Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

[BATO]

Tema është për fjalët shqipe që gjenden në gjuhët e huaja.

Ka shumë të tilla dhe ata që njohin gjuhë të huaja, i zbulojnë pak e nga pak.

Këto janë fjalë të vjetra pellazge që tregojnë se dikur gjuhët kanë qenë të ngjashme, por më vonë janë larguar.

 

[BATO]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

SHQIP

MUSHT m. Lëngu i rrushit të pjekur para se të tharmëtohet a
të bëhet verë; lëngu që nxjerrim nga molla e nga
pemë të tjera kur i shtypim; lëng rrushi, manash
etj. i zier e i trashur si pekmez. Musht i ëmbël.
Musht rrushi (mollësh). Shkumon mushti.
Pi musht. Gushti me rrushin, vjeshta me mushtin.
fj.u. Ka marrë musht ka marrë fuqi.
​

SUEDISHT

MUST [mus: t] lëng frutash, musht

​

ANGLISHT

MUST [mʌst] 1. duhet të; kam nevojë të
2. em. detyrim; musht; myk

.
​

 

[BATO]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

SHQIP

LERË ~A f. 1. Baltë e hollë, llucë; vend a gropë
e gjerë me baltë të hollë e me ujë të ndenjur;
tokë e s’qullët që të thith brenda, moçalishte.
Gropë me lerë. U bë lerë. Ngeci në lerë.
I futi buajt në lerë.
​

SUEDISHT

LERA [le: ra] baltë, deltinë​

 

[Cl@ssical]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

Mire - shqip

Good - anglisht. ``Bej_dy_pompa``

 

[bomber]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

Si e provon?
Kush ka marre hua nga kush?!

 

[bomber]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

E di qe eshte nje pyetje prej 1 milion dollaresh por?!...ca argumenta duhen dhene.
Ke sjelle krahasime fjalesh, fjale mund te krahasohen me mijera``Bej_dy_pompa``
Nuk po te kundershtoj, dua te shoh argumenta, si i kane mare fjalet shqip keto gjuhet e tjera?

 

[BATO]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

Nuk thashë që janë huazuar, po thashë që në lashtësi gjuhët kanë qenë të ngjashme dhe më vonë janë larguar.

Siç shihet, fjalë të tilla nuk janë shkencore që të thuash se janë huazuar, po janë fjalë të vjetra pellazge që kanë lidhje me natyrën.

Fshatarët shqiptarë nuk shkuan në Suedi për të huazuar mushtin (lëngun e rrushit) dhe lerën (baltën e hollë).

 

[bomber]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

pranvera...primavera

shpjegimet e etimologeve qe nuk dine shqip(te huaj), ata shtyhen bile deri tek sanskritishtja, pra veser vjen nga fjala sanskrite vas-antas.
Ne italisht kemi primavera te cilen e ndajne ne Primus-primo(i pari) dhe veser(vera), por cuditerisht vera(shqip) kemi estate(it)...pra veren e pare te etimologeve italiane dhe te tjere e morem vesh, po vera e dyte pse te jete estate?! Ku e harruan(shqipja nuk harron). Epo sepse primavera eshte huazuar direkt nga shqipja(pranvera) ku ka nje llogjike te plote, pranvera dhe vera, fjale te cilat mendoj jane te pandryshuara fare, shume te vjetra, pa evoluim.
Vera eshte vera, eshte vete rrenja, nuk ka pse ta lidhim me veser apo me vese mengjesi apo me vas-antas(sanskrite), vesa eshte gje tjeter.

 

[bomber]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

gjithashtu shikoj nje lidhje te ngushte dhe me fjalen "vere"(pije), nga sa duket kane origjinen fjalet vino,wine etj ne gjuhet e perendimit.
dhe eshte shume interesant dhe must(english) qe ke sjelle ti Bato qe eshte pikerisht musht, dhe qe ne fakt from the Latin vinum mustum, “young wine”
A e ka marre latinishtja nga shqipja "musht"!!!... ka shume te ngjare po, mendoj.

 

[BATO]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

Sigurisht që primavera dhe estate nuk kanë lidhje me njëra tjetrën. Vera dhe pranvera janë fjalë shqipe që nuk kanë kuptim në italisht.

Pranverë (pran+verë) do të thotë pranë verës (afër verës), pra vera është pranë.

 

[bomber]

Përgjigje e: Fjalë shqipe në gjuhët e huaja

Sigurisht që primavera dhe estate nuk kanë lidhje me njëra tjetrën. Vera dhe pranvera janë fjalë shqipe që nuk kanë kuptim në italisht.

Pranverë (pran+verë) do të thotë pranë verës (afër verës), pra vera është pranë.

pikerisht, doja te hidhja poshte perpjekjet e etimologeve italiane qe gjejne etimologjine e primavera deri tek sanskritet me etimologjira te cuditshme, pra hidhen njeher ne fillim tek fjala greke "veser'' dhe akoma me larg tek sanskritet.
kur ne shqip eshte mjaft kuptimplote, jane dy stine njera pas tjetres pranvera dhe vera, ne fund te veres piqet rrushi, dhe jo rastesisht kemi te njeten fjale vera(stine) dhe vera(pije)
jam i bindur qe e kane huazuar nga shqipja kete fjale.

ps. mos me bej korrigjime lol, sepse besoj qe di ta shkruaj shqipen standarte shume mire(po ashtu dhe fillimin e fjalise me te madhe etj etj),,,, nga shpejtesia dhe mungesa e kohes i hedh postimet bruto, pa i shikuar nese kane gabime.

 

[peshkaqeni33]

Përgjigje e: Fjalë të harruara shqipe ose dialektore

Vini re... Vini re!

Shqip
Afer mendjes - U hutova. Harrova...

greqisht
Aferimenos - i hutuar

Greket vjedhin fale nga ne.

Afer mendjes une, qe atje larte tek livadhi nuk ka uje.

 

[peshkaqeni33]

Përgjigje e: Fjalë të harruara shqipe ose dialektore

Vini re... Vini re!

Shqip
Siperfaqe - Faqja e siperme (e ujit, e tokes) ajo qe duket nga siper.

Siper - siper
Faqe - faqe

Italsht
Super fice = Siperfaqe

Super = nje tjeter fjale e vjedhur nga fjala shqipe Siper, por qe drejtper dretje nuk ka kete kuptim.
Fice - nuk ka kuptim (facia = surrat, por jo faqe)

Kuptohet qe fjala siperfaqe italianet e kane marre te gateshme nga ne. Kjo eshte nje fjale e perbere qe ne shqipe kane kuptim te dy perbersit e saj, kurse ne italisht asnjera prej tyre.

Italishtja e ka vjedhur kete fjale prej shqipes.

 

[Morrison]

Përgjigje e: Fjalë të harruara shqipe ose dialektore

Shqipja e vjeter shkruhej me shkronja greke (pellazge).

Συπερ - lexohet "siper" kur perdor shkronjat greke. Ne shqip ka shume fjale qe jane te ndikuara ne shqiptim nga germat greke.

Pshm: βρυμ - vrim

Υ,υ = Y,y kjo shkronje shqipyohet "i" tashme nga greket, por qe njihet si "Y-ja greke" (ne greqisht u-ja e vogel eshte y-ja).

Shqip: Ai
Shqip dialektore: Ay

 

[peshkaqeni33]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Kemi fjalen Defter.

Per kete fjale jane hedhur ne treg dy kanidat te mundeshem Greqia dhe Turqia. Por qe te dyja keto pesha te renda zihen kote per nje fjale qe flet shqip.

Defter = Ka kuptimin liber ose bllok shenimesh.

Mirpo fjala defter ka orgjinen prej foljes deftoj= tregoj.
Pra defteri nje fjale qe i ka rrenjet ne mesjete me prejardhje nga folja deftoj=tregoj dhe eshte nje tregues i borxhit qe njerzit kishin ne objektin tregtar ku furnizoheshin me ushqime apo materjale.

Jane kater folje qe shprehin te njejtin koncept dhe qe mund te quhen sinonime ne gjuhen e sotme shqipe...

Deftoj = deshmoj = rrefej = tregoj

Une guxoj te them qe fjala Referire - referohem nuk ka orgjin latine por etrusko-pellazge.

Koncepti i paster latin i kesaj fjale eshte Consutare = Konsultohem.

Koncepti referohem referohem vjen nga adoptimi i fjales rrefej dhe ka kuptimin "Sic tregohet ne". Per te zevendesuar kete koncept togfjaleshi "sic tregohet ne" me nje fjale te vetme Latinet qe e konsideronin shqipen qe dialekt te tyre e perdoren nje fjelen tone "rrefej"= referoj = referohem.

sic rrefehet ne filan defter
sic referohet ne filan liber

Pra shqipja ka qene nje depozit fjalesh e shprehjesh per te dyja kulturat fqinje jo me shume te perparuara se ajo.

 

[peshkaqeni33]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Kurse per sa i perket fjales Dhembi

Fjala dhembi eshte nje fjale qe pak ndryshon ne tre gjuhet me te lashta te evropes antike.
Ne shqip... Dhembi
Ne greqisht Dhonti
Ne latinisht Dente

Pra kemi

Dhembi = Dhonti = Dente

Qe babai i kesaj fjale ka qene nje gjuhe e vetme dhe dy te tjerat e kan adoptuar prej saj, kete besoj se nuk ka gomar mos t'a kuptoj. Por problemi ketu eshte... hajde gjeje kush eshte kjo gjuha "Baba".
Per kete duhet pare ne cilen gjuhe kjo fjale ka lidhje organike. Se kuptohet qe gjuha eshte nje projekt funksional ku cdo mekanizem i saj ka lidhje dhe funksionon ne bashkeveprim te ndersjellt me mekanizmin pasardhes. Pra po te kerkojme, diku do dali dicka qe te na spiunoj(te na tregoj) te veteten. Une kerkova dhe me duket se e gjeta spiunin. Ai me tha...

Atesine e fjales Dhemb e ka Shqipja. Kaq e lidhur organikisht eshte kjo fjale me shqipen sa dhe folja dhemb(dhimbje) ka marre kuptimin(ka dal si koncept) prej emrit dhemb . Domethene thesht dhembi te dhemb. Por, a ekziston kjo lidhje funksionale edhe ne dy gjuhet e tjera?! Per kete ndertojme nje grafik te thjesht...

Shqip emri dhembi(organ, vegel e organizmit) = folja dhemb(dhimbje kalon ne koncept tjeter)
Greqisht emri (to) dhonti (dhembi)= folje ponao(pono)(dhemb, dhimbje)
Latinisht emri (il) dente (dhembi) = folje fa male (dolore) (dhemb, dhimbje)

Sic vihet re edhe me larte dy gjuhet e tjera jane krejtesisht dy prinder adoptues te femijes me gene shqiptar DHEMBI.

 

[peshkaqeni33]

Përgjigje e: Fjalë të harruara shqipe ose dialektore

Shqipja e vjeter shkruhej me shkronja greke (pellazge).

Συπερ - lexohet "siper" kur perdor shkronjat greke. Ne shqip ka shume fjale qe jane te ndikuara ne shqiptim nga germat greke.

Pshm: βρυμ - vrim

Υ,υ = Y,y kjo shkronje shqipyohet "i" tashme nga greket, por qe njihet si "Y-ja greke" (ne greqisht u-ja e vogel eshte y-ja).

Shqip: Ai
Shqip dialektore: Ay

Sigurisht...

Koncepti eshte lart. Hipur!

Pra ...
Hipi larte= hipur =i eperm = I siperm Ky koncept eshte krejtesisht shqip. Gjuhet e huaja e kane adoptuar edhe si koncept edhe si fjal prej nesh.

Nga

siper(shqip) => sopra, super (Italisht)
siper (shqip) hipur= hiper = hip= ep(erme) => epano, (ep)ano (greqisht)
Siper (shqip) = up (anglisht)


Kuptohet lehte qe jemi vjedhur nga fqinje hajdut e shprehimisht(ne kuptimin gjuhesor te fjales) me te varfer. Kjo tregon shume gjera qe nuk eshte nevoja t'i themi, por eshte nevoja ti vertetojme.

 

[peshkaqeni33]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Perendite e lashtesise jane nje joshje e vazhdueshme per gjuhetaret e ndryshem qe mundohen te gjejne e te kuptojne domethenien e emrave te tyre. Une do mundohem te shpjegoj disa prej tyre sipas menyres sime te te parit.

Pellazget dhe me pas greket e romaket e parafytyronin boten e perendive te organizuar ne forme mbreterie. Ku me i forti, apo me i zoti(ai qe ishte ne gjendje te vriste te tjeret) sundonte. Ishte mbret!

Parafytyrimi i Pellazgeve eshte ai me i vecanti. Ata i shikonin zotat e tyre ne qiell. Po, po! Bile edhe emertimi i tyre nuk ishte zot sic i themi ne sot, por hyjni! Pra zotat e tyre ishin vizatuar ne qiell. Ishin yje, nuk ishin figura abstrakte, por figura objektive qe shfaqeshin dhe dukeshin mbremjeve pa re e qe mund te bisedohej me ta nepermjet orakujve qe mund te zberthenin gjuhen e yjeve. Njerzit e pare ishin me teper pragmatist dhe me pak fantazues. Ata nuk i besonin asaj qe nuk mund te shikonin. Prandaj dhe zotat e tyre ishin objektiv. Nuk eshte e rastit qe ata ishin pergjithesisht yje e planete.

Megjithese gjuha jone e sotme eshte nje pasardhese e drejteperdrejte e gjuhes pellazge nuk eshte identike. Koha gjuhet i ndyshon dhe ato evolohen ne pergjigje te kerkesave te reja, por une do mundohem me ato njohuri qe kam dhe duke perdorur gjuhen e sotme shqipe dhe fjaleve qe ajo disponon si te vetmen vegel te mundeshme per zberthimin e atyre emrave.

***

Pra sic thame me lart ierarkia e hyjnive fillonte me ate me te fortin. Ai qe mund t'i mundte gjithe te tjeret. Dhe trupi qellor qe mundte te gjithe te tjeret ishte DIELLI.

Kjo hyjni njihet ne dy forma ne versionet pas pellazge.

Ne formen greke DHIA
Ne formen latine ZEUS

Dihet qe latinet kane qene ne kontakt te vazhdueshem pellazget e veriut Etrusket. Kurse greket me ata me ne jug Iliret. Te dy keto skaje pellazgjke i therrisnin diellit ne dy forma te ndryshme. Iliret i dherrisnin Diell prandaj greket e adaptuan

Diell =Dia

Kurse Etrusket i therrisnin diellit Zies domethen ai qe te zjen te perzhelit. Prandaj dhe latinet adaptuan...

Zies =Zeus


Perhapja e pellazgeve ne territore ishte e atill(teper e gjere) sa qe nje objekti i therrisnin ne menyre jo te njejte ne te gjtha viset, por te kuptueshme nga te gjthe ne te gjtha viset.

Diku kazani thirrej Kazan ne varsi te funksionit qe kryente...
Psh.. Kazan= Ka zien = Vendi ku uji zien, marre nga (KA) vendi ku uji zien(zan)

... diku tjeter Pocan ne varsi te formes qe kishte(forme Poci)
Pra dikush e emertonte ne varsi te formes dikush ne varsi te funksionit dhe dikush ne varsi te permbajtjes. Por pavarsisht fjales qe perdorej ato ishin te kuptueshme per gjithe popullsin pellazge sepse ishin te formuara nga te njejtat fjale qe perdornin te gjitha popullsite.

***

Ngulimet greke jane gjithmon prane brigjeve. Ku kishte det kishte grek. Ata u perhapen ne evrop(ngulime ne Ballkan, Itali, Spanje) gjithmon ne breg te detit, ashtu sic u perhapen ciganet shekuj me mbapa ne brigjet e lumenjve. Duhet theksuar ketu se greket kishin tjeter koficent fantazie. Ate rrembyen kulturen dhe besimin vendas dhe e kaluan ne nje plan tjeter. E transformuan dhe e pershtaten sipas shijeve te tyre. Ata i zbriten hyjnit ne tok dhe u dhane hyjnive paraqitje njerzore. Bile fantazia e tyre e semur i dha jete edhe vendit ku zotat duhet te qendronin. OLIMPI!
Olimpi eshte nje term i huazuar nga gjuha me e pasur asokohe e pellazgeve.

OLIMPI= OLI + IMPI

Oli = Ylli
Impi= hipi
Olimpi= vendi ku kane hipur yjet(yjnit)

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ne formen greke DHIA
Ne formen latine ZEUS

Zeu pater ..................Diēus.......Dyaus............... Jupiter, prej Iuppiter,pra dyeu-phtēr qe derivon nga dyeu/te shkelqesh............Tīwaz (mitologjia gjermanike).................Latin deus, dīvus dhe dis.............odin.............tyr.........thor.


ZOT


PS. mos ja fut kodra pas bregut....Jupiter(lat)--->ekuivalenti romak i Zeus

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Kurse Etrusket i therrisnin diellit Zies domethen ai qe te zjen te perzhelit. Prandaj dhe latinet adaptuan...

Zies =Zeus

ashtu eeeeeee

per Tinia ose Vertumna ke degjuar ndonjehere?!

futja kot futja

http://www.canino.info/inserti/monografie/etruschi/dei_etruschi/tinia.htm