Dyndja e ardhshme në Greqi: Grekët nuk është dashur të krijohen fare!

[Hylltar]

Deputeti i mallkuar i Demokracisë së Re, thotë gënjeshtra rreth historisë shqiptare:

1. Thotë se arvanitët erdhën në Greqi sepse në Shqipëri u dëbuan nga shqiptarët muslimanë, kur në fakt studiuesit kanë arritur në përfundim se dyndja arvanite në Greqi fillon nga shekulli 8, a vazhdon në valë tjera në shekujt 13-14-15, dhe shumica e arvanitëve kanë qenë aty të pranishëm ende pa ardhur turqit.

2. Urrejtja mes arvanitëve dhe shqiptarëve është e shpikur. Këtë e dëshmon fakti se shqiptarët jo vetëm zyrtarisht ndoqën rrugën e Shqiptarisë, e cila sheshonte dallimet fetare, por edhe e realizuan në praktikë atë. Këtë e dëshmon fakti se mes shqiptarëve jetojnë ende sot shqiptarët ortodoksë, shumë të ngjashëm me arvanitët në shumë pikëpamje. Përse shqiptarët të tillë të imagjinuar nga ky deputeti, do të mjaftoheshin vetëm me sulme ndaj arvanitëve po të kishin qenë të tillë ne të vërtetë.

3. Kur thotë se arvanitët kanë ndërgjegje kombëtar4e tmerrësisht greke, thjesht po tregon realitetin e hidhur që kanë krijuar vet': asimilimin e arvanitëve në shkallë të gjerë, dhe trushpërlarjen e pjesës më të madhe të asaj popullate.

 

[Hylltar]

Të vetmit helenë antikë këtu janë:
- Cakonët, që flasin gjuhë më vete, nuk është dialekt i greqishtes
- Maniotët, që paraqesin një përzierje të helenëve antikë me arvanitët, flisnin dy gjuhë, dhe deri në 1821 mbanin dy fe
- Athinasit e vjetër, që poashtu janë përzierje e helenëve antikë me arvanitët

Pra, shihni sa pak helenë antikë ka!

Pjesa tjetër, të gjithë janë llum aziatik-bizantin-krishten-orthodhoks që parpëlqyen koinen në vend të katharevousës dhe kristianizmin judaik në vend të Besëlashtës!

 

[Hylltar]

Studimi i Elena Kocaqi: Grekët ose janë zhdukur në lashtësi ose ishin shqiptarë / Grekë më nuk ka!​

Kam nderin, kënaqësinë dhe privilegjin t’i jap publikut shqiptar, por edhe atij te Greqisë dhe ndërkombëtar, një studim të plot për madhësinë e popullsisë arvanite në Greqi. Ky është një studim që ndryshon historinë.

Për te gjetur përmasat e popullsisë shqiptare në Greqi, ishte e rëndësishme që të shikoheshin të dhënat bizantine, veneciane, por vendimtare janë të dhënat e regjistrimit të popullsisë të kadastrës osmane të shek. të XV-XVI të Peloponezit, Atikës, Beotisë, Thesalisë etj.

Kam parë emër për emër, kryefamiljarët e gjithë Peloponezit dhe të pjesëve të tjera të Greqisë, ku kemi regjistrat osman. Është e vetmja mënyrë për të nxjerr numrin e saktë të popullsisë shqiptare, pavarësisht se është tepër e lodhshme. Janë numëruar kryefamiljarët shqiptar të Peloponezit, Etolisë, Eubesë, Atikës një me një, mbi bazën e këtyre të dhënave janë bërë llogaritë dhe konkluzionet. Për Botinë janë parë të dhënat që kemi pasur për fshatrat shqiptar dhe numrin e familjeve përkatëse.

Rezultati është spektakolar që as unë vet nuk e kisha menduar në këto përmasa, para se të shikoja arkivat osmane të popullsisë së Greqisë. Nga regjistrat osman të shekullit të XV- XVI rezulton se;

1- Shqiptarët apo arvanitët kanë 100% të pronësisë mbi tokën në zonat rurale të të gjithë Peloponezit, Atikës, Etolisë, Beotisë, ishujve. Në Thesali, Beoti, Larisa ata ishin maxhoranca absolute dhe minoritet ishte ai vlleh.


2- Vendbanimet e pastra shqiptare janë uniforme tek 80%, por edhe tek 20% që janë qytetet ku jetojnë po shqiptar, por kanë taksim tjetër dhe jetonin së bashku me hebrenjtë, osmanët, latinët, vllahet etj. Në Peloponez shohim se 90% e lagjeve të qytetit mbanin emra shqiptar, që do të thotë se ishin lagje të themeluara nga shqiptarët dhe të banuara kryesisht prej tyre.

3- Popullsia shqiptaret ishte në disa zona si Atika dhe ishujt tek 100% dhe në disa te tjera tek 80%.

4- Në Peloponez 2/3 e popullsisë jetojnë ose në një fshat shqiptar që është shkruar në regjistrin osman si (arnavudan), ose kanë emër ose mbiemër shqiptar. Emri më i përdorur ka qenë Gjin dhe Gjon.

5- Nga dokumentet veneciane nga analiza e emrave dhe mbiemrave të stratiotëve që vinin nga Peloponezi rezulton se janë 99% shqiptar.

6- Grekët nuk përmenden as si minoritet, as si etni, thjesht është një kategorizim fetar i popullsisë kryesisht shqiptare. Historianët quajnë grek termin fetar multietnik rum, por që ai nuk tregon etni, por fenë e disa etnive. Këtu dhe shumë të dhëna të tjera jepen në të dy studimet.

Ka një pyetje pse janë shqiptarët atje dhe nuk ka grek? Përgjigja është e thjesht se, ose grekët antik janë zhdukur dhe vendi ishte bosh, ose shqiptarët janë grekët antik dhe fakti që shqiptarëve sot ju del ADN si grek antik, ka filluar ti veri studiuesit në mendime, por që është e qartë nga ana historike, pasi fiset në antikitet ishin të një prejardhje.

Më vjen keq, por faktet janë kaq të forta, saqë grekët sot ose duhet të pranojnë se, ata antikët janë zhdukur, ose që ata janë, por janë shqiptarët, tjetër rrugë nga ana e fakteve historike nuk ka. E vetmja mënyrë që grekët e sotëm të vërtetojnë autoktoninë e tyre, është që të vërtetojnë se janë arvanitas apo shqiptar, pasi faktet historike atje nxjerrin autoktonë vetëm shqiptarët. Pavarësisht se ka pasur emigrime popullsia shqiptare është në maxhorancë absolute dhe kjo nuk mund të vij nga emigrimet.

Arvanitët filluan të asimiloheshin nga shteti bavarez dhe nga kisha në shek. XIX e këtej, me gjuhën teknike, ku kjo e sotmja është vendosur nga shtetit vetëm në vitin 1970, pasi atje nuk kishte grek të asimilonin shqiptarët, ashtu siç është gënjyer deri më sot. Ata janë e vetmja popullsi autoktone që kanë gjetur osmanët në Greqi në shek.. e XV dhe të cilët luf.tuan me një kryengritje që quhet Kryengritja shqiptare e Peloponezit e viteve 1453-1459 e udhëhequr nga një princ Bua, me 30 mijë luf.tëtar më tepër se Skënderbeu kishte në Krujë.

Ky studim jo vetëm hedh drite mbi të vërtetën, por duhet të jetë një bazë, mbi të cilën duhet të ngrihen marrëdhëniet midis dy shteteve këtej e tutje. Më vjen keq, por më duhet ta them të vërtetën dhe e di që kjo dhemb pasi shteti ka mashtruar popullin e vet sistematikisht dhe e kanë përvetësuar popullin shqiptarë. Ka ardhur momenti që e vërteta të thuhet me fakte dhe dokumente dhe më të sigurt se regjistrat osman të popullsisë, nuk ka për këtë temë.

Ka qenë tepër e vështirë me gjet regjistrat osman të Greqisë të plota që janë në disa gjuhë të huaja. Kam kontaktuar personalisht të gjithë osmanologët që kanë botuar pjesërisht, apo tërësisht faksimilet e dokumenteve jashtë Greqisë, pasi vet Greqia nuk i ka publikuar ato dokumente. Dua t’i falënderoj të gjithë kolegët e mi që janë historian të huaj për bashkëpunimin.

Çdo informacion në të dy librat është i cituar në dokumentacion. Unë vet kam kryer punën dhe llogaritë dhe nuk kam mbajtur asnjë qëndrim subjektiv, në asnjë rresht të librave, pasi më është dashur të jem tepër e ftohtë.

Me këtë studim (që duhet të ketë edhe një vëllim të 3-të nga 1800 e këtej) unë plotësoj detyrimet e mija historike. Më pas do të shikoj se ku do të fokusohem.

 

[Hylltar]

Kjo hartë tregon se Frakulli i Delfit ishte gur kufiri mes shqiptarëve dhe arvanitëve.

 

[Hylltar]

Mihalis Ntinopoulos​

In the detailed Ottoman register TD 36 (from the year 1506), the villages of Greek revolutionary hero Athanasios Diakos, namely Ano Mousounitsa (Άνω Μουσουνίτσα) and Artotina (Αρτοτίνα), are noted as being inhabited by Albanians (Arnavudân).

On his father's side, Athanasios Diakos (1788 – 1821) originated from the village of Ano Mousounitsa, which has been renamed Athanasios Diakos (Αθανάσιος Διάκος) in his honour (it's situated in the regional unit of Fokida/Phocis, in Central Greece). In the above cited Ottoman register, the village is mentioned as "karye-i Meğal-Muşiniçe, Arnavudân, tâbi'-i Ülündürük" = "village of Great Mousounitsa, Albanians, belonging to Lidoriki".

In the registers from the 15th & 16th centuries, the village of Ano Mousounitsa (i.e. "Upper Mousounitsa") is called "Great Mousounitsa" (Meğal/Meğali-Muşiniçe), while the village of Kato Mousounitsa (i.e. "Lower Mousounitsa") is called "Lesser Mousounitsa" (Mikro/Mikri-Muşiniçe),

On his mother's side, Diakos originated from the nearby village of Artotina (also situated in Fokida/Phocis), where he was probably born (Artotina and Ano Mousounitsa each claim to be the birthplace of the hero). In the register TD 36, Artotina is mentioned as "karye-i Orototina, tâbi'-i Ülündürük [...], Arnavudân" = "village of Artotina, belonging to Lidoriki [...], Albanians",

The Albanian presence in Ano Mousounitsa and Artotina can also be seen from the names of their inhabitants found in the register from 1506. In both these villages typical Albanian names appear: Gjon (Göni), Gjin (Gini), Leka, Dorëza (Doriza), etc. One of the inhabitants of Artotina had the interesting name Hubavo (Dimo Hubavo), of Slavic origin (cf. Bulgarian hubav - хубав = beautiful, handsome). In 1466, according to the Ottoman register MAD 66, Ano Mousounitsa & Artotina were not classified as villages (karye) but "katuns" (katuna), a term employed in the Ottoman registers to denote semi-permanent Albanian pastoralist settlements.

- Both Ano Mousounitsa & Artotina are solely Greek-speaking today and their inhabitants are ignorant of the Albanian past of their villages.

Unlike the preceding two villages, Kato Mousounitsa (simply known today as Mousounitsa - Μουσουνίτσα) is not marked as an Albanian village in 1506. It nevertheless had a strong Albanian presence in 1506, as can be seen from the names of its inhabitants, and was also classified as a "katun" (katuna) in 1466. Out of its 8 male household-heads in 1506, 4 were clearly Albanians: two of them bore the first-name Gjin (Gini), one of them bore the first-name Gjon (Göni), while his brother/blood-relative bore the first-name Duka. The rest of the household-heads, or part of them, were also possibly of Albanian origin, despite not bearing names that indicate Albanian ancestry: two had the surname Ruso (Yani Ruso & Kosta Ruso), one was called Yorgi Nikola and the last one was Mihal İsküda. There was also one widow: widow Kirana. Kirana was a very frequent widow-name among the Greeks, southernmost Slavs and Albanians of Greece during that period, possibly the most frequent widow-name after Mary.

Besides Ano Mousounitsa and Artotina, 6 other villages (karye) in the region of Lidoriki - Λιδωρίκι (Ülündürük) are marked as Albanian in 1506 (the region of Lidoriki is solely Greek-speaking today):
- İştilya = the present village of Stilia - Στίλια
- Kakuri = abandoned today, it was still extant when French traveler François Pouqueville (1770 – 1838) visited the region (he calls it Cacouri)
- Konyako = the present village of Koniakos - Κονιάκος, classified as a "katun" (katuna) in 1466
- Palyo-Katuna = the present village of Pal(a)iokatouno - Παλ(α)ιοκάτουνο, renamed Krokyleio - Κροκύλειο, also classified as a "katun" (katuna) in 1466
- Kılimaki = it survives as the locality of Klimaki - Κλιμάκι, which belongs to Artotina (Αρτοτίνα) and was classified as a "katun" (katuna) in 1466
- Harmena = abandoned today, it has given its name to the stream Charmenor(r)ema - Χαρμενόρ(ρ)εμα near Lidoriki. It was also classified as a "katun" (katuna) in 1466

The Albanian character of these 6 villages is further confirmed by the Albanian names which appear among their inhabitants in 1506. We find typical Albanian names of the period such as Gjon (Göni), Gjin (Gini), Leka (Leka, Lika), Meksha (Mekşa), Dhima (Dima), Vreto (İvreto), Morfi, Dramësi (Drames, Drameş), etc. E.g. Gini Morfi, Gini Drameş, etc.
▣ Thanks to the register, we also know that the village of Stilia (İştilya) was founded by an Albanian clan, since several inhabitants of the village with typical Albanian first-names (Leka, Dhima, Vreto) had the surname İstilya: Lika İstilya, Dima İstilya, İvreto İstilya.

It should be kept in mind that the Ottoman registers are fiscal documents and not ethnographic ones. They thus mark settlements as Albanian when the Albanian ethnicity of their inhabitants is connected to economic privileges or obligations. The 8 above-mentioned Albanian villages probably had maintained a traditional Albanian pastoral and/or military lifestyle, which had an impact on their economy and taxation, hence it was important for these villages to be marked as Albanian. It's therefore wrong to deduce that only 8 villages in the region of Lidoriki were Albanian in 1506. Even though not explicitly marked as Albanian, several other villages of the region clearly had a predominantly Albanian population, as can be seen from the names of their inhabitants. Such is the case, for example, with the villages of Kupaki (today Koupaki - Κουπάκι) and Lika Uskura, mentioned later as Zoryano by the Ottomans (the present village of Zoriano(s) - Ζωριάνο(ς)). Judging from the names of their inhabitants (Gjin - Gini, Leka, Skura - İskura, Nika, etc.) both these villages were evidently majoritarily Albanian in 1506.
▣ Note: The village of Lika Uskura/Zoryano was founded by Albanians, as its name indicates, from someone called Leka Skura (the name Zoryano also appears many times among the Albanians of Greece during the 15th & 16th centuries). The village of Kupaki was also founded by Albanians, as can be seen by the fact that in 1506 three of its inhabitants were called Göni Kupaki (i.e. Gjoni Kupaqi), Gini Kupaki (i.e. Gjini Kupaqi) and Leka Kupaki (i.e. Leka Kupaqi). This shows us that Kupaki (i.e. Kupaqi) was an Albanian clan-name. Both Lika Uskura and Kupaki are classified as "katuns" (katuna) in 1466.

 

[Hylltar]

Hoddinot: Ilirët në kohën e Justinianit iu rikthyen paganizmit​

14.11.2019 - 09:13
Popullata ilire e Perandorisë Bizantine kishte ruajtur fenë e saj pagane edhe në kohën kur krishtërimi kishte marrë përpjestime të gjëra.

Në kishat ilire në Maqedoni, në kohën e dyndjes sllave në Ballkan, pati një rikthim tek vlerat rrënjëse pagane.

Sipas bizantologut Ralph F. Hoddinot, i konsideruar si një nga njohësit më të mirë të artit kishtar bizantin, kah mesi i shekullit të gjashtë kishat e Radolishtës, Studençishtës dhe Ohrit ishin pjesë e planit të perandorit Justinian për të mbajtur në zotërim tokat perandorake.

«Në rajonin e Ohrit autoritetet bizantine duhej të përballeshin padyshim me ringjalljen e paganizmit ilir. Kjo dëshmohet nga prania në Radolishtë, sikundër edhe në kisha të tjera, e motiveve liturgjike që nuk kanë fare lidhje me artin kishtar të Konstandinopojës apo të Selanikut…», shkruan bizantologu i njohur.

© Salih Mehmeti | Konica.al

Burimi: Ralph F. Hoddinott, Early Byzantine Churches in Macedonia and Southern Serbia: A Study of the Origins and the Initial Development of East Christian Art, Macmillan, 1963, f.233

Hoddinot: Ilirët në kohën e Justinianit iu rikthyen paganizmit - Konica.al

Popullata ilire e Perandorisë Bizantine kishte ruajtur fenë e saj pagane edhe në kohën kur krishtërimi kishte marrë përpjestime të gjëra. Në kishat ilire në Maqedoni, në kohën e dyndjes sllave në Ballkan, pati një rikthim tek vlerat rrënjëse pagane. Sipas bizantologut Ralph F. Hoddinot, i...

konica.al

 

[Hylltar]

Një hartë etnike mjaft objektive

- Madje edhe grekët këtu janë ose arvanitë të bizantinizuar ose ardhacakë pontikë e karamanlidë nga Anatolia

 

[Hylltar]

Momente të rëndësishme historike nga aspekti ynë besëlashtë:
- pellazgët, si një valë dyndjesh ilire, të cilët kishin shkuar aty para grekëve
- ngjizja e etnisë greke nga një popullatë që vjen nga Lindja e Afërme, me shumë gjasë nga Egjipti, dhe jo nga veriu siç pretendohet nga rreth të ndryshme akademike
- ndikimi i thellë ilir dhe thrak në fenë e mitologjinë helene
- linjat ilire në mitologji: eolët, heraklidët etj.
- përkatësia barbare jo-helene e epirotëve dhe maqedonëve
- ngjashmëria në mënyrën e jetesës mes ilirëve dhe spartanëve
- gjenocidi kristian mbi helenët përgjatë shekujve
- numri i vogël i helenëve me origjinë antike
- mos-vazhdimësia e gjuhës, gjakut dhe besimit nga helenët e lashtë te këta të sotmit
- ngjashmëria mes arvanitëve dhe grupacioneve të vogla me origjinë antike helene (cakonët, maniotët, sfakiotët, sarakaqanët etj.)
- dominimi i historisë nga arvanitët
- dominimi i arvanitëve në revolucionin grek
- ardhja e aziatikëve dhe dëbimi i popullatës shqiptare
- mbushja e sërishme e vendit me popullatën e vet origjinale, me shqiptarë gjatë e pas viteve '90

 

[Hylltar]

Një skicë që ilustron qartë raportin që ne kemi me grekët antikë. Sa u përket këtyre të sotmit, këta janë uzurpues aziatikë që s'kanë lidhje as me ne as me grekët antikë.

 

[Pax-Deorum]

Një skicë që ilustron qartë raportin që ne kemi me grekët antikë. Sa u përket këtyre të sotmit, këta janë uzurpues aziatikë që s'kanë lidhje as me ne as me grekët antikë.
View attachment 361041

Hylltar, kjo skica e jote me kujtoi dicka tani qe po e lexoja. Sot vizitova nje tempull/amfiteater te Augustit dhe ne harten qe kishin perpiluar te gjitha destinacionet kishin emrin perkates, ndersa i vetmi qe nuk kishte ishte pikerisht Dyrachium-i jone. Si ka mundesi qe kudo na fshihet gjithcka, edhe ne gjerat me te vogla?

 

[Hylltar]

Hylltar, kjo skica e jote me kujtoi dicka tani qe po e lexoja. Sot vizitova nje tempull/amfiteater te Augustit dhe ne harten qe kishin perpiluar te gjitha destinacionet kishin emrin perkates, ndersa i vetmi qe nuk kishte ishte pikerisht Dyrachium-i jone. Si ka mundesi qe kudo na fshihet gjithcka, edhe ne gjerat me te vogla?

Bota e sotme është në masë të madhe trashëgimi e antikës dhe mesjetës. Shikoje hartën etnike, pjesën më të madhe të Evropës, por edhe të botës e kanë popujt që bënë ekspanzion në antikë dhe mesjetën e hershme: romanët, gjermanët, sllavët, arabët. Tani, gjermanët në kohën e dyndjeve bënë një lloj martese me romakët, kështu që gjermanë e romanë së bashku pretendojnë atë trashëgimi, kurse sllavët bënë martesë me Bizantin kështu që sëbashku pretendojnë poashtu Romën e Lindjes, ndërsa grekët në flirt me perëndimin pretendojnë edhe grekët e lashtë.

Ne jemi në rrugë, u zëmë rrugën të gjithëve dhe fatkeqësisht nuk jemi të fortë. Kurse këta trashëgojnë po atë urrejtje, përçmim, e injorim që kishin greko-romakët për ilirët. Sillen në të njëjtën m'ënyrë. Nuk e shprehin haptas por heshtja e madhe për çdo gjë ilire dhe shqiptare është ligësi e madhe e të gjithë këtyre.

 

[Hylltar]

@Pax-Deorum Greqia e sotme është qartas një produkt i përplasjeve ruso-perëndimore. Rusia ka insistuar në krijimin e Bizantit, ashtu siç krijoi shtete satelite ortodokse nëpër Ballkan, ndërsa Britania e Franca e pjesërisht dhe shtetet tjera perëndimore, i janë kundërvënë ndikimit rus.

Rusia me trashëgiminë krishtero-ortodokse, bizantine, mesjetare.
Perëndimi me trashëgiminë antike, helene, pagane.

Në këtë mes arvanitët ishin të injoruar, e rrjedhimisht të humbur.