Shqipja dhe gjuhët e Ballkanit f.558 - Albanian and Balkan Languages
Një shtresë tjetër leksikore janë leksema me burim sllav të gjuhës popullore, të së folmes së vendlindjes së Pjetër Bogdanit e më gjerë të geg. veriore. Këta janë sllavizma krahinorë, ndikime të kontaktit gjuhësor në një territor etnikisht të përzier. Në gjuhën e Bogdanit mund të gjurmohen edhe kuptimet më të vjetra të leksemave me burim sllav që gjëllijnë edhe sot në gjuhën shqipe, tashmë me ngjyerime kuptimore të ndryshuara, të cilat rezultojnë të kenë përkim më të madh me kuptimin origjinal të shenjuesit në gjuhën burimore.
Sllavizma të Bogdanit me përhapje në geg. veriore janë p.sh. folja gërditet (më) “më vjen ndot”, te Bogdani si mbiemër: gërdiçim (I 143 2) dhe emër asnjanës: të gërdiçmitë (I 132 9); hitī “ngut” (II 14 11, II 113 19), fjalë e formuar në shqipe nga hitas, hitat fjalë e geg. veriore, prej serb. Hitati “nxitoj, ngutem; hedh”; mamicë, te Bogdani “mami”, sllavizëm krahinor i Veriut që gjëllin si “mbretëresha e bletëve” në Vrith të Shkodrës; megje “kufi”, me shtrirje të gjerë në geg. veriore; morī “vdekje masive nga epidemia, mortalità”, fjalë e geg. veriore e dëshmuar në fjalorët e Veriut; burimin e diskutuar sllav të saj e përforcon folja me u moritunë e autorëve të vjetër dhe e Bogdanit në veçanti, si një sllavizëm krahinor i së folmes së këtij autori. naçéndunë (me) “cënoj; pakësoj” që përdoret te Bogdani: II 17 17 pa mos u naçendunë të pasosmitë t'kulluemit tīnaj “senza diminuirsene l’infinito della chiarezza”, është një sllavizëm krahinor i së folmes së autorit nga skr. načeti “nis, filloj”, që dëshmohet edhe për Drenicë të Kosovës naçet “ha pak nga një gjë”, i naçeti “i hëngri disa kokrra”, e naçeti vegshin “i muer pak të lyen” (GJA 1971/1, 190). rok, sllavizëm krahinor i geg. veriore me kuptimin “afat, kohë e caktuar; radhë”, te Bogdani përdoret me kuptimin “caktim, qëllim”: (I 53, 20) Zotynë… kishte vum rok me çuem e me nalcuem Natyrën e Nierit mbī gjithë kreatyrët “Dio… determinato havea di elevare la Natura Humana sopra tutte le creature”; II 1 1 me mos kjanë roku i amëshueshim, qi kam bam me krijuem nji virgjinë “la determinazione eterna”. Dobit “fitoj; ngadhënjej, mposht”, sllavizëm i autorëve të vjetër, sot mbijeton në ndonjë të folme skajore të Veriut, por derivati i saj dobi është shtrirë në mbarë gjuhën.
Qutë “kokëfortësi” e Bogdanit dhe qud e Bardhit është një sllavizëm krahinor i geg. veriore, që dëshmohet edhe në Sapë të Zadrimës (Gazulli), sot i vjetruar, nga serb. ćud “natyrë, karakter”. Te pokrovë e Bogdanit ruhet më mirë forma fillestare e fjalës, po edhe kuptimi “çarçaf i të vdekurit” që ka serbishtja. Përndryshe fjala në shqipe përdoret në trajta e kuptime më të diferencuara, në të folme të ndryshme të të dy dialekteve, si psh. te Budi pokrave kualsh “mbulesë apo shilte leshi”. Bogdani përdor dhe një folje me u cmilunë “vihem në lëvizje, nisem”, ndoshta një me smiloj që jep Gazulli për Pukë dhe me smilas të Bashkimit dhe FGS, shpjeguar si sllave nga Desnickaja. Uzdatem “mbaj shpresë; marr zemër, kam siguri” është fjalë e Budit dhe e Bogdanit, që në geg. Veriore të Shkodrës haset si emër uzdajë “shpresë” nga serb. uzdanje “shpresë”.
Sllavizma të tjerë të Bogdanit janë sablje “jatagan”, stenicë “çimkë”, treme “hajat”, xehë/ cehë “minierë”, nga serb. ceh e huazuar nga minatorët saksonë të Transilvanisë që emigruan në Serbi për të punuar në miniera. Trajta temel e Bogdanit mban karakteristikat e serbishtes, përkundrejt themel të mbarë shqipes me burim nga greqishtja.
Po kështu prutekë është më afër burimit serb. prutak sesa purtekë e Budit e portekë e Buzukut. Ndonjë nga turqizmat që përmban teksti i Bogdanit mund të ketë hyrë nëpërmjet serbishtes, si qurdie “mantello”: e mbi tâ bajtëke nji qurdie mavi (II 119 6), përkundrejt shqipes së Veriut xhurdi nga turq. Te ky autor ndeshet edhe ndonjë kalk apo huazim kuptimor nga serbishtja si giū “brez, fis: it. discendenza, progenie, stirpe” nga serb. koleno “1. gju; 2. brez, gjeneratë”: I 3 10 pari regji i Asirit, nipi i Nembrotit giunit së Kamit: (it. neShqipja dhe gjuhët e Ballkanit - Albanian and Balkan Languages 559 pote di Nembrot, descendente di Cam). Edhe disa trajta emrash të përveçëm te Bogdani kanë gjurmë sllave: jevrej (I 18 27), jevreisht (I 13 5), jeremī (II 8 14),Beç “Vjenë” (Të primitë), Gërgur/ Gurgur (Të primitë, II 42 16/ I 24 21). f.558-559
