk=> ma-nduc-are

 

[Guacka]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

me nduk, çapën,
me e ngjy.

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ikthus, une jam i mendimit qe ne nuk duhet te perhumbemi shume me "shkencen" e sajuar, qe gjen rrenje empirike ne nje gjuhe imagjinare. Gjerat jane shume me te thjeshta. Le te bejme nje pyetje te thjeshte: "Çfare eshte uria?". Pergjigja eshte po kaq e thjeshte: Uria eshte nevoja fiziologjike per :
me/te ngrënë(TOSKERISHT)
me hangër(GEGERISHT)

ngrëne dhe hangër jane te dyja pjesoret e foljes te parregullt ha.
Gegerishtja, ka ruajtur formen me kuptimplote dhe eshte origjina e fjales italisht mangiare=
me hanger~mehanger~meanger~m(e)ang(e)r~mang(ia)r-e<=>mangiar-e


Kurse grafica ne anglisht hunger(hangër), tregon fare qarte se ceshte ajo:"nevoje me hangër"

Keto gjera duken si rastesira, por keto jane shpjegimet e sakta te etimologjise se ketyre fjaleve.

po mano(it), manus(lat)=dore ? ku e le?

Annamo a magnà (romano)


ok po pse hungry themi uri,,,sipas teje ne anglisht duhet te ishte s'hungry, dmth s'ongri(shqip)

s'behen sallate foljet me emrat ne tre gjuhe te ndryshme, s'te nxjerr asgjekundi kjo lloj llogjike lol

 

[Mano]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ne shqipe egziston edhe fjala Oreks/Uri, fjale e cila pretendohet se eshte marr nga greqishtja.

Nje fjale tjeter qe egziston ne gjuhe te ndryshme, e cila mund te ket prejardhjen nga shqipja. ang.phish, ital. Persci shqip. Peshk. Kjo fjal qendron mbi rrenjen Pi ose te Pish. Forma e fundit i perafrohet fjaleve te huaja me shume.

 

[Zeus10]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

po mano(it), manus(lat)=dore ? ku e le?

Annamo a magnà (romano)

Une i qendroj mendimit, qe foljet me strukture elementare c-v te ruajtura vetem ne shqip, jane baza e shume fjaleve te huaja.
Folja ni-h(gegerisht) apo ndi-h-moj(tosk)[apo, kuptimi tjeter ni=ndiej], mund te jete ajo qe na ka dhene latinishten man-us---> me n-i, ku n--> nje ideofone, qe ne shqipen moderne eshte nd
Pra fjala latine manus, mund te jete asgje tjeter, vecse nje reduktim i lidhores se shqipes me ni(me ndjere) plus prapashtesen e merzitshme: 'us'.

ok po pse hungry themi uri,,,sipas teje ne anglisht duhet te ishte s'hungry, dmth s'ongri(shqip)

s'behen sallate foljet me emrat ne tre gjuhe te ndryshme, s'te nxjerr asgjekundi kjo lloj llogjike lol

Keto zhvendosje kuptimesh, nga njera gjuhe ne te tjetren, per te na dhene fjale me kuptim te prejardhur, nuk behen ne menyre metafizike. Ato varen nga rrethanat qe keto fenomene gjuhesore ndodhin, nga gjendja e gjuhes/dialektit dhe grupi i individeve qe kontribojne ne to. Por meqe ra fjala per pjesezen mohuese s', une mund te te gjej te pakten nje fjale ne latinisht, qe une e konsideroj huazim nga shqipja, fjalen latine:
sine---> pa(WITHOUT)
ne fakt, une mendoj se ajo eshte dialektorja shqipe s'une=nuk.
Prandaj une mendoj se fjala latine sinistrum ka kuptim ne shqip dhe do te thote:
(e) pashtruar
qe justifikon kuptimin e te majtes, si nje gjymtyre qe nuk eshte efikase ne kryerjen e detyrave, sepse eshte e 'manget'.

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ne shqipe egziston edhe fjala Oreks/Uri, fjale e cila pretendohet se eshte marr nga greqishtja.

Nje fjale tjeter qe egziston ne gjuhe te ndryshme, e cila mund te ket prejardhjen nga shqipja. ang.phish, ital. Persci shqip. Peshk. Kjo fjal qendron mbi rrenjen Pi ose te Pish. Forma e fundit i perafrohet fjaleve te huaja me shume.

ekzakt, nje kafshe qe pi vazhdimisht, ne keltishten e vjeter eshte pisg, ne irlandishten e vjeter eshte piasc, por dhe ne latinisht vete eshte piscem, ne shqipen e vjeter duhet te kete qene pishk dhe ka evoluar ne peshk, po ashtu si ne italisht ne pesce.

ne anglisht fish, ku nderrimi i "p" me "f' eshte fare normal, si tek pater-father.

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Une i qendroj mendimit, qe foljet me strukture elementare c-v te ruajtura vetem ne shqip, jane baza e shume fjaleve te huaja.
Folja ni-h(gegerisht) apo ndi-h-moj(tosk)[apo, kuptimi tjeter ni=ndiej], mund te jete ajo qe na ka dhene latinishten man-us---> me n-i, ku n--> nje ideofone, qe ne shqipen moderne eshte nd
Pra fjala latine manus, mund te jete asgje tjeter, vecse nje reduktim i lidhores se shqipes me ni(me ndjere) plus prapashtesen e merzitshme: 'us'.



Keto zhvendosje kuptimesh, nga njera gjuhe ne te tjetren, per te na dhene fjale me kuptim te prejardhur, nuk behen ne menyre metafizike. Ato varen nga rrethanat qe keto fenomene gjuhesore ndodhin, nga gjendja e gjuhes/dialektit dhe grupi i individeve qe kontribojne ne to. Por meqe ra fjala per pjesezen mohuese s', une mund te te gjej te pakten nje fjale ne latinisht, qe une e konsideroj huazim nga shqipja, fjalen latine:
sine---> pa(WITHOUT)
ne fakt, une mendoj se ajo eshte dialektorja shqipe s'une=nuk.
Prandaj une mendoj se fjala latine sinistrum ka kuptim ne shqip dhe do te thote:
(e) pashtruar
qe justifikon kuptimin e te majtes, si nje gjymtyre qe nuk eshte efikase ne kryerjen e detyrave, sepse eshte e 'manget'.

ne latinisht ka mjaft fjale te njejta me shqipen dhe qe italishtja nuk i ka trasheguar.

 

[IKHTHUS]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

po mano(it), manus(lat)=dore ? ku e le?

Annamo a magnà (romano)l

Taljonet thone mano vjen nga ma-,mat 'mas'.

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Taljonet thone mano vjen nga ma-,mat 'mas'.

ekzakt...

quello che misura.

une po jap nje fjale tjeter qe lidhet me mano, dhe mas.

maniera, qe del nga manarius(lat), ne shqip eshte menyre, anglisht manner etj.

por ne italisht perdoret pak fare maniera si fjale, ka perdorim te dendur modo.

 

[IKHTHUS]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

ekzakt...

quello che misura.

une po jap nje fjale tjeter qe lidhet me mano, dhe mas.

maniera, qe del nga manarius(lat), ne shqip eshte menyre, anglisht manner etj.

por ne italisht perdoret pak fare maniera si fjale, ka perdorim te dendur modo.

Interesante, atehere po filloj te dyshoj qe te dyja vijne nga folja mbaj-maj,sepse ne eng.maintenance "upkeep; shelter, "action of upholding or keeping in being" protection, ndoshta te gjitha tek m`baj konvergojne,megjithese anglezet i kane huazuar te dyja.

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Interesante, atehere po filloj te dyshoj qe te dyja vijne nga folja mbaj-maj,sepse ne eng.maintenance "upkeep; shelter, "action of upholding or keeping in being" protection, ndoshta te gjitha tek m`baj konvergojne,megjithese anglezet i kane huazuar te dyja.

jo dyshon, por eshte ekzakt mban.

maniera, modo di tener le mani, pra menyra si te mbash duart.

me e pergjithshme, modo di contenersi.

nga ana tjeter vete fjala modo-modus(lat) eshte nga misura, pra masa ne shqip.

maintenance del nga manu-tenere(lat),mantenere(it)...fjale per fjale, mban me dore, ne shqip eshte mirembajtje.

lol