• Përshëndetje Vizitor!

    Nëse ju shfaqet ky mesazh do të thotë se ju nuk jeni regjistruar akoma. Edhe pse nuk jeni regjistruar ju arrini të shihni pjesën me të madhe të seksioneve dhe diskutimeve të forumit, por akoma nuk gëzoni të drejten për të marrë pjesë në to dhe në avantazhet e të qënurit anëtar i këtij komuniteti. Ju lutem : REGJISTROHUNI që të dërgoni postime dhe mesazhe në Forum-Al.

    Regjistrohu !

Kuvendi i Arbërit 1703 - 317 vite më pas

pirro

Anëtar
Anëtar
Dec 2, 2017
Postime
78
Pikët
8
Vendndodhja
Tirane
Një nga ngjarjet më të bujshmë nacionale dhe religjioze të Shqipërisë nën sundimin e Perandorisë Osmane ishte mbajtja e Kuvendit të Arbërit me dt.14 dhe 15 janar 1703 në fshatin Mërqi të Lezhës në Kishën e Shën Gjon Pagëzorit të atij fshati nën kryesinë e ipeshkvit Zmajeviç ditën e dytë të djelë pas krishtlindjeve.
Në Koncilin e Arbërit muarën pjesë:
Imzot Pjeter Karagjiku, arqipeshkëv i emnuem i Shkupit.
Imzot Gjergji, ipeshkëv i Zadrimës.
Imzot Nikollë Vladanji, ipeshkëv i Lezhës.
Imzot Ndue Babi, ipeshkëv i emnuem i Shkodrës.
Imzot Marin Gjini, ipeshkëv i zgjedhun i Pultit.
Atë Fra Egjidi de Arsenta, Prefekt Apostolik i Misioneve t'Arbënisë.
Atë Fra Frano Maria a Lycio, Prefekt Apostolik i Misioneve të Maqedonisë.
Atë Fra Martini nga Gjonima (Gjonmi), i pari i Provinçes së Fretënve.
https://ëëë.vaticanneës.va/sq/bota/neës/2019-01/kuvendi-kishtar-arberit-mborjtja-identitetit-kombetar-fetar.html
Ky Koncil mbajt për të ruajtur kristianizmin në tokat e Arbërisë kryesiht të veriut dhe të Kosovës . Koncili u mbajt në gjuhënlatinë dhe arbërisht. intteresant është fakti se në këtë konsil i cili u quajt i Arbërit tokat e shqipërisë u quajtën Arbëri dhe ggjuha arbënisht, por u fol për herë të parë për elementin shqiptar dhe gjuhën shqip. Këto element shqiptar dhe shqip i u atrubuan sarbërisht folësve apo më mirë shqip folësve myslimanë të vilët ishin kryesisht arbër të konvertuar në myslimanë osë të huaj të ardhur nga provncat e largëta të Perandorisë Osmane kryesisht nga Persia, Abhazia, Libani, Cerkezë, pak turq,
KonsilI i Arbërit, u mbajt në zbatim të Propagandës FIDE, e cila u krijuar rreth vitit1622 nga Papa Gregori XV, me qëllim për të rregullua punëte misionarëve katolikë në vëndet ku kristianizmi ishte dëmtuar apo zhdukur ose ishte në prag të zhdukjes, sidomos në gadishullin ballkanik.
Kongregacioni FIDE kishte për qëllim si Kongregacion për Evangjelizimin e Popujve, dhe vetë emri FIDE u vendos për shkak të pallatit FIDE – i cili u ndërtua në Romë sipas arkitektit Bernini dhe arkitetktit Borromini.Ky Program u aktivizua plotësisht nga Papa Urban VIII më 1627 duke trainuar në fillim misionarët katolikë të cilët erdhën dhe në Arbëri dhe në Epir.
Kongregacioni FIDE kishte në atë kohë 186 archdiocese, 785 diocese, 82 vicariate apostolic, 39 prefecture apostolice, 4 administratione apostolike, 6 missione sui iuris, 1 territorial abbacy, and 6 military ordinariates,” in today’s modern organization
https://en.ëikipedia.org/ëiki/Congregation_for_the_Evangelization_of_Peoples
Me këtë Program FIDE, u trainuan dhe priftërinjtë katolikë të famshëm të Arbërisë, Pjetër Bogdani në kolegjin ilirik në Ankona si dhe para-ardhësit e tij Pjetër Budi dhe Frang Bardhi të dy rreth viteve 1640. Kurse Pjetër Bogdani u bë prift katolik në Pult dhe në 1654 – 1656 u tiullua Doktor në Teologji dhe Filosofi. Po kështu dhe Castellano i cili erdhi me mission në jug në Himarë por në vitet 1730 për të katolicizuar jugun https://es.ëikipedia.org/ëiki/Pjet%C3%ABr_Bogdani.
Koncili i Arbërit u realizua nën kujdesin e Papa Klementit XII ( siç u quajt nga arbërit katolikë të asaj kohe – Papa Pretëmadhi). Në përfundim, dekretet, pra vendimet e Koncilit të Arbërit, shkruar në shqip e latinisht nga vetë imzot Zmajeviçi, iu paraqitën për shqyrtim Papës dhe, pas miratimit më 28 janar 1704, u botuan nga Propaganda Fide nën titullin "Kuvendi i Arbnit o Koncili Provinciall i mbledhun Vjetit mijë shtaqind e tre ndenë Shqiptarin Klementin XI papë Pretëmadhin". Aty tekstualisht u fol edhe për arbërit edhe për shqiptarët! ipeshkvi Zmajeviç tha:
``Ju binda urdhënit; ju solla dheut; kërkova rruzullimin; pashë plagët e tij. Pashë, - uh, ç'dhimbje, - vu nën haraç atë që dikur kje despoti i Provincjave; (pashë) (Shypninë) Zonjën e gjindëve ndrydhë nën thember, me dhimbje të idhta; shqytin e trimave – shembë; murin e forcës sonë – rrenue!
E ndërkaq unë, me vëllazën të mij të tjerë të Arbënisë… lusim Hyjin t'ju ruejë Ju, Papën Arbënesh Pretmadhin, për shumë mot në Kishë e edhe ne të na ruejë shëndosh pa kurrnjë të keqe…
Shkrue në Perastti, ditën e dhetë të korrikut, në vjetë të Krishtit njimië e shtatqint e tre”.

(https://ëëë.vaticanneës.va/sq/bota/neës/2019-01/kuvendi-kishtar-arberit-mborjtja-identitetit-kombetar-fetar.html)
Papa Klementi XI , alias, Xhanfrançesk Albani, me prejardhje nga Arbëria (ose siç i themi sot-shqiptare), këtë ngjarje të madhe kishtare e kombëtare ia besoi kryeipeshkvit të asaj kohe të Tivarit, imzot Vinçenc Zmajeviçit.
Arbëria e cila tashmë filloi të quhej Shqipëri për shkak të popullatës arbirëisht folëse apo më mirë shqip folëse myslimane, ishtë islamizuar në shumicën dërrmuese të trojeve për shkak të sundimit të ashpër Osman. Për këtë arësye popullatës së Arbërisë dhe Epirit i ndodhën këto fataliete menjëherë pas pushtimit Osman dhe më vonë në vitet në vazhdim e deri në 1703:
-Ose popullata u largua me nxitim , kryesisth shtresa e pasur dhe e mesme e qyteteve dhe e fushave, për në itali, Kroaci, More, Rumani, Ukrainë (dhe Odesa); në kuadrin e 40 viteve rresht pas pushtimit të Shkodrës, u larguan rreth 300.000 njerëz, Në Italinë e Jugut u quajtën arbëreshë, kryesisht popullatë orthodokse, kurese në Venedik dhe Kroaci, ikën arbërit katolikë.
- ose një pjesë e popullatës u bashkua rreth Kishave orthodokse slave serbe dhe u quajtën -shkie, ose rreth kishave orthodokse bullgare dhe u quajtën maqedonas ose rreth kishave bizantinë në Greqi dhe u quajtën arvanitas, ose ata qe i kën në Rumani e Ukrainë u quajtën arnautë, kurse në Mal të zi arbërit orthodoksë u konvertuan në kishën serbe dhe u quajën malazezë (Mali i Zi- Maleci),
-ose një pjesë e popullatës u fsheh në male për një kohë të gjatë dhe që andej luftoi kundër osmanëve sin ë veri ashtu dhe në jug, por mw vonw zbriti gradualisht nw fusha e qytete,
- një pjesë e popullatës me kalimin e kohës u islamizua me dhunë ose me ligje e favore nga Osmanët me qëllim që të pushonin kryengritjet,
- fushat e Arbërisë dhe Epirit ( fushe Kosovë, fushë Shkodër, fushë Shqipëri e Mesme, Fushë Korcë, Fushë Shkup, fushë Janinë, Fushë Myzeqe dhe vlorë, etj) dhe qytetet të cilat u ndërtuan jashtë Kështjellave të rrafshuara nga Sulltan Mehmet Fatihu me një Urdhër të veçantë të asaj kohe, dhe u mbushën gradualisht me të ardhur bujkrobër nga Perandoria osmane persë, abhazë, çerkezë, libanezë, sirianë, si dhe romë nga egjipti, apo romë ( jevgj) të ballknait; p.sh., Shkodra u mbush me myslimanë persë, dhe më vonë me shqiptarë nga malësia të islamizuar. Pak a shumë kështu ndodhi dhe në qytetet e tjera shqiptare,
-një pjesë e popullatës mbeti deri në pavarësinë e Shqipërisë si popullatë laramane katolike apo orthodokse, ose mori fenë e bektashinjve gjërëisht në jug Shqipërinë e mesme dhe në veri, më pak.
Ky problem islamizimit të Arbërisë, Epirit dhe në përgjithësi të Ballkanit detyroi Propagandën FIDE të ri-kristianizoje këto troje. Propaganda FIDE pati sukses kryesisht në veri të Shqipërisë që atëhere quhej akoma Arbëri, si dhe në Kosovë e Maqedoni; kurse në Jug të Shqipërisë , kryesisht në Epir për shkak se Patrikana e Stambollit dërgoi Shën Kozmain i cili u përpoq të ruante dhe të gjallëronte orthodoksinë dhe kryesisht atë bizantine ( pra jo orthodoksinë sllave), nuk pati sukses.
Pra mund të thuhet se që nga shek i XV e deri në fillim të shek XVIII (pra 1703), u krijua një popullatë e re që u quajt shqiptare dhe vëndi Shqipëri, që kishte dy dallime: ishte myslimane por fliste gjuhen e lashtë të Arbërisë dhe të Epirit që u quajt gjuhë shqipe. Kjo u përhap shumë deri në 1912 , ku megjithëse njerëzit quheshin turq ose grekë, apo latinë, më në fund, në Pavarësinë e Shqipërisë u quajtën shqiptarë, myslimanët, orthodoksët, katoliket dhe bektashinjtë e këtyre trojeve.
Madje Kisha katolike dërgoi dhe popullatë katolike në numur të vogël sidomos në veri kryesisht në Shkodër qytet dhe rrethina të ardhur nga Libani, Tunizia, ndoshta Maroku(?!)
Ky veprim i Kishës Katolike nëprëmejt Koncilit të Arbërit dhe dërgimit të misionarëve dhe popullatës katolike në veri, minimizoi në veri të Shqipërisë islamizimin, kurse në jug nuk pati sukses të madh. Nuk pati sukses të madh as Shën Kozmai i cili më tëper u përpoq të bindëte popullatën që të fliste bizantinisht (greqisht), dhe të mos lutej në arvanitisht. Kjo shkaktoi konflikte të mëvonshme (https://en.ëikipedia.org/ëiki/Islamization_of_Albania).
Sidoqoftë Koncili i Arbërit pati rëndësi të madhe në ruajtjen e identitetit arbëror-shqiptar dhe në ruajtjen e kristianizmit, duke krijuar premisa për të ruajtur gjuhën arbërisht – epirotisht-shqip e cila u realizua në Kongresin e Manastirit në të cilin ishte Drejtuesi Kryesor imzot Gjergj Fishta.
Në kujtim të kësaj date dotë ishte mirë që të mbaheshin kumtesa dhe konferenca edhe kombëtare pavarësisht religjiozitetit, dhe shpresojmë që në vitet e ardhshme të përkujtohet më mirë.

[email protected]
 

kreksi

Metropolis
Anëtar
Jan 27, 2012
Postime
2,815
Pikët
113
Vendndodhja
France.
Një shenim i bukur dhe real I kohes nje dokumentar tepër i rendesishem, ''kuvendi Arberit '' për të cilin pake mesuam në shkolla.
Athua çka u vendos nga ky Kuvend një vite me vonë me 1704 në Vatikan ?

Ketu thuhet një e Vertete se, ishin mbledhje në këtë Kuvend në tokat e pushtuara te Skenderbeut nga osmanlit dhe si po e shohim në këtë shkrim, autori na zbulon disa sekrete se, Turqia paska pru në tokat e Skenderbeut pas vdekjes së tij perplote popuj tjere nga Irani, Dagestani, Seria, Libani, rom nga Egjypti, Jevgi nga Tunizia e Maroku, nga te tana anet e perandoris osmane kanë zbarkue popuj të ndryshëm në tokat e Arberit dhe pastaj këtyre popujve iu Duhej një gjuhë e perbashket apo jo ?

Ketu poshtë do ta shohim një problem gjuhesor tek libri bota nga Propaganda Fidea, nga autori dhe misionari Pjetër Budi.
DO të shohim se gjuha shqipe duket si një gjuhë teknike apo kompjuterike e posa dalur në sherbim e komunikim ndermjet tana këtyre grupeve etnike të zbarkuara an e skaj perandoris osmane, nga Armenia deri te Maroku !
Një shembuj këtu për tu habitur se si janë botuar këto libra në guhen shqipe po por mbrapsht ku në asnjë fjalë se gjen rrokjen e duhur në vend të vitin por e gjejmi tek fjala ngat saj ose para ose mbrapa.

DOKTRIN1-002.JPG

BUDI 2.JPG
 

kreksi

Metropolis
Anëtar
Jan 27, 2012
Postime
2,815
Pikët
113
Vendndodhja
France.
Vicenco ZMZJEVIÇ, LETER PAPA KLEMENTIT XI-tě.

Në përfundim, dekretet, pra vendimet e Koncilit të Arbërit, shkruar në shqip e latinisht nga vetë Imzot Zmajeviçi, iu paraqitën për shqyrtim Papës dhe, pas miratimit më 28 janar 1704, u botuan nga Propaganda Fide nën titullin "Kuvendi i Arbnit o Koncili Provinciall i mbledhun Vjetit mijë shtaqind e tre ndenë Shqiptarin Klementin XI papë Pretëmadhin".

Imzot Zmajeviçi i përcillte dokumentet me një letër, përmes së cilës shihet qartë se kleri katolik shqiptar i qëndroi pranë në gëzim e në vaj popullit të vet dhe i parapriu rilindjes së tij kombëtare. Me që kanë kaluar pothuajse mbi treqind vjet që kur u shkrua letra, u detyruam ta prekim paksa gjuhën e saj, për ta bërë të kuptueshme për lexuesin:

Urdhnove, o i Lumtuni Atë, me të vizituem Apostolik, të vërej mbi Kishat e Arbënisë së provinçës seme. Ju binda urdhënit; ju solla dheut; kërkova rruzullimin; pashë plagët e tij. Pashë, - uh, ç'dhimbje, - vu nën haraç atë që dikur kje despoti i Provincjave; (pashë) (Shypninë) Zonjën e gjindëve ndrydhë nën thember, me dhimbje të idhta; shqytin e trimave – shembë; murin e forcës sonë – rrenue! Pashë gjindt, hy në vend shenjt; kishat, të flligta; lterët përlye. Mezi pashë vend ku të mundej populli me u mbledhë në kuvend! Pashë pleqtë tue ulurue; Meshtarët, shërbëtorët e Hyjit, tue gjimue; çobantë, vra; dhentë tretë, tue u shpërnda dy udhëve; murtajën, që pa mëshirë i çoroditëte të gjithë; e plasjen e mortaisun, që trimnohej për të gjanë e për të gjatë.
Këto pashë e gjimova! U përzien përmbrendcat e mia prej dhimbe për popullin tem e m'u coptuen, tek shihshe mundimet e bijve që po mbyteshin. Tue pamë këta, thashë, populli em u ba rob, përse s'pat dijen. Tue ankue kaq të këqija e ngushtica të paudha, edhe mue më shtrëngoi ngushtica; por, për sa paçë fuqi, nuk lashë ilaç pa përdorë. Nevoja e lypte me gjetë shtigje ma të mira se vizita, as lente moti me e shtymë. Ndihma ma e madhe do të ishte mbledhja e Konçilit. Këtu i përqëndrova fuqitë, këtu ngula mendtë, tue ia himë, pa rrenë, një pune ma të randë se kishe fuqinë. Po Ai, që i ka ndihmue vëllazënt tanë, që ishin përdamë nëpër rruzullim të Fesë, më ndihmoi edhe mue në këtë vend. As detyra që kam, si çoban i shpirtnave, as kujdesi i fortë, që kam për të krishtenët e as mendët e mia të pa afta, nuk do të mujshin me e krye një detyrë kaq të randë. Po Hyji, i cili ndërron motnat e doket, që ep të rritunit e mbaron gjithë punët, Ai bani që një detyrë kaq e vështirë të kryhej si pata dëshirue.
Nën hije Tande, o i Lumtun Atë, po gëzon dheu Arbënesh e mbas ndërrimit të motit ngrihet, sikur të kishte kenë i mbuluem me njegull, tashti nën papën arbënesh, që latinisht don me thanë i bardhë – e del në dritë, e me zemër të mirë shpejton me mërrijtë përsëri në lumni të shkueme. Mendja e Atit, e cila asht ma e madhe se rrethi i shekullit, i uron me dashtëni të TinZot këtë lumni dheut tonë; për t'iu falë nderës zemrës gazmuese, vijnë si për dhanti në shatorre Apostolike, në katedër të dijes qiellore, Dekretet e Sinodit të Proviçjes Arbëneshe, në mënyrë që, në paçin gabime, të qortohen me fjalë Tande.

Unë, pra, në paça gabue si Prelat Arbënesh, vij te magjisteri i Pjetrit me u qortue; e nuk më vjen marre me i kthye ndryshe fjalët. Nuk kanë kurrfarë vlere veprat tona të errta; asgja nuk vlejnë Dekretet, në se nuk mbështeten mbi Gurin e palëkundun; e si të jenë provue mbi gurin e fortë, të forcohen me profeci të pushtetes sate.

Pëlqe, pra, o i Lumtuni Atë, dhantitë e nderimet e përvujta, sheje të Kombit tem, por ma fort tandit. E, n'e pashë se ndokund puna duhet lëmue, godite e ndreqe me gjykimin e shenjtnueshëm e të pagabueshëm… Po, sepse kështu këto pak të falna, që përkojnë me vobësinë tonë, me gjykimin e hyjnueshëm pagabim kanë për t'u shumue fort. E ndërkaq unë, me vëllazën të mij të tjerë të Arbënisë… lusim Hyjin t'ju ruejë Ju, Papën Arbënesh Pretmadhin, për shumë mot në Kishë e edhe ne të na ruejë shëndosh pa kurrnjë të keqe…
Shkrue në Perastti, ditën e dhetë të korrikut, në vjetë të Krishtit njimië e shtatqint e tre
”.

Marrë nga “Concilli i ZÉUT ‘SCCIPNIIS” Bot. III N’Rom, me sctamp T’ Cuvenit S. T’ PROPOGANDS, 1878 – FQ XI
 

kreksi

Metropolis
Anëtar
Jan 27, 2012
Postime
2,815
Pikët
113
Vendndodhja
France.
Një nga ngjarjet më të bujshmë nacionale dhe religjioze të Shqipërisë nën sundimin e Perandorisë Osmane ishte mbajtja e Kuvendit të Arbërit me dt.14 dhe 15 janar 1703 në fshatin Mërqi të Lezhës në Kishën e Shën Gjon Pagëzorit të atij fshati nën kryesinë e ipeshkvit Zmajeviç ditën e dytë të djelë pas krishtlindjeve.
Në Koncilin e Arbërit muarën pjesë:
Imzot Pjeter Karagjiku, arqipeshkëv i emnuem i Shkupit.
Imzot Gjergji, ipeshkëv i Zadrimës.
Imzot Nikollë Vladanji, ipeshkëv i Lezhës.
Imzot Ndue Babi, ipeshkëv i emnuem i Shkodrës.
Imzot Marin Gjini, ipeshkëv i zgjedhun i Pultit.
Atë Fra Egjidi de Arsenta, Prefekt Apostolik i Misioneve t'Arbënisë.
Atë Fra Frano Maria a Lycio, Prefekt Apostolik i Misioneve të Maqedonisë.
Atë Fra Martini nga Gjonima (Gjonmi), i pari i Provinçes së Fretënve.
https://ëëë.vaticanneës.va/sq/bota/neës/2019-01/kuvendi-kishtar-arberit-mborjtja-identitetit-kombetar-fetar.html
Ky Koncil mbajt për të ruajtur kristianizmin në tokat e Arbërisë kryesiht të veriut dhe të Kosovës . Koncili u mbajt në gjuhënlatinë dhe arbërisht. intteresant është fakti se në këtë konsil i cili u quajt i Arbërit tokat e shqipërisë u quajtën Arbëri dhe ggjuha arbënisht, por u fol për herë të parë për elementin shqiptar dhe gjuhën shqip. Këto element shqiptar dhe shqip i u atrubuan sarbërisht folësve apo më mirë shqip folësve myslimanë të vilët ishin kryesisht arbër të konvertuar në myslimanë osë të huaj të ardhur nga provncat e largëta të Perandorisë Osmane kryesisht nga Persia, Abhazia, Libani, Cerkezë, pak turq,
KonsilI i Arbërit, u mbajt në zbatim të Propagandës FIDE, e cila u krijuar rreth vitit1622 nga Papa Gregori XV, me qëllim për të rregullua punëte misionarëve katolikë në vëndet ku kristianizmi ishte dëmtuar apo zhdukur ose ishte në prag të zhdukjes, sidomos në gadishullin ballkanik.
Kongregacioni FIDE kishte për qëllim si Kongregacion për Evangjelizimin e Popujve, dhe vetë emri FIDE u vendos për shkak të pallatit FIDE – i cili u ndërtua në Romë sipas arkitektit Bernini dhe arkitetktit Borromini.Ky Program u aktivizua plotësisht nga Papa Urban VIII më 1627 duke trainuar në fillim misionarët katolikë të cilët erdhën dhe në Arbëri dhe në Epir.
Kongregacioni FIDE kishte në atë kohë 186 archdiocese, 785 diocese, 82 vicariate apostolic, 39 prefecture apostolice, 4 administratione apostolike, 6 missione sui iuris, 1 territorial abbacy, and 6 military ordinariates,” in today’s modern organization
https://en.ëikipedia.org/ëiki/Congregation_for_the_Evangelization_of_Peoples
Me këtë Program FIDE, u trainuan dhe priftërinjtë katolikë të famshëm të Arbërisë, Pjetër Bogdani në kolegjin ilirik në Ankona si dhe para-ardhësit e tij Pjetër Budi dhe Frang Bardhi të dy rreth viteve 1640. Kurse Pjetër Bogdani u bë prift katolik në Pult dhe në 1654 – 1656 u tiullua Doktor në Teologji dhe Filosofi. Po kështu dhe Castellano i cili erdhi me mission në jug në Himarë por në vitet 1730 për të katolicizuar jugun https://es.ëikipedia.org/ëiki/Pjet%C3%ABr_Bogdani.
Koncili i Arbërit u realizua nën kujdesin e Papa Klementit XII ( siç u quajt nga arbërit katolikë të asaj kohe – Papa Pretëmadhi). Në përfundim, dekretet, pra vendimet e Koncilit të Arbërit, shkruar në shqip e latinisht nga vetë imzot Zmajeviçi, iu paraqitën për shqyrtim Papës dhe, pas miratimit më 28 janar 1704, u botuan nga Propaganda Fide nën titullin "Kuvendi i Arbnit o Koncili Provinciall i mbledhun Vjetit mijë shtaqind e tre ndenë Shqiptarin Klementin XI papë Pretëmadhin". Aty tekstualisht u fol edhe për arbërit edhe për shqiptarët! ipeshkvi Zmajeviç tha:
``Ju binda urdhënit; ju solla dheut; kërkova rruzullimin; pashë plagët e tij. Pashë, - uh, ç'dhimbje, - vu nën haraç atë që dikur kje despoti i Provincjave; (pashë) (Shypninë) Zonjën e gjindëve ndrydhë nën thember, me dhimbje të idhta; shqytin e trimave – shembë; murin e forcës sonë – rrenue!
E ndërkaq unë, me vëllazën të mij të tjerë të Arbënisë… lusim Hyjin t'ju ruejë Ju, Papën Arbënesh Pretmadhin, për shumë mot në Kishë e edhe ne të na ruejë shëndosh pa kurrnjë të keqe…
Shkrue në Perastti, ditën e dhetë të korrikut, në vjetë të Krishtit njimië e shtatqint e tre”.

(https://ëëë.vaticanneës.va/sq/bota/neës/2019-01/kuvendi-kishtar-arberit-mborjtja-identitetit-kombetar-fetar.html)
Papa Klementi XI , alias, Xhanfrançesk Albani, me prejardhje nga Arbëria (ose siç i themi sot-shqiptare), këtë ngjarje të madhe kishtare e kombëtare ia besoi kryeipeshkvit të asaj kohe të Tivarit, imzot Vinçenc Zmajeviçit.
Arbëria e cila tashmë filloi të quhej Shqipëri për shkak të popullatës arbirëisht folëse apo më mirë shqip folëse myslimane, ishtë islamizuar në shumicën dërrmuese të trojeve për shkak të sundimit të ashpër Osman. Për këtë arësye popullatës së Arbërisë dhe Epirit i ndodhën këto fataliete menjëherë pas pushtimit Osman dhe më vonë në vitet në vazhdim e deri në 1703:
-Ose popullata u largua me nxitim , kryesisth shtresa e pasur dhe e mesme e qyteteve dhe e fushave, për në itali, Kroaci, More, Rumani, Ukrainë (dhe Odesa); në kuadrin e 40 viteve rresht pas pushtimit të Shkodrës, u larguan rreth 300.000 njerëz, Në Italinë e Jugut u quajtën arbëreshë, kryesisht popullatë orthodokse, kurese në Venedik dhe Kroaci, ikën arbërit katolikë.
- ose një pjesë e popullatës u bashkua rreth Kishave orthodokse slave serbe dhe u quajtën -shkie, ose rreth kishave orthodokse bullgare dhe u quajtën maqedonas ose rreth kishave bizantinë në Greqi dhe u quajtën arvanitas, ose ata qe i kën në Rumani e Ukrainë u quajtën arnautë, kurse në Mal të zi arbërit orthodoksë u konvertuan në kishën serbe dhe u quajën malazezë (Mali i Zi- Maleci),
-ose një pjesë e popullatës u fsheh në male për një kohë të gjatë dhe që andej luftoi kundër osmanëve sin ë veri ashtu dhe në jug, por mw vonw zbriti gradualisht nw fusha e qytete,
- një pjesë e popullatës me kalimin e kohës u islamizua me dhunë ose me ligje e favore nga Osmanët me qëllim që të pushonin kryengritjet,
- fushat e Arbërisë dhe Epirit ( fushe Kosovë, fushë Shkodër, fushë Shqipëri e Mesme, Fushë Korcë, Fushë Shkup, fushë Janinë, Fushë Myzeqe dhe vlorë, etj) dhe qytetet të cilat u ndërtuan jashtë Kështjellave të rrafshuara nga Sulltan Mehmet Fatihu me një Urdhër të veçantë të asaj kohe, dhe u mbushën gradualisht me të ardhur bujkrobër nga Perandoria osmane persë, abhazë, çerkezë, libanezë, sirianë, si dhe romë nga egjipti, apo romë ( jevgj) të ballknait; p.sh., Shkodra u mbush me myslimanë persë, dhe më vonë me shqiptarë nga malësia të islamizuar. Pak a shumë kështu ndodhi dhe në qytetet e tjera shqiptare,
-një pjesë e popullatës mbeti deri në pavarësinë e Shqipërisë si popullatë laramane katolike apo orthodokse, ose mori fenë e bektashinjve gjërëisht në jug Shqipërinë e mesme dhe në veri, më pak.
Ky problem islamizimit të Arbërisë, Epirit dhe në përgjithësi të Ballkanit detyroi Propagandën FIDE të ri-kristianizoje këto troje. Propaganda FIDE pati sukses kryesisht në veri të Shqipërisë që atëhere quhej akoma Arbëri, si dhe në Kosovë e Maqedoni; kurse në Jug të Shqipërisë , kryesisht në Epir për shkak se Patrikana e Stambollit dërgoi Shën Kozmain i cili u përpoq të ruante dhe të gjallëronte orthodoksinë dhe kryesisht atë bizantine ( pra jo orthodoksinë sllave), nuk pati sukses.
Pra mund të thuhet se që nga shek i XV e deri në fillim të shek XVIII (pra 1703), u krijua një popullatë e re që u quajt shqiptare dhe vëndi Shqipëri, që kishte dy dallime: ishte myslimane por fliste gjuhen e lashtë të Arbërisë dhe të Epirit që u quajt gjuhë shqipe. Kjo u përhap shumë deri në 1912 , ku megjithëse njerëzit quheshin turq ose grekë, apo latinë, më në fund, në Pavarësinë e Shqipërisë u quajtën shqiptarë, myslimanët, orthodoksët, katoliket dhe bektashinjtë e këtyre trojeve.
Madje Kisha katolike dërgoi dhe popullatë katolike në numur të vogël sidomos në veri kryesisht në Shkodër qytet dhe rrethina të ardhur nga Libani, Tunizia, ndoshta Maroku(?!)
Ky veprim i Kishës Katolike nëprëmejt Koncilit të Arbërit dhe dërgimit të misionarëve dhe popullatës katolike në veri, minimizoi në veri të Shqipërisë islamizimin, kurse në jug nuk pati sukses të madh. Nuk pati sukses të madh as Shën Kozmai i cili më tëper u përpoq të bindëte popullatën që të fliste bizantinisht (greqisht), dhe të mos lutej në arvanitisht. Kjo shkaktoi konflikte të mëvonshme (https://en.ëikipedia.org/ëiki/Islamization_of_Albania).
Sidoqoftë Koncili i Arbërit pati rëndësi të madhe në ruajtjen e identitetit arbëror-shqiptar dhe në ruajtjen e kristianizmit, duke krijuar premisa për të ruajtur gjuhën arbërisht – epirotisht-shqip e cila u realizua në Kongresin e Manastirit në të cilin ishte Drejtuesi Kryesor imzot Gjergj Fishta.
Në kujtim të kësaj date dotë ishte mirë që të mbaheshin kumtesa dhe konferenca edhe kombëtare pavarësisht religjiozitetit, dhe shpresojmë që në vitet e ardhshme të përkujtohet më mirë.

[email protected]
@Zana e ke këtu

popullata u largua me nxitim , kryesisth shtresa e pasur dhe e mesme e qyteteve dhe e fushave, për në itali, Kroaci, More, Rumani, Ukrainë (dhe Odesa); në kuadrin e 40 viteve rresht pas pushtimit të Shkodrës, u larguan rreth 300.000 njerëz, Në Italinë e Jugut u quajtën arbëreshë, kryesisht popullatë orthodokse, kurese në Venedik dhe Kroaci, ikën arbërit katolikë.
- ose një pjesë e popullatës u bashkua rreth Kishave orthodokse slave serbe dhe u quajtën -shkie, ose rreth kishave orthodokse bullgare dhe u quajtën maqedonas ose rreth kishave bizantinë në Greqi dhe u quajtën arvanitas, ose ata qe i kën në Rumani e Ukrainë u quajtën arnautë, kurse në Mal të zi arbërit orthodoksë u konvertuan në kishën serbe dhe u quajën malazezë (Mali i Zi- Maleci),
-ose një pjesë e popullatës u fsheh në male për një kohë të gjatë dhe që andej luftoi kundër osmanëve sin ë veri ashtu dhe në jug, por mw vonw zbriti gradualisht nw fusha e qytete,
- një pjesë e popullatës me kalimin e kohës u islamizua me dhunë ose me ligje e favore nga Osmanët me qëllim që të pushonin kryengritjet,
- fushat e Arbërisë dhe Epirit ( fushe Kosovë, fushë Shkodër, fushë Shqipëri e Mesme, Fushë Korcë, Fushë Shkup, fushë Janinë, Fushë Myzeqe dhe vlorë, etj) dhe qytetet të cilat u ndërtuan jashtë Kështjellave të rrafshuara nga Sulltan Mehmet Fatihu me një Urdhër të veçantë të asaj kohe, dhe u mbushën gradualisht me të ardhur bujkrobër nga Perandoria osmane persë, abhazë, çerkezë, libanezë, sirianë, si dhe romë nga egjipti, apo romë ( jevgj) të ballknait; p.sh., Shkodra u mbush me myslimanë persë, dhe më vonë me shqiptarë nga malësia të islamizuar. Pak a shumë kështu ndodhi dhe në qytetet e tjera shqiptare,
-një pjesë e popullatës mbeti deri në pavarësinë e Shqipërisë si popullatë laramane katolike apo orthodokse, ose mori fenë e bektashinjve gjërëisht në jug Shqipërinë e mesme dhe në veri, më pak.
Ky problem islamizimit të Arbërisë, Epirit dhe në përgjithësi të Ballkanit detyroi Propagandën FIDE të ri-kristianizoje këto troje. Propaganda FIDE pati sukses kryesisht në veri të Shqipërisë që atëhere quhej akoma Arbëri, si dhe në Kosovë e Maqedoni; kurse në Jug të Shqipërisë , kryesisht në Epir për shkak se Patrikana e Stambollit dërgoi Shën Kozmain i cili u përpoq të ruante dhe të gjallëronte orthodoksinë dhe kryesisht atë bizantine ( pra jo orthodoksinë sllave), nuk pati sukses.

Pra mund të thuhet se që nga shek i XV e deri në fillim të shek XVIII (pra 1703), u krijua një popullatë e re që u quajt shqiptare dhe vëndi Shqipëri, që kishte dy dallime: ishte myslimane por fliste gjuhen e lashtë të Arbërisë dhe të Epirit që u quajt gjuhë shqipe. Kjo u përhap shumë deri në 1912 , ku megjithëse njerëzit quheshin turq ose grekë, apo latinë, më në fund, në Pavarësinë e Shqipërisë u quajtën shqiptarë, myslimanët, orthodoksët, katoliket dhe bektashinjtë e këtyre trojeve.
Madje Kisha katolike dërgoi dhe popullatë katolike në numur të vogël sidomos në veri kryesisht në Shkodër qytet dhe rrethina të ardhur nga Libani, Tunizia, ndoshta Maroku(?!)
Ky veprim i Kishës Katolike nëprëmejt Koncilit të Arbërit dhe dërgimit të misionarëve dhe popullatës katolike në veri, minimizoi në veri të Shqipërisë islamizimin, kurse në jug nuk pati sukses të madh. Nuk pati sukses të madh as Shën Kozmai i cili më tëper u përpoq të bindëte popullatën që të fliste bizantinisht (greqisht), dhe të mos lutej në arvanitisht. Kjo shkaktoi konflikte të mëvonshme (https://en.ëikipedia.org/ëiki/Islamization_of_Albania).
Sidoqoftë Koncili i Arbërit pati rëndësi të madhe në ruajtjen e identitetit arbëror-shqiptar dhe në ruajtjen e kristianizmit, duke krijuar premisa për të ruajtur gjuhën arbërisht – epirotisht-shqip e cila u realizua në Kongresin e Manastirit në të cilin ishte Drejtuesi Kryesor imzot Gjergj Fishta.

Në kujtim të kësaj date dotë ishte mirë që të mbaheshin kumtesa dhe konferenca edhe kombëtare pavarësisht religjiozitetit, dhe shpresojmë që në vitet e ardhshme të përkujtohet më mirë.

Një shenim i bukur dhe real I kohes nje dokumentar tepër i rendesishem, ''kuvendi Arberit '' për të cilin pake mesuam në shkolla.
Athua çka u vendos nga ky Kuvend një vite me vonë me 1704 në Vatikan ?

Ketu thuhet një e Vertete se, ishin mbledhje në këtë Kuvend në tokat e pushtuara te Skenderbeut nga osmanlit dhe si po e shohim në këtë shkrim, autori na zbulon disa sekrete se, Turqia paska pru në tokat e Skenderbeut pas vdekjes së tij perplote popuj tjere nga Irani, Dagestani, Seria, Libani, rom nga Egjypti, Jevgi nga Tunizia e Maroku, nga te tana anet e perandoris osmane kanë zbarkue popuj të ndryshëm në tokat e Arberit dhe pastaj këtyre popujve iu Duhej një gjuhë e perbashket apo jo ?

Ketu poshtë do ta shohim një problem gjuhesor tek libri bota nga Propaganda Fidea, nga autori dhe misionari Pjetër Budi.
DO të shohim se gjuha shqipe duket si një gjuhë teknike apo kompjuterike e posa dalur në sherbim e komunikim ndermjet tana këtyre grupeve etnike të zbarkuara an e skaj perandoris osmane, nga Armenia deri te Maroku !
Një shembuj këtu për tu habitur se si janë botuar këto libra në guhen shqipe po por mbrapsht ku në asnjë fjalë se gjen rrokjen e duhur në vend të vitin por e gjejmi tek fjala ngat saj ose para ose mbrapa.

DOKTRIN1-002.JPG

BUDI 2.JPG

Vicenco ZMZJEVIÇ,
LETER PAPA KLEMENTIT XI-tě.

Në përfundim, dekretet, pra vendimet e Koncilit të Arbërit, shkruar në shqip e latinisht nga vetë Imzot Zmajeviçi, iu paraqitën për shqyrtim Papës dhe, pas miratimit më 28 janar 1704, u botuan nga Propaganda Fide nën titullin "Kuvendi i Arbnit o Koncili Provinciall i mbledhun Vjetit mijë shtaqind e tre ndenë Shqiptarin Klementin XI papë Pretëmadhin".

Imzot Zmajeviçi i përcillte dokumentet me një letër, përmes së cilës shihet qartë se kleri katolik shqiptar i qëndroi pranë në gëzim e në vaj popullit të vet dhe i parapriu rilindjes së tij kombëtare. Me që kanë kaluar pothuajse mbi treqind vjet që kur u shkrua letra, u detyruam ta prekim paksa gjuhën e saj, për ta bërë të kuptueshme për lexuesin:

“Urdhnove, o i Lumtuni Atë, me të vizituem Apostolik, të vërej mbi Kishat e Arbënisë së provinçës seme. Ju binda urdhënit; ju solla dheut; kërkova rruzullimin; pashë plagët e tij. Pashë, - uh, ç'dhimbje, - vu nën haraç atë që dikur kje despoti i Provincjave; (pashë) (Shypninë) Zonjën e gjindëve ndrydhë nën thember, me dhimbje të idhta; shqytin e trimave – shembë; murin e forcës sonë – rrenue! Pashë gjindt, hy në vend shenjt; kishat, të flligta; lterët përlye. Mezi pashë vend ku të mundej populli me u mbledhë në kuvend! Pashë pleqtë tue ulurue; Meshtarët, shërbëtorët e Hyjit, tue gjimue; çobantë, vra; dhentë tretë, tue u shpërnda dy udhëve; murtajën, që pa mëshirë i çoroditëte të gjithë; e plasjen e mortaisun, që trimnohej për të gjanë e për të gjatë.
Këto pashë e gjimova! U përzien përmbrendcat e mia prej dhimbe për popullin tem e m'u coptuen, tek shihshe mundimet e bijve që po mbyteshin. Tue pamë këta, thashë, populli em u ba rob, përse s'pat dijen. Tue ankue kaq të këqija e ngushtica të paudha, edhe mue më shtrëngoi ngushtica; por, për sa paçë fuqi, nuk lashë ilaç pa përdorë. Nevoja e lypte me gjetë shtigje ma të mira se vizita, as lente moti me e shtymë. Ndihma ma e madhe do të ishte mbledhja e Konçilit. Këtu i përqëndrova fuqitë, këtu ngula mendtë, tue ia himë, pa rrenë, një pune ma të randë se kishe fuqinë. Po Ai, që i ka ndihmue vëllazënt tanë, që ishin përdamë nëpër rruzullim të Fesë, më ndihmoi edhe mue në këtë vend. As detyra që kam, si çoban i shpirtnave, as kujdesi i fortë, që kam për të krishtenët e as mendët e mia të pa afta, nuk do të mujshin me e krye një detyrë kaq të randë. Po Hyji, i cili ndërron motnat e doket, që ep të rritunit e mbaron gjithë punët, Ai bani që një detyrë kaq e vështirë të kryhej si pata dëshirue.
Nën hije Tande, o i Lumtun Atë, po gëzon dheu Arbënesh e mbas ndërrimit të motit ngrihet, sikur të kishte kenë i mbuluem me njegull, tashti nën papën arbënesh, që latinisht don me thanë i bardhë – e del në dritë, e me zemër të mirë shpejton me mërrijtë përsëri në lumni të shkueme. Mendja e Atit, e cila asht ma e madhe se rrethi i shekullit, i uron me dashtëni të TinZot këtë lumni dheut tonë; për t'iu falë nderës zemrës gazmuese, vijnë si për dhanti në shatorre Apostolike, në katedër të dijes qiellore, Dekretet e Sinodit të Proviçjes Arbëneshe, në mënyrë që, në paçin gabime, të qortohen me fjalë Tande.

Unë, pra, në paça gabue si Prelat Arbënesh, vij te magjisteri i Pjetrit me u qortue; e nuk më vjen marre me i kthye ndryshe fjalët. Nuk kanë kurrfarë vlere veprat tona të errta; asgja nuk vlejnë Dekretet, në se nuk mbështeten mbi Gurin e palëkundun; e si të jenë provue mbi gurin e fortë, të forcohen me profeci të pushtetes sate.

Pëlqe, pra, o i Lumtuni Atë, dhantitë e nderimet e përvujta, sheje të Kombit tem, por ma fort tandit. E, n'e pashë se ndokund puna duhet lëmue, godite e ndreqe me gjykimin e shenjtnueshëm e të pagabueshëm… Po, sepse kështu këto pak të falna, që përkojnë me vobësinë tonë, me gjykimin e hyjnueshëm pagabim kanë për t'u shumue fort.

E ndërkaq unë, me vëllazën të mij të tjerë të Arbënisë… lusim Hyjin t'ju ruejë Ju, Papën Arbënesh Pretmadhin, për shumë mot në Kishë e edhe ne të na ruejë shëndosh pa kurrnjë të keqe…
Shkrue në Perastti, ditën e dhetë të korrikut, në vjetë të Krishtit njimië e shtatqint e tre”.

Marrë nga “Concilli i ZÉUT ‘SCCIPNIIS” Bot. III N’Rom, me sctamp T’ Cuvenit S. T’ PROPOGANDS, 1878 – FQ XI
 
Top