Markus
V.I.P
- Anëtar
- Nov 9, 2024
- Postime
- 5,704
- Pikët
- 113
Një demokraci nuk matet me sa pak bashki ka. Ajo matet me sa afër qytetarit ndodhet pushteti.
Sa herë që në Shqipëri flitet për reformë administrative, debati nis dhe mbaron te numrat. Disa propozojnë 61 bashki, të tjerë 50, të tjerë edhe më pak. Sikur fati i shtetit të varej nga një laps që fshin kufijtë në hartë.
Por shteti nuk është hartë. Shteti është marrëdhënia midis qytetarit dhe pushtetit.
Paradoksi bëhet edhe më i madh kur shohim se Shqipëria synon integrimin në Bashkimin Evropian, ndërsa një nga vendet anëtare të tij, Kroacia, ndjek një filozofi krejt të kundërt. Me një popullsi vetëm pak më të madhe se Shqipëria, Kroacia ka mbi pesëqind njësi të vetëqeverisjes vendore. Ajo nuk i ka parë komunat si barrë financiare, por si gurët mbi të cilët ndërtohet demokracia lokale.
Në Shqipëri ndodh e kundërta. Çdo reformë e re duket se synon të largojë edhe më shumë vendimmarrjen nga qytetari. Bashkitë zmadhohen, administrata përqendrohet, ndërsa fshatrat dhe qytetet e vogla humbasin zërin e tyre. Premtohet efikasitet, por shpesh prodhohet vetëm centralizim.
Pyetja që askush nuk guxon ta shtrojë është e thjeshtë: nëse modeli i përqendrimit është kaq i suksesshëm, pse shumica e vendeve evropiane vazhdojnë të ruajnë mijëra komuna? Gjermania, Franca, Italia, Austria, Kroacia, Belgjika – secila me historinë dhe modelin e vet – kanë zgjedhur që demokracia të fillojë në lagje, në fshat dhe në qytetin e vogël, jo vetëm në kryeqytet.
Shqipëria, përkundrazi, vazhdon të sillet sikur zhvillimi arrihet duke zvogëluar hartën. Por asnjë hartë nuk ndërton rrugë, nuk hap vende pune dhe nuk i jep zë qytetarit. Këtë e bëjnë institucionet, financimi dhe autonomia vendore.
Nëse reforma e ardhshme do të kufizohet sërish te bashkimi i bashkive, ajo rrezikon të jetë një tjetër reformë pa filozofi. Kufijtë do të ndryshojnë, por problemet do të mbeten të njëjta. Qytetari do të vazhdojë të udhëtojë më larg për një shërbim, ndërsa vendimet do të merren gjithnjë e më larg komuniteteve që prekin.
Evropa nuk është vetëm një treg i përbashkët apo një flamur me dymbëdhjetë yje. Evropa është edhe besimi se pushteti duhet të jetë sa më pranë qytetarit. Pikërisht për këtë arsye, vendet më të zhvilluara nuk kanë frikë nga decentralizimi; ato kanë frikë nga përqendrimi i tepërt i pushtetit.
Ndoshta Shqipëria nuk ka nevojë për një hartë të re. Ajo ka nevojë për një filozofi të re qeverisjeje. Një filozofi që nuk e sheh komunën, fshatin apo qytetin e vogël si një kosto për t'u eliminuar, por si një vlerë për t'u mbrojtur.
Sepse një demokraci nuk matet me sa pak bashki ka. Ajo matet me sa afër qytetarit ndodhet pushteti. Dhe në këtë garë, Evropa nuk po ecën drejt centralizimit. Po ecën drejt besimit te komuniteti.
Sa herë që në Shqipëri flitet për reformë administrative, debati nis dhe mbaron te numrat. Disa propozojnë 61 bashki, të tjerë 50, të tjerë edhe më pak. Sikur fati i shtetit të varej nga një laps që fshin kufijtë në hartë.
Por shteti nuk është hartë. Shteti është marrëdhënia midis qytetarit dhe pushtetit.
Paradoksi bëhet edhe më i madh kur shohim se Shqipëria synon integrimin në Bashkimin Evropian, ndërsa një nga vendet anëtare të tij, Kroacia, ndjek një filozofi krejt të kundërt. Me një popullsi vetëm pak më të madhe se Shqipëria, Kroacia ka mbi pesëqind njësi të vetëqeverisjes vendore. Ajo nuk i ka parë komunat si barrë financiare, por si gurët mbi të cilët ndërtohet demokracia lokale.
Në Shqipëri ndodh e kundërta. Çdo reformë e re duket se synon të largojë edhe më shumë vendimmarrjen nga qytetari. Bashkitë zmadhohen, administrata përqendrohet, ndërsa fshatrat dhe qytetet e vogla humbasin zërin e tyre. Premtohet efikasitet, por shpesh prodhohet vetëm centralizim.
Pyetja që askush nuk guxon ta shtrojë është e thjeshtë: nëse modeli i përqendrimit është kaq i suksesshëm, pse shumica e vendeve evropiane vazhdojnë të ruajnë mijëra komuna? Gjermania, Franca, Italia, Austria, Kroacia, Belgjika – secila me historinë dhe modelin e vet – kanë zgjedhur që demokracia të fillojë në lagje, në fshat dhe në qytetin e vogël, jo vetëm në kryeqytet.
Shqipëria, përkundrazi, vazhdon të sillet sikur zhvillimi arrihet duke zvogëluar hartën. Por asnjë hartë nuk ndërton rrugë, nuk hap vende pune dhe nuk i jep zë qytetarit. Këtë e bëjnë institucionet, financimi dhe autonomia vendore.
Nëse reforma e ardhshme do të kufizohet sërish te bashkimi i bashkive, ajo rrezikon të jetë një tjetër reformë pa filozofi. Kufijtë do të ndryshojnë, por problemet do të mbeten të njëjta. Qytetari do të vazhdojë të udhëtojë më larg për një shërbim, ndërsa vendimet do të merren gjithnjë e më larg komuniteteve që prekin.
Evropa nuk është vetëm një treg i përbashkët apo një flamur me dymbëdhjetë yje. Evropa është edhe besimi se pushteti duhet të jetë sa më pranë qytetarit. Pikërisht për këtë arsye, vendet më të zhvilluara nuk kanë frikë nga decentralizimi; ato kanë frikë nga përqendrimi i tepërt i pushtetit.
Ndoshta Shqipëria nuk ka nevojë për një hartë të re. Ajo ka nevojë për një filozofi të re qeverisjeje. Një filozofi që nuk e sheh komunën, fshatin apo qytetin e vogël si një kosto për t'u eliminuar, por si një vlerë për t'u mbrojtur.
Sepse një demokraci nuk matet me sa pak bashki ka. Ajo matet me sa afër qytetarit ndodhet pushteti. Dhe në këtë garë, Evropa nuk po ecën drejt centralizimit. Po ecën drejt besimit te komuniteti.
