Vlora dhe hebrenjtë ndër shekuj

[daniel00]

VALONA (Vlorë, Vlonë, אבילונה), qytet-port në jugperëndim të Shqipërisë.

Komuniteti hebre i Vlorës konsiderohet si një nga më të lashtët në Evropë. Fillimet e tij mbulohen nga legjenda, sipas së cilës një anije romake me një ngarkesë skllevërish hebrenj nga Palestina u devijua nga stuhia dhe zbarkoi në bregdetin shqiptar.
Rrëfimet e udhëtarëve përmendin praninë e hebrenjve në Vlorë, të cilët shisnin kripë dhe zift, si edhe zhvillonin tregti me Venedikun. Pas akuzës për vrasje rituale në Pulia të Italisë, më 1290, hebrenj nga Apulia u vendosën në Vlorë. Gjendja e tyre u përmirësua pasi osmanët e pushtuan qytetin, duke e marrë nga bizantinët. Në fund të shekullit XV mbërritën edhe hebrenj nga Spanja (Kastilja dhe Katalonja) dhe Portugalia.
Dokumentet osmane tregojnë se në vitin 1520 Vlora kishte gjithsej 945 familje, prej të cilave 528 ishin hebraike [këta depërtuan në Ballkan më pas – shënim i përkthyesit]. Hebrenjtë e shndërruan Vlorën në një qendër të rëndësishme tregtare, me lidhje tregtare me Italinë, Stambollin, Vjenën dhe Poloninë. Pothuajse e gjithë tregtia e portit ishte në duart e hebrenjve dhe, nga viti 1541 deri më 1637, të gjithë konsujt e Republikës së Raguzës (Dubrovnikut) në Vlorë ishin hebrenj.
Në vitin 1512, me synimin për të bashkuar të gjitha bashkësitë hebraike (bizantine, italiane, spanjolle dhe portugeze), në qytet u ftua rabini i njohur Messer David Leon, me origjinë nga Italia. Megjithatë, mënyra e tij e rreptë e drejtimit i largoi hebrenjtë spanjollë dhe portugezë, ndaj ai u detyrua të largohej. Komuniteti u bashkua përfundimisht në mesin e shekullit XVII nën udhëheqjen e hakhamit Moses Albelda.
Gjatë rrethimit venedikas të Vlorës në luftën kundër osmanëve (1688), shumica e hebrenjve u larguan nga qyteti dhe u strehuan në Berat. Më pas ata u shpërndanë në Janinë (Greqi), Manastir (Bitola) dhe Kostur (Maqedoni). Rrotulla e lashtë e Torës "Sefer Avilona", për të cilën thuhej se ishte 1500 vjeçare, u depozitua në Selanik, ku më vonë u dogj nga nazistët. Sinagoga e vjetër e Vlorës u shkatërrua nga zjarri i madh i vitit 1915.
Në vitin 1938 në Vlorë jetonin 15 familje hebraike. Gjatë periudhës naziste, shqiptarët fshehën dhe shpëtuan jo vetëm të gjithë hebrenjtë e Vlorës, por edhe refugjatët hebrenj që mbërritën në qytet. Në vitin 1991 pothuajse të gjithë hebrenjtë e mbetur të Vlorës u vendosën në Izrael.
FB: Thënie për shqiptarët
___________
Bibliografi:
B. Hrabak, Jevrei in Albaniji od Kraja XVII do Kraja XVIII veka (1971).
N. Tudorov, Demografichekoto sustoianie na balkanskia Polnostrov XV–XVI vek (1960).
Historia e Shqipërisë (1959).
I. Burdelez, "Jewish Consuls in Service of the Dubrovnik Republic", në Diplomacy of the Republic of Dubrovnik (1998).
Burimi: Encyclopaedia Judaica. © 2007 The Gale Group.

 

[MR ZEID]

He mo zionist filluat. Sot me artikuj, neser me planet tuaja per shparosjen e shqiptarve.
Ja keshtu kane filluar cifutet ne shqiperi, blejn prona, shkruajn artikuj sikur kan egzistuar aty ndersh shekujsh, pastaj do thone qe eshte toke cifute, dhe pastaj fillon gjenocidi.
Çifutet e dine qe ne lindjen e mesme, nuk kane me vend, dhe izraeli do zhduket. Syrin ja kan vene shqiperise.
Per rezikun e shqiperise nga cifutet, ka shkruajtur Naim Frashri ne nje nga librat e tij, kjo histori nuk e shte e re
Shqiptaret e zbuluan planin ogurezi te ram cifutit, dhe plani zionist deshtoj ne shqiperi..

 

[daniel00]

He mo zionist filluat. Sot me artikuj, neser me planet tuaja per shparosjen e shqiptarve.
Ja keshtu kane filluar cifutet ne shqiperi, blejn prona, shkruajn artikuj sikur kan egzistuar aty ndersh shekujsh, pastaj do thone qe eshte toke cifute, dhe pastaj fillon gjenocidi.
Çifutet e dine qe ne lindjen e mesme, nuk kane me vend, dhe izraeli do zhduket. Syrin ja kan vene shqiperise.
Per rezikun e shqiperise nga cifutet, ka shkruajtur Naim Frashri ne nje nga librat e tij, kjo histori nuk e shte e re
Shqiptaret e zbuluan planin ogurezi te ram cifutit, dhe plani zionist deshtoj ne shqiperi..

Nuk ka lidhje. Unë e hapa temën si fakt interesant se si popujt tanë janë vëllezër e kanë shkuar mirë gjithmonë e jo për të thënë se Izraelitët kanë atdhe Vlorën. Këto shtrembërime i bën ti se ke inat që Izraelitët kanë atdhe Izraelin.

Vehabistët si ty e të tjerë nuk duan as të ekzistojnë izraelitët për shkak se mohojnë profetin pa profeci që vret gra me gurë, martohet me fëmijë 9 vjeç, martohet me kushërirën e parë dhe bën poligami me nëntë gra. Sa herë të ma përmendësh urrejtjen që ke ndaj izraelitëve, aq herë do ta rikujtoj pse nuk e besojnë Izraelitët profetin e shkretëtirës arabe.

Sa për këtë që them dihet që sa më shumë të shprehet urrejtja ndaj Izraelitëve aq më shumë unë do flas për ta dhe për arritjet e tyre. Ju me urrejtje e me ligësi e unë me dashuri dhe respekt ndaj tyre.

 

[MR ZEID]

Nuk ka lidhje. Unë e hapa temën si fakt interesant se si popujt tanë janë vëllezër e kanë shkuar mirë gjithmonë e jo për të thënë se Izraelitët kanë atdhe Vlorën. Këto shtrembërime i bën ti se ke inat që Izraelitët kanë atdhe Izraelin.

Vehabistët si ty e të tjerë nuk duan as të ekzistojnë izraelitët për shkak se mohojnë profetin pa profeci që vret gra me gurë, martohet me fëmijë 9 vjeç, martohet me kushërirën e parë dhe bën poligami me nëntë gra. Sa herë të ma përmendësh urrejtjen që ke ndaj izraelitëve, aq herë do ta rikujtoj pse nuk e besojnë Izraelitët profetin e shkretëtirës arabe.

Sa për këtë që them dihet që sa më shumë të shprehet urrejtja ndaj Izraelitëve aq më shumë unë do flas për ta dhe për arritjet e tyre. Ju me urrejtje e me ligësi e unë me dashuri dhe respekt ndaj tyre.

Ti fol cfar te duash shfip dhe sulmo pa lidhje, por ketu po flasim per rezikun qe shqiperis i kanoset nga zionistet. Kete e ka thene Naim Frashri me para se un dhe kushdo.
Cifutet ne radhe te pare ate qe ti beson se eshte zot yt, thon qe eshte djal jashmatresor dhe e konsiderojne genjeshtar, dhe nenen e jezusit e quajn grua te pandershme, madje e kan te tradit kur shikojne te krishter te beshtyne. Zoti qe ti beson ata e pergenjeshtrojne dhe e tallin
Ti dhe feja jote jane shume te i diskreminuar nga cifutet.
Muslimanet nuk kan problem me Judaizmin, dhe as me nje fe tjeter, dhe nuk e kemi aspak problem kush pranon, dhe kush nuk pranon fen tone, dhe as nuk eshte e rendesishme per ne, se cfar mendojne jomuslimanet per ne. Ajo qe muslimane duan, eshte te zhdukin shtetin fallco te izraelit, sepse eshte shtet qe ka pushtuar padrejtesish tokat ne palestine, dhe zhdukja e izraelit, tashme eshte fakt qe shume shtete perendimore e besojne qe do ndodhi.

Sa per vloren qofte cifutet kur ishin aty, qofte greket, kan hequr dhe do te heqin te zezet e ullirit, po u afruan prap.
Ato familje cifute qe ishin ne vlore nuk tregonin qe ishin cifuter se do ishin zhukur,

 

[daniel00]

Ti fol cfar te duash shfip dhe sulmo pa lidhje, por ketu po flasim per rezikun qe shqiperis i kanoset nga zionistet. Kete e ka thene Naim Frashri me para se un dhe kushdo.
Cifutet ne radhe te pare ate qe ti beson se eshte zot yt, thon qe eshte djal jashmatresor dhe e konsiderojne genjeshtar, dhe nenen e jezusit e quajn grua te pandershme, madje e kan te tradit kur shikojne te krishter te beshtyne. Zoti qe ti beson ata e pergenjeshtrojne dhe e tallin
Ti dhe feja jote jane shume te i diskreminuar nga cifutet.
Muslimanet nuk kan problem me Judaizmin, dhe as me nje fe tjeter, dhe nuk e kemi aspak problem kush pranon, dhe kush nuk pranon fen tone, dhe as nuk eshte e rendesishme per ne, se cfar mendojne jomuslimanet per ne. Ajo qe muslimane duan, eshte te zhdukin shtetin fallco te izraelit, sepse eshte shtet qe ka pushtuar padrejtesish tokat ne palestine, dhe zhdukja e izraelit, tashme eshte fakt qe shume shtete perendimore e besojne qe do ndodhi.

Sa per vloren qofte cifutet kur ishin aty, qofte greket, kan hequr dhe do te heqin te zezet e ullirit, dhe do ta heqin po u afruan prap.

Sionistët kudo ku kanë shkuar kanë sjellë zhvillim, teknologji, modernizim, pasurim të vendit e përkundrazi kudo ku kanë shkuar arabo/turqit që kanë përhapur islamin me xhihad e me jataganë kanë sjellë shkatërrim, injorancë, dhunë, skllavëri, vrasje, përdhunime, rrëmbime të fëmijëve për nizam, taksa të xhizjes dhe shumë poshtërim ndaj popujve të pushtuar.

Këtë pushtim e ka provuar edhe Arbëria, e po ashtu edhe Izraeli. Por Sot si Shqipëria e si Izraeli janë të çliruar nga zgjedha juaj dhe sheriatin mbajeni për vete. Nuk e duam, as sheriatin e lig as partitë islamike, as islamin politik që po vjen me protesta e as vëllazërinë myslimane të financuar nga Turqia dhe vendet arabe.

Të krishterët që më tregon ti se përndiqen gjoja nga Izraelitët janë pikërisht ata që gjejnë strehë në Izrael nga masakrat që kryejnë myslimanët në vende arabe si Liban, Siri, Egjipt, Marok, Algjeri, Etiopi, Nigeri, etj. Kudo ku ka myslimanë në afrikë ka edhe të krishterë të vrarë prej tyre. Përditë masakrat nuk kanë fund.
E ti më përmend mua se çfarë bëjnë ca budallenj në Izrael sikur krahasohen me masakrat e xhihadistëve ndaj të krishterëve? Izraeli u ka dhënë strehë dhe shpëtim vëllezërve dhe motrave të mia të krishtera, kurse arabët nuk e kanë të tyrin Izraelin.

Vendlindja e Krishtit i përket të krishterëve por me islamin si një fe e luftës që keni, nuk do të ndaloni kurrë së sulmuari Izraelin ashtu si të krishterë dhe hebrenj gjithmonë do ta mbrojmë deri në fund Jeruzalemin, Betlehemin, Judean, Galilenë.

 

[MR ZEID]

Zionistët kudo ku kanë shkuar kanë sjellë zhvillim, teknologji, modernizim, pasurim të vendit e përkundrazi kudo ku kanë shkuar arabo/turqit që kanë përhapur islamin me xhihad e me jataganë kanë sjellë injorancë,skllavëri, vrasje, përdhunime, rrëmbime të fëmijëve për nizam, taksa të xhizjes dhe shumë poshtërim ndaj popujve të pushtuar.

Këtë pushtim e ka provuar edhe Arbëria, e po ashtu edhe Izraeli. Por Sot si Shqipëria e si Izraeli janë të çliruar nga zgjedha juaj dhe sheriatin mbajeni për vete. Nuk e duam, as sheriatin e lig as partitë islamike, as islamin politik që po vjen me protesta e as vëllazërinë myslimane të financuar nga Turqia dhe vendet arabe.

Të krishterët që më tregon ti se përndiqen gjoja nga Izraelitët janë pikërisht ata që gjejnë strehë nga masakrat e muslimanëve që kryhen në vende arabe si Liban, Siri, Egjipt, Etiopi, Nigeri, etj. Kudo ku ka myslimanë në afrikë ka edhe të krishterë të vrarë prej tyre. Përditë masakrat nuk kanë fund.
E ti më përmend mua se çfarë bëjnë ca budallenj në Izrael sikur krahasohen me masakrat e xhihadistëve ndaj të krishterëve? Izraeli u ka dhënë strehë dhe shpëtim vëllezërve dhe motrave të mia të krishtera dhe arabët nuk e kanë të tyrin Izraelin.

Vendlindja e Krishtit i përket të krishterëve por si një fe e luftës nuk do të ndaloni kurrë së sulmuari Izraelin ashtu si të krishterë dhe hebrenj gjithmonë do ta mbrojmë deri në fund Jeruzalemin, Betlehemin, Judean, Galilenë.

View attachment 356815

Izraeli ron me taxat amerikane. nuk prodhon asgje pervec, se terorizem. Izraeli eshte vend qe, as ka bere, dhe as nuk do te beje prokopi kurre. Eshte shtet, qe nuk ka as turizem, as prodhon. A e kupton ti sikur amerika mos te dergoj buke, izraeli ngordh per te ngrene. Dhe sa do ta mbaj amerika me buke?! Keshtu zhdukaja e pushtuesve eshte e pandalshme.
Pjyet te krishteret palestinez si i trajton izraeli, dhe si u shemb kishat perdite, Mos genje, te krishteret ne izrael jane me te diskeminuar se kushdo .
Vendet Arabe, e kan bere nga shkretetiren ne vendet me te sigurta, me luxoze, dhe me mijlona turiste duke paguar cmime maramendese per pushime aty.
Duket qart kush jan musliamnet dhe kush jane cifutet.
Ore e kupton ti ate qe ti thua eshte zot, cifutet e quajn genjeshtar dhe djal jashtmartesor. cifutet Muhammedin e respektojne me shume se jezusin, kete ta dish

 

[MR ZEID]

Nuk po merem me ty, por po le kete rabain te meret me ty .Ja cifuti flet vet rabai per ate qe beson ti. Ty dhe gjithe te krishteret ky ju quan IDJOTER

 

[xhelozi]

 

[daniel00]

Nuk po merem me ty, por po le kete rabain te meret me ty .Ja cifuti flet vet rabai per ate qe beson ti. Ty dhe gjithe te krishteret ky ju quan IDJOTER

Po edhe unë atë e quaj idiot e kaluar idioti. E po pastaj? Çfarë rëndësie ka kjo? Unë nuk merrem me individë por me ideologji dhe me doktrinën fetare.

Konkretisht kur Izraelitët kanë vrarë të krishterë për arsye të fesë? Nuk po flas për raste të xhihadistëve që fshihen në Kisha e që bombardohen. Kisha nuk duhet të jetë strehë ku fshihen terroristë islamikë. Të krishterët arabë në Izrael janë bashkëpunëtorë të hamasit dhe hiqen gjoja si të krishterë që të fusin në luftë të krishterët me izraelitët por këtë gënjeshtër nuk e ha njeri në Perëndim e as në Amerikë.

Kur kanë vrarë të krishterët sot izraelitë për arsye të fesë së krishterë? Kurse e kundërta ndodh. Të krishterët janë kudo në Izrael të lirë të predikojnë fenë e tyre madje edhe në rrugët e Jeruzalemit apo të Tel Avivit.

Në cilin shtet arab me sheriat mund të ndodhë kjo ?

E pra feja e rabinëve dhe feja e krishterë nuk kanë armiqësi e as dhunë ndërmjet tyre por të gjitha vrasjet e luftërat vijnë nga ideologji xhihadiste ushtarake që aty përfaqësohen nga Hamasi, Hezbollahu, Garda islamike e Iranit.

 

[MR ZEID]

Po edhe unë atë e quaj idiot e kaluar idioti. E po pastaj? Çfarë rëndësie ka kjo? Unë nuk merrem me individë por me ideologji dhe me doktrinën fetare.

Konkretisht kur Izraelitët kanë vrarë të krishterë për arsye të fesë? Nuk po flas për raste të xhihadistëve që fshihen në Kisha e që bombardohen. Kisha nuk duhet të jetë strehë ku fshihen terroristë islamikë. Të krishterët arabë në Izrael janë bashkëpunëtorë të hamasit dhe hiqen gjoja si të krishterë që të fusin në luftë të krishterët me izraelitët por këtë gënjeshtër nuk e ha njeri në Perëndim e as në Amerikë.

Kur kanë vrarë të krishterët sot izraelitë për arsye të fesë së krishterë? Kurse e kundërta ndodh. Të krishterët janë kudo në Izrael të lirë të predikojnë fenë e tyre madje edhe në rrugët e Jeruzalemit apo të Tel Avivit.

Në cilin shtet arab me sheriat mund të ndodhë kjo ?

E pra feja e rabinëve dhe feja e krishterë nuk kanë armiqësi e as dhunë ndërmjet tyre por të gjitha vrasjet e luftërat vijnë nga ideologji xhihadiste ushtarake që aty përfaqësohen nga Hamasi, Hezbollahu, Garda islamike e Iranit.

Boll o rob i zotit me genjeshtra, vetem dhe vetem qe qe cifutet te zaptojne shqiperine. Ai qe te quan ty idjot, nuk eshte njeri i zakonshem, por eshte figure, eshte rabia. Ne gaza ti i ystifikon kishat e renuara nga ushtria teroriste idf, po ne west bank qe kishat po zhuken nga zionistet, cfar ystifikimi do na thuash o hamall i bindur pa kushte i cifutve
Tashme ju doli boja me mashtrime. izraeli eshte vendi me i urryer ne vendet perendimore te krishtera. dhe ne gjithe boten

Ja si cifutet i shkaterojne kishat, ne west bank, aty ku nuk ka hamas fare..

 

[MR ZEID]

Ja mo cifut i vogel paqesor, me shpat dy metra ne brez, sipas testamentit te vjetrer ( sipas tores librit te cifutve) ti duhet te vritesh, dhe gjith ata si puna jote, por jo muslimanet. Kete ta thote prifti cifut. E shikon qe te krishteret, jane shume here me te diskreminuar nga cifutet se muslimanet..

 

[shoku_tanku]

Erdhi klyshi i çifutëve tu na tregu përralla.

 

[daniel00]

Boll o rob i zotit me genjeshtra, vetem dhe vetem qe qe cifutet te zaptojne shqiperine. Ai qe te quan ty idjot, nuk eshte njeri i zakonshem, por eshte figure, eshte rabia. Ne gaza ti i ystifikon kishat e renuara nga ushtria teroriste idf, po ne west bank qe kishat po zhuken nga zionistet, cfar ystifikimi do na thuash o hamall i bindur pa kushte i cifutve
Tashme ju doli boja me mashtrime. izraeli eshte vendi me i urryer ne vendet perendimore te krishtera. dhe ne gjithe boten

Ja si cifutet i shkaterojne kishat, ne west bank, aty ku nuk ka hamas fare..

Pikë së pari aty në West Bank ka Xhihad Islamik që bën rregullisht sulme kundër Izraelit, brigada terroriste të armatosura deri në dhëmbë nga Irani dhe në këtë rast islamikët kanë djegur një kishë në këtë fshat të krishterë.

Ku janë provat që e kanë djegur izraelitët kishën? Izraeli është plot me kisha dhe asnjë kishë nuk digjet kurse përkundrazi këtë maninë për të djegur kisha e kanë islamikët, ashtu siç bëjnë në Evropë.

 

[daniel00]

Ja mo cifut i vogel paqesor, me shpat dy metra ne brez, sipas testamentit te vjetrer ( sipas tores librit te cifutve) ti duhet te vritesh, dhe gjith ata si puna jote, por jo muslimanet. Kete ta thote prifti cifut. E shikon qe te krishteret, jane shume here me te diskreminuar nga cifutet se muslimanet..

E dënoi gjithë botën me vdekje ky. Qenka i njëjti budall që më citon gjithmonë.

Ky qenka Petrit Kola i Izraelit. Ky i vriska edhe vetë izraelitët.

Sa njerëz ka vrarë ky ? Di gjë?

 

[MR ZEID]

Erdhi klyshi i çifutëve tu na tregu përralla.

egzakt ashtu