Markus
V.I.P
- Anëtar
- Nov 9, 2024
- Postime
- 5,365
- Pikët
- 113
Ria Formosa – Kur natyra fitoi mbi betonin
en.wikipedia.org
Në skajin jugor të Portugalisë, aty ku oqeani Atlantik përplaset me brigjet e Algarve-s, shtrihet një nga mrekullitë më të rralla natyrore të Evropës: Ria Formosa Natural Park. Është një lagunë e gjatë rreth 60 kilometra, e formuar nga ishuj ranorë, kanale ujore, këneta kripore dhe duna që ndryshojnë vazhdimisht formë nën ndikimin e erërave dhe baticave.
Por historia e Ria Formosa-s nuk është vetëm histori e natyrës. Është historia e një zgjedhjeje politike dhe shoqërore: zgjedhja për të mos sakrifikuar gjithçka në emër të betonit.
Në vitet kur turizmi po shpërthente në Algarve, presioni për të ndërtuar hotele, apartamente dhe resorte buzë detit ishte i madh. Shumë zona të bregdetit portugez u urbanizuan me ritme të shpejta. Megjithatë, Ria Formosa ndoqi një rrugë tjetër. Në vitin 1978 u shpall zonë e mbrojtur, ndërsa në vitin 1987 mori statusin e Parkut Natyror. Kjo mbrojtje nuk kishte për qëllim ndalimin e zhvillimit, por orientimin e tij drejt një modeli më të qëndrueshëm.
Sot, kur vizitori mbërrin në Ria Formosa, nuk gjen rreshta të pafund hotelesh shumëkatëshe. Gjen shtigje druri mbi dunat, observatorë për shpendët, fshatra peshkatarësh, ferma kripe dhe struktura turistike të integruara në peizazh. Natyra nuk është dekor; ajo është vetë atraksioni kryesor.
Ky ekosistem konsiderohet një nga zonat më të rëndësishme ligatinore të Portugalisë. Mijëra shpendë migratorë ndalojnë këtu gjatë udhëtimeve mes Evropës dhe Afrikës. Flamingot, lejlekët, çafkat dhe qindra specie të tjera e kanë kthyer lagunën në një parajsë për vëzhguesit e natyrës.
Por ndoshta mësimi më i rëndësishëm i Ria Formosa-s nuk lidhet me biologjinë. Lidhet me ekonominë.
Për dekada me radhë, shumë politikanë në vende të ndryshme kanë menduar se zhvillimi turistik matet me numrin e kateve, me kilometrat e betonit ose me dendësinë e ndërtimeve. Ria Formosa dëshmoi të kundërtën. Ajo krijoi një ekonomi turistike të fuqishme pikërisht sepse ruajti atë që ishte e rrallë: peizazhin, qetësinë dhe biodiversitetin. Vizitorët nuk shkojnë atje për të parë një qytet tjetër bregdetar; shkojnë për të parë një natyrë që ka mbijetuar.
Në këtë kuptim, Ria Formosa është më shumë se një park natyror. Ajo është një model zhvillimi. Një dëshmi se mbrojtja e natyrës dhe zhvillimi ekonomik nuk janë domosdoshmërisht kundërshtarë. Përkundrazi, kur planifikimi bëhet me mençuri, natyra mund të shndërrohet në kapitalin më të vlefshëm të një rajoni.
Për vende si Shqipëria, me pasuri të rralla si Laguna e Nartës, Karavastaja apo komplekse të tjera ligatinore, mesazhi është i qartë: vlera më e madhe nuk qëndron gjithmonë tek ajo që ndërtohet, por tek ajo që ruhet. Sepse një hotel mund të ndërtohet kudo. Një lagunë si Ria Formosa, apo si Narta, nuk mund të krijohet më kurrë nga dora e njeriut.
Ria Formosa - Wikipedia
Në skajin jugor të Portugalisë, aty ku oqeani Atlantik përplaset me brigjet e Algarve-s, shtrihet një nga mrekullitë më të rralla natyrore të Evropës: Ria Formosa Natural Park. Është një lagunë e gjatë rreth 60 kilometra, e formuar nga ishuj ranorë, kanale ujore, këneta kripore dhe duna që ndryshojnë vazhdimisht formë nën ndikimin e erërave dhe baticave.
Por historia e Ria Formosa-s nuk është vetëm histori e natyrës. Është historia e një zgjedhjeje politike dhe shoqërore: zgjedhja për të mos sakrifikuar gjithçka në emër të betonit.
Në vitet kur turizmi po shpërthente në Algarve, presioni për të ndërtuar hotele, apartamente dhe resorte buzë detit ishte i madh. Shumë zona të bregdetit portugez u urbanizuan me ritme të shpejta. Megjithatë, Ria Formosa ndoqi një rrugë tjetër. Në vitin 1978 u shpall zonë e mbrojtur, ndërsa në vitin 1987 mori statusin e Parkut Natyror. Kjo mbrojtje nuk kishte për qëllim ndalimin e zhvillimit, por orientimin e tij drejt një modeli më të qëndrueshëm.
Sot, kur vizitori mbërrin në Ria Formosa, nuk gjen rreshta të pafund hotelesh shumëkatëshe. Gjen shtigje druri mbi dunat, observatorë për shpendët, fshatra peshkatarësh, ferma kripe dhe struktura turistike të integruara në peizazh. Natyra nuk është dekor; ajo është vetë atraksioni kryesor.
Ky ekosistem konsiderohet një nga zonat më të rëndësishme ligatinore të Portugalisë. Mijëra shpendë migratorë ndalojnë këtu gjatë udhëtimeve mes Evropës dhe Afrikës. Flamingot, lejlekët, çafkat dhe qindra specie të tjera e kanë kthyer lagunën në një parajsë për vëzhguesit e natyrës.
Por ndoshta mësimi më i rëndësishëm i Ria Formosa-s nuk lidhet me biologjinë. Lidhet me ekonominë.
Për dekada me radhë, shumë politikanë në vende të ndryshme kanë menduar se zhvillimi turistik matet me numrin e kateve, me kilometrat e betonit ose me dendësinë e ndërtimeve. Ria Formosa dëshmoi të kundërtën. Ajo krijoi një ekonomi turistike të fuqishme pikërisht sepse ruajti atë që ishte e rrallë: peizazhin, qetësinë dhe biodiversitetin. Vizitorët nuk shkojnë atje për të parë një qytet tjetër bregdetar; shkojnë për të parë një natyrë që ka mbijetuar.
Në këtë kuptim, Ria Formosa është më shumë se një park natyror. Ajo është një model zhvillimi. Një dëshmi se mbrojtja e natyrës dhe zhvillimi ekonomik nuk janë domosdoshmërisht kundërshtarë. Përkundrazi, kur planifikimi bëhet me mençuri, natyra mund të shndërrohet në kapitalin më të vlefshëm të një rajoni.
Për vende si Shqipëria, me pasuri të rralla si Laguna e Nartës, Karavastaja apo komplekse të tjera ligatinore, mesazhi është i qartë: vlera më e madhe nuk qëndron gjithmonë tek ajo që ndërtohet, por tek ajo që ruhet. Sepse një hotel mund të ndërtohet kudo. Një lagunë si Ria Formosa, apo si Narta, nuk mund të krijohet më kurrë nga dora e njeriut.
