Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

[Baptist]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

ok po ne pse i themi gozhde dhe jo baski?! ke ndonje pergjigje!!! apo u japim te tjereve fjale
dhe per vete shpikim te reja-jo-
fai lavorare il cervelo lol

baskia - baski, gozhda - gozhde, e civia - civi.
E ti po nxjerr civia.

 

[Baptist]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

nuk ke pse shkon hic tek knee anglisht, ke me afer me gjunin, genuchiu-n rumuno vlleh.
forma e vjeter shqip-puro eshte forma toske gjuri.

Ti e ke zbuluar kete?
Po rumanishtja -gjuhe qenka?

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Mirle ta pranojm per nje cast se eshte fjal e perbashket e proto-rrumanishtes dhe -protoshqipes, dicka qe nuk eshte plotesisht e pamundur pee arsyen se kemi qen fqinj me daket para se te hynin ne ballkan hordhit sllave. Dhe sic dihet vendet fqinje kembejn fjale me njeratjetren ne menyre reciproke.

Tani si shpjegon ti gonen e greqistes me gjunin e veriut dhe aq me teper gjurin e epirit sepse sipas gjeografikisht epiri ka qene me afer kultures helene sesa veriu? Keshtu qe gjuni duhet te egzistone ne toskerishten dhe jo ne gegerishten.

Llogjika jote eshte pksa e veshtire per tu kapur sidomosnkur mundohesh te kundershtosh ne tema te tilla. Thjesht per arsyen se ti nuk beson tek egzistenca e gjuhes PIE-dhe aq me pak tek ajo IE-ne. Nese ti besoje ne ehzistencen e ketyre mund tend te justifikoje arsyetimin tend duke then se keto nuk i perkasin anje njengjuhente vetme por jane fjale te bagashit te gjiheve indoeuropiane te cilat qendrojn mbi rrenjet e te njejtes pem gjuhesore.

Ti pranoke me kollaj se gjuni eshte marr nga gjermanishtja. Gjuh e cila as qe nuk mund te krahasohet me vjetersin e shqipes. Gjuhe qe u shkruajt per here te par ne shekullin e 4 apo 5 AD me perhapjen e Krishterizmit.

sa per info, gjunin e ka marre gegerishtja bashke me rumanishten direkt nga forma latine arkaike GENU, e cila ka dhene me vone formen me te re latine genuculum, dhe me radhe genuchiu(rumanisht), gjuni(gegerisht), dhe ginnochio(italisht).

tani! cna shkon aq larg ti tek forma angleze knee, apo gjermanisht knie, kur gjuni e ke fare prane me formen rumune dhe me formen antike latine. meqenese geget jane trake, po ashtu dhe rumunet jane dako-trake( mbytyni me vllahizmin tuaj).
latinishtja e ka marre nga gjuri(toskerisht) dhe me rotacizmin e R ne N( rotacizem te cilin e pranojne vete gramatici latini, R jep N dhe jo e kunderta) del genu ne latinisht.

nuk ka asnje gjuhe protoindoeuropian, te gjitha gjuhet e tjera ne europe i ka furnizuar latinishtja, te pakten me 50 % te leksikut, pjesa tjeter e leksikut i takon grupit gjermanik dhe atij sllav.
toskerishtja eshte trungu me i lashte paralatin, gegerishtja eshte e mbytur nga latinizma, sllavizma dhe turqizma.

gonia ne greqisht eshte kendi, s'ka lidhje me gjurin...per gjurin greket(greqishtja moderne kam fjalen) kane fjale tjeter te huazuar po ashtu nga latinishtja.

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ti e ke zbuluar kete?
Po rumanishtja -gjuhe qenka?

po pse gegerishtja gjuhe qenka

gjuhe eshte toskerisht, jo me kot eshte dhe standart.
ne epirotet kemi Dodonen, kemi qyteterimin me te lashte europian, ne tosket shpikem bujqesine, kemi ferma 6500 vjecare p.e.s ne korce etc etc

cfar ka gegeria pervecse nje ulpiane romake

ah ke dhe nje ulpiane andej nga rumania

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

shtese, ju geget s'dini te shqiptoni as germen Gj, e shqiptoni Xh,
pra le ti hapim letrat, e shqiptoni xhuni, ashtu si xhinokio(italisht) dhe xhenunki(rumanisht).

hey, gjuri eshte autentik, jo xhuni, as xhenu

 

[Mano]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

sa per info, gjunin e ka marre gegerishtja bashke me rumanishten direkt nga forma latine arkaike GENU, e cila ka dhene me vone formen me te re latine genuculum, dhe me radhe genuchiu(rumanisht), gjuni(gegerisht), dhe ginnochio(italisht).

tani! cna shkon aq larg ti tek forma angleze knee, apo gjermanisht knie, kur gjuni e ke fare prane me formen rumune dhe me formen antike latine. meqenese geget jane trake, po ashtu dhe rumunet jane dako-trake( mbytyni me vllahizmin tuaj).
latinishtja e ka marre nga gjuri(toskerisht) dhe me rotacizmin e R ne N( rotacizem te cilin e pranojne vete gramatici latini, R jep N dhe jo e kunderta) del genu ne latinisht.

nuk ka asnje gjuhe protoindoeuropian, te gjitha gjuhet e tjera ne europe i ka furnizuar latinishtja, te pakten me 50 % te leksikut, pjesa tjeter e leksikut i takon grupit gjermanik dhe atij sllav.
toskerishtja eshte trungu me i lashte paralatin, gegerishtja eshte e mbytur nga latinizma, sllavizma dhe turqizma.

gonia ne greqisht eshte kendi, s'ka lidhje me gjurin...per gjurin greket(greqishtja moderne kam fjalen) kane fjale tjeter te huazuar po ashtu nga latinishtja.

E para une prura ketu Knee te anglishtes bashkangjitur etimologjne e fjales. Arsyeja qe une e prura ketu ishte te vija ne dukje se sa shume gjuhe te tjera perdorin trajten Gjune, pak a shume. Sidosom Greqishtja.

Tani...ti pretendon qe gjuri eshte forma me e vjeter e kesaj fjale ne gjuhen shqipe. Mund te jet ashtu! Por eshte paska " a long shot, e big stretch" I bazuar pikerisht ky? Ti i etiketon njerezit si analfabet, injorant e ku di une se cfar emerash te tjere te vin ne goje, kur shtjellojn argumentin e tyre duke ndjkur llogjiken dhe te bazuar vetem ne arsye kur faktet dhe dokumentant mungojn sidomos kur flitet per gjuhen shqipe.

Une jam munduar te qendroj brenda vijes se llogjikes qe ti i kerkon te tjereve ne debate te tilla, pra qe duhet te bazohemi ne dokumenta dhe burime serioze. Une te prura burime per fjalen gjuni te gegnishtes, e cila eshte mese ashiqare prezent ne shembullin qe prura me lart me fjalen Knee te anglishtes. Fjala gjun figuron ne gjuhet e tjera ne shembullin me lart, kurse Gjuri figuron ku...sipas teje? Nese e vetmja menyre per te vertetuar vjetersine e fjaleve shqipe eshte krahasimi dhe pergjashmeria qe ato kane me gjuhet e vjetra si 'Greqishtja e lasht" dhe Latinishtja, une ta kam prure. E pranon ti apo jo kjo eshte jasht kontrollit tim.

P.S here tjeter ate qe i kerkon e tjereve duhet ta besh vet i pari. Ate argument qe ti ke bere me lart i gjan nji Orgji Greko-Rroman te mirefillt. Nuk dallon dot kemben nga krahu, jo me "orifice-t" me te vogla dhe aq me teper se kujt i perkasin

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

E para une prura ketu Knee te anglishtes bashkangjitur etimologjne e fjales. Arsyeja qe une e prura ketu ishte te vija ne dukje se sa shume gjuhe te tjera perdorin trajten Gjune, pak a shume. Sidosom Greqishtja.

Tani...ti pretendon qe gjuri eshte forma me e vjeter e kesaj fjale ne gjuhen shqipe. Mund te jet ashtu! Por eshte paska " a long shot, e big stretch" I bazuar pikerisht ky? Ti i etiketon njerezit si analfabet, injorant e ku di une se cfar emerash te tjere te vin ne goje, kur shtjellojn argumentin e tyre duke ndjkur llogjiken dhe te bazuar vetem ne arsye kur faktet dhe dokumentant mungojn sidomos kur flitet per gjuhen shqipe.

Une jam munduar te qendroj brenda vijes se llogjikes qe ti i kerkon te tjereve ne debate te tilla, pra qe duhet te bazohemi ne dokumenta dhe burime serioze. Une te prura burime per fjalen gjuni te gegnishtes, e cila eshte mese ashiqare prezent ne shembullin qe prura me lart me fjalen Knee te anglishtes. Fjala gjun figuron ne gjuhet e tjera ne shembullin me lart, kurse Gjuri figuron ku...sipas teje? Nese e vetmja menyre per te vertetuar vjetersine e fjaleve shqipe eshte krahasimi dhe pergjashmeria qe ato kane me gjuhet e vjetra si 'Greqishtja e lasht" dhe Latinishtja, une ta kam prure. E pranon ti apo jo kjo eshte jasht kontrollit tim.

P.S here tjeter ate qe i kerkon e tjereve duhet ta besh vet i pari. Ate argument qe ti ke bere me lart i gjan nji Orgji Greko-Rroman te mirefillt. Nuk dallon dot kemben nga krahu, jo me "orifice-t" me te vogla dhe aq me teper se kujt i perkasin

pikerisht pra se "r" nuk figuron ne asnje gjuhe tjeter, te gjitha gjuhet europiane e kane me germen "n"(perfshire gegerishten, dialekt ky).
fjala gjuri eshte autentikja, nepermjet rotacizmit r eshte bere n.

ti leme lalalate, a nuk ngjet xhenunki(rumanisht) me xhunin gegerisht
again

lere knee-ne angleze, shihni vellezrit tuaj rumune. anglezet jane kusherinj te larget.

 

[Mano]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Landi...

sipas teje fjala gjuri ka egzistuar ne toskerishten dhe me ane te toskerishtes eshte perhapur neper rajon, perfshire ketu edhe Greqishten dhe Latinishten? Edhe pse sic thash me par eshte teper e veshtire te jete keshtu, nese kjo eshte e vetmja menyre qe ti mund te pranosh se gjuhet e tjera kane marr fjale nga shqipja e vjeter, atehere hallal e pac.

Por ne pergjithsi te flasesh me ty eshte 'fol e rruj ve'. Sa per vellehet edhe pse nuk i konsideroj si inferoir per arsyen se jane asimiluar dhe kane dhene kontributin e vet per ceshtjen shqiptare i keni ju me afer, sepse veriu ka si karakteristik gjatesin, tiparet e verdha te flokeve, syte me gjyre te hapur dhe mbi te gjitha jane Burra Vatre, jo si ju te Jugut qe i bet homazh nje cope "Hoxhe" pederast, nga Argyrokastra

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

bura vatre e ca burash

http://www.forum-al.com/showthread.php?t=19558


me ata lesht e verdhe dhe syte ngjyre qielli me zure mat, ne kete pike i bie te jem dhe une malok haha

nuk plotesoj vetem gjatesine, jam vetem 1.83

 

[Mano]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

bura vatre e ca burash

http://www.forum-al.com/showthread.php?t=19558


me ata lesht e verdhe dhe syte ngjyre qielli me zure mat, ne kete pike i bie te jem dhe une malok haha

nuk plotesoj vetem gjatesine, jam vetem 1.83

O Land...bera shaka. Vlerat e njeriut nuk maten me gjatesine e trupit me gjyren e flokut apo te syrit. Jane terheqese ne aparenc por ne shumicen e rasteve nuk mjaftojn. Edhe Palloi eshte i bukur e terheqes kur fryet. Nji nga gjeneralet e Napolonit gjat nje debati te ashper iu afrua perandorit dhe i tha " si mund te me imponosh urdherat ti mua kur une jam nje kok me i gjat se ty", Napolono i tha "sepse une te bej rrafsh me veten". (You just can't reason with the irrational".

Tani...le ti kthehemi temes.

Nje fjal tjeter shume e perhapur neper bot qe mundte jet shqipe eshte fjala
VETERAN. Per arsyen sepse fjala veteran nenkupton eksperience, qe nenkupton nje sasi kohe e cila matet me ore qe shnderrohen ne dite, ne jave dhe se fundi ne vite. Pra dikush qe ka shume vite ne profesionin etij. Mendoj se rrenja e kesaj fjale eshte fjala Jet e cila krijoj derrivate te tjera. Biles edhe fjala Vita e italishtes mund ta ket zanafillen nga Jeta e shqipes. Ne shqip kjo fjal egziston ne dy forma. Toskerisht Te Jesh dhe Gegerisht Me Qen. Per mua kjo verteton se shqipja i ka patur te dyja format e kesaj fjale qe ne lashtesi. Gje qe ne menyre indirekte tregon se dialekti tosk mund te jet, ndonse jo me i vjeter se ai Geg, kontemporar me dialektin Geg.

Te-ja mendohet te ket qen karakteristik e dialektit Dorian, i cili daton ne shekujt e fundit te epokes se vjeter. Keshtu qe nese dialekti geg karakterizoheshte me formen Me Qen dhe ai tosk me Te Jesh tregon se shqipja i ka patur te dyja format qe ne lashtesi. Forma te cilat me sa di une sot ne gjuhet moderrne nuk ko-egzistojn.

 

[IKHTHUS]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Edhe nje fjale tjeter shkymb(shqip,shkoder) te cilen pati nevoje Letini dhe ne ja dhame per ti ndihmuar.D)

HOKË f. kryes.
Fjalë që thuhen për të qeshur; shaka; tallje, shpoti zakonisht pa të keq. Bën hoka.

HOKATAR m.
1. Ai që thotë fjalë për të qeshur, ai që bën shaka; ai që tall, shpotit a ngacmon të tjerët zakonisht pa të keq, gaztor, shakaxhi. Është hokatar i madh.

Pasi ua dhame(ne fakt e cuam vete atje) :


joke (v.)
1660s, "to make a joke," from L. iocari "to jest, joke," from iocus (see joke (n.)). Related: Joked; joking


Fonema H fillestare eshte me e vjeter se J e mevonshme,biles disa linguiste thone qe vetem gjuha shqipe e ruajti H-ne ne fillim te fjales,sepse po te thone qe ishte nje zhvillim i fonetikes se shqipes nga ap-hap, yp-hyp,ub-hup etj. duhet se pranojne se nje pjese e madhe e fjaleve ne Europe jane me origjine shqype.

 

[Flint]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

O Land...bera shaka. Vlerat e njeriut nuk maten me gjatesine e trupit me gjyren e flokut apo te syrit. Jane terheqese ne aparenc por ne shumicen e rasteve nuk mjaftojn. Edhe Palloi eshte i bukur e terheqes kur fryet. Nji nga gjeneralet e Napolonit gjat nje debati te ashper iu afrua perandorit dhe i tha " si mund te me imponosh urdherat ti mua kur une jam nje kok me i gjat se ty", Napolono i tha "sepse une te bej rrafsh me veten". (You just can't reason with the irrational".

Tani...le ti kthehemi temes.

Nje fjal tjeter shume e perhapur neper bot qe mundte jet shqipe eshte fjala
VETERAN. Per arsyen sepse fjala veteran nenkupton eksperience, qe nenkupton nje sasi kohe e cila matet me ore qe shnderrohen ne dite, ne jave dhe se fundi ne vite. Pra dikush qe ka shume vite ne profesionin etij. Mendoj se rrenja e kesaj fjale eshte fjala Jet e cila krijoj derrivate te tjera. Biles edhe fjala Vita e italishtes mund ta ket zanafillen nga Jeta e shqipes. Ne shqip kjo fjal egziston ne dy forma. Toskerisht Te Jesh dhe Gegerisht Me Qen. Per mua kjo verteton se shqipja i ka patur te dyja format e kesaj fjale qe ne lashtesi. Gje qe ne menyre indirekte tregon se dialekti tosk mund te jet, ndonse jo me i vjeter se ai Geg, kontemporar me dialektin Geg.

Te-ja mendohet te ket qen karakteristik e dialektit Dorian, i cili daton ne shekujt e fundit te epokes se vjeter. Keshtu qe nese dialekti geg karakterizoheshte me formen Me Qen dhe ai tosk me Te Jesh tregon se shqipja i ka patur te dyja format qe ne lashtesi. Forma te cilat me sa di une sot ne gjuhet moderrne nuk ko-egzistojn.

Nuk eshte shqip.
veteranus ishte ushtari romak qe pasi kishte sherbyer nje numer te caktuar vitesh quhej me kete emer.
rrjedh nga veteris, vetus, plak, ne italishten e sotme behet vecchio.

s'ka lidhje as me vita as me jete.

 

[Mano]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Nuk eshte shqip.
veteranus ishte ushtari romak qe pasi kishte sherbyer nje numer te caktuar vitesh quhej me kete emer.
rrjedh nga veteris, vetus, plak, ne italishten e sotme behet vecchio.

s'ka lidhje as me vita as me jete.

veteran (n.) c.1500, "old experienced soldier," from Fr. vétéran, from L. veteranus "old," from vetus (gen. veteris) "old," from PIE *wetus- "year" (cf. Skt. vatsa- "year," Gk. etos "year," Hittite witish "year," O.C.S. vetuchu "old," O.Lith. vetušas "old, aged"). L. vetus is the ultimate source of It. vecchio, Fr. vieux, Sp. viejo. General sense of "one who has seen long service in any office or position" is attested from 1590s. The adjective first recorded 1610s

ne shqip egziston fjala i vjeter. Vjet, jet, etj, etj, etj.

Cila eshte rrenja e fjales Latine, Vetus?

 

[IKHTHUS]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

veteran (n.) c.1500, "old experienced soldier," from Fr. vétéran, from L. veteranus "old," from vetus (gen. veteris) "old," from PIE *wetus- "year" (cf. Skt. vatsa- "year," Gk. etos "year," Hittite witish "year," O.C.S. vetuchu "old," O.Lith. vetušas "old, aged"). L. vetus is the ultimate source of It. vecchio, Fr. vieux, Sp. viejo. General sense of "one who has seen long service in any office or position" is attested from 1590s. The adjective first recorded 1610s

ne shqip egziston fjala i vjeter. Vjet, jet, etj, etj, etj.

Cila eshte rrenja e fjales Latine, Vetus?

Maqellariot,ke te drejte nuk eshte huazim dhe per me teper ai nderrimi i U- V eshte cilesuar si zhvillim i gjuhes shqipe.

vjet {1}, vit {2} [m] (tg) ‘year’
PAlb. *uet-
Alb. vjet [adv] {3} (tg) ‘last year’ (AE 419)
PIE *uetos ‘year’ (Pok. 1175)
Gr. ἔτος ‘year’
Notes: {1} Mostly pl. {2} Mostly sg., originated from the generalization of a weak case form. {3} Originated from a frozen case of the singular: uet-es-i or uetes

viç [m] (tg) ‘calf (until one year old)’ veta,shumes.
PAlb. *ueteś- (AE 417)
PIE *uet-es- ‘year’ (Pok. 1175)
Lat. veterinus ‘draught-cattle’
Skt. vatsá ‘calf’

 

[Mano]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Maqellariot,ke te drejte nuk eshte huazim dhe per me teper ai nderrimi i U- V eshte cilesuar si zhvillim i gjuhes shqipe.

vjet {1}, vit {2} [m] (tg) ‘year’
PAlb. *uet-
Alb. vjet [adv] {3} (tg) ‘last year’ (AE 419)
PIE *uetos ‘year’ (Pok. 1175)
Gr. ἔτος ‘year’
Notes: {1} Mostly pl. {2} Mostly sg., originated from the generalization of a weak case form. {3} Originated from a frozen case of the singular: uet-es-i or uetes

viç [m] (tg) ‘calf (until one year old)’ veta,shumes.
PAlb. *ueteś- (AE 417)
PIE *uet-es- ‘year’ (Pok. 1175)
Lat. veterinus ‘draught-cattle’
Skt. vatsá ‘calf’

Ashtu eshte edhe vici vjen nga fjala Vit.

Por edhe dicka tjeter ajo U-ja qe eshte shnderruar ne V ne fakt verteton edhe prejardhjen e fjales Auto- qe do te thote Vet. Ne shqipe kemi fjalen Vetvetiu qe nenkupton Automatikisht. Shqipja ka nje rrejedh te jashtzakonshme.

Shqipja eshte teper shprehese. Edhe pse nuk eshte zhvilluar shume ne krahasim me gjuhet moderrne. Ne gjuhet analoge egzistojn shume sinonime, dicka qe shqipes nuk i mungon.

 

[Socio]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Ashtu eshte edhe vici vjen nga fjala Vit.

Por edhe dicka tjeter ajo U-ja qe eshte shnderruar ne V ne fakt verteton edhe prejardhjen e fjales Auto- qe do te thote Vet. Ne shqipe kemi fjalen Vetvetiu qe nenkupton Automatikisht. Shqipja ka nje rrejedh te jashtzakonshme.

Shqipja eshte teper shprehese. Edhe pse nuk eshte zhvilluar shume ne krahasim me gjuhet moderrne. Ne gjuhet analoge egzistojn shume sinonime, dicka qe shqipes nuk i mungon.

ose 'VETURE' per 'AUTO'

Megjithate, une mendoj se kete 'VETERAN' duhet ta nderrojme ne 'VJETERAN'.

Eshte mire qe shume fjale tjera qe pergjigjen me shqipen ti nderrojme poashtu ne fjalorin tone.

Por per te bere kete duhet te levizin shqiptaret.

 

[Mano]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

ose 'VETURE' per 'AUTO'

Megjithate, une mendoj se kete 'VETERAN' duhet ta nderrojme ne 'VJETERAN'.

Eshte mire qe shume fjale tjera qe pergjigjen me shqipen ti nderrojme poashtu ne fjalorin tone.

Por per te bere kete duhet te levizin shqiptaret.

Mire e ke ti...por Vjeteran nuk tingullon edhe aq mire. Duket sikur i thua je Vjeteran, si leck e vjeter

 

[Socio]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Mire e ke ti...por Vjeteran nuk tingullon edhe aq mire. Duket sikur i thua je Vjeteran, si leck e vjeter

Perkundrazi, termi ka te bej me zanatin apo profesionin dhe nuk qendron i vetem. Ne zanat sa me i vjeter qe je, aq me shume pervoje ke dhe aq me i nderuar je.

psh; 'Vjeteranet e Arsimit' ose 'Vjeteranet e Luftes'


Mua me tingellon shume mire dhe shume shqip. Po te behej ky term pjese e fjalorit tone, une mendoj se shume shpejte do te na mesoheshin edhe veshet

 

[Mano]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Perkundrazi, termi ka te bej me zanatin apo profesionin dhe nuk qendron i vetem. Ne zanat sa me i vjeter qe je, aq me shume pervoje ke dhe aq me i nderuar dhe me i vlefshem je.

psh; 'Vjeteranet e Arsimit' ose 'Vjeteranet e Luftes'


Mua me tingellon shume mire dhe shume shqip. Po te behej ky term pjese e fjalorit tone, une mendoj se shume shpejte do te na mesoheshin edhe veshet

Per mendimin tim nuk eshte nevoja ta nderrosh sepse eshte shqip edhe ne formen Veteran. Ne shumicen e rasteve me kalimin e kohes fjalet ndryshojn, largohen pak nga rrenja. Megjithate kuptoj ate qe do te thuash. Gjuhetaret duhet te punojn me shume.

 

[Mano]

Përgjigje e: Fjalët shqipe në gjuhët e huaja

Nuk eshte shqip.
veteranus ishte ushtari romak qe pasi kishte sherbyer nje numer te caktuar vitesh quhej me kete emer.
rrjedh nga veteris, vetus, plak, ne italishten e sotme behet vecchio.

s'ka lidhje as me vita as me jete.

Kete artikull e kam perkthyer para disa muajsh per lexuesit qe nuk din anglisht, po e ri-postoj edhe nje here per rifreskim. Nese deshiron mund te lexosh origjinalin nese ke dyshimin me te vogel se mund ta kem 'manipuluar'. Adresen e 'linkut' e ke ne fund te shkrimit.

Shqipja (e Vjeter), Trashgimi e Nje Gjuhe te Vdekur?

Nje project I sipermarurr nga Akademia e Shkencave Austriake (Fondi I Shkencave Austriake: FWF) ka shtruar hipotezen se Shqipja e vjeter ka pas nje influence te madhe ne zhvillimin e gjuheve ballkanike. Kjo organizat shkencetaresh synon te vertetoj hiptezen e ngritur me ane te hulumtimeve serioze dhe rigoroze. Kjo gjuhe kaq enigmatike po studiohet duke perdorur te gjitha tekstet qe disponohen , perpara se te krahasohet perfundimisht me gjuhet Ballkanike. Rezultati i kësaj pune do të përfshijë permbledhjen leksike dhe te gjithe foljet e Shqipes se Vjeter.

Gjuhet e ndryshme qe egzistojn ne te njejtin rajon gjeografik, shpesh here tregojn gjajshmeri midis tyre panvaresisht se mungojn faktet per te lidhur ato me te njejten origjin, (gjuhen “Mem”). Ky fenomen, qe quhet “Sprachbund” (elementi nderlidhes), egziston edhe ne rajonin Ballkanik ku gjuhet Rajonale si Shqipja, Greqishtja , Maqedonishtja, Bullgarishtja, dhe ajo Rrumunishtja shfaqin jo vetem fjale te pergjajshme por edhe strukture. Pyetja qe shtrohet eshte, “A jane keto gjuhe te influencuara nga njeratjetra apo jane te ndikuara nga nje gjuhe e vetme e cila mund te ket ndihmuar ne formimin dhe evolumin e tyre?

Dega e Linguistikes se Universitetit te Vienes ka sipermarur nje projekt qe synon te vertetoj se Shqipja e Vjeter ka patur nje influence te madhe ne gjuhet e tjera te Ballkanit. Linguisti Dr.Stefan Schumacher dhe kolegu I tij Dr. Joachim Matzinger jane pioneret e ketij projekti qe synon hulumtimin e dy zonave kyce. Faza fillestare perfshin nje shqyrtim te thelle te Shqipes se Vjeter, e cila eshte pothuajse e paprekur ne krahasim me Shqipen Moderne. Ky proces perfshin studimin e Sistemit Verbal (Ndertimi I foljeve) te Shqipes se Vjeter duke u bazuar ne te gjitha llojet e burimeve-dicka qe e ben kete studimin e pare te ketij lloji. Ne fazen e dyte, rrezultatet e gjetura nga Faza e pare do te krahasohen me Sistemin Verbal te gjuheve te tjera Ballkanike per te gjetur se ku ndodh gjajshmeria.

Influencat nga Shqipja

Kryesipermarresi I projektit Dr. Schumacher ka deklaruar se hulumtimi ka pasur sukses qe ne fazat e para, “deri tani kemi arritur te konstatojm se Shqipja e Vjeter pemrban disa Modal-e (menyra komunikimi) qe lejojn folesin te percjelli mesazhin me lehtesi. Krahasuar me Shkrimet dhe Njohurite e deritanishme, keto Modale gjejne nje shtrirje me te gjere dhe me te theksuar se sa c’eshte menduar me par. Gjithashtu kemi zbuluar shume Forma Foljesh qe sote jane jashteperdorimit ose kane humbur me re-ndertimin e gjuhes-deri tani keto lloj Formash kane qene pothuajse te panjohura, ne rastin me te mire jane keqkuptuar.”. Keto Forma Verbale jane teper te rendesishme per shpjegimin e histories se gjuhes Shqipe dhe perdorimi I saj nga perbrenda.
Pervec kesaj, ato zbardhin drite mbi marredhenjet reciproke midis Shqipes dhe gjuheve fqinje. Hulumtuesit po perqendrohen ne burime te ndryshme qe sygjerojn se Shqipja ka luajtur nje rrol kyc ne Sprachbund-un (gjuha apo mjeti nderlidhes) e Ballkanit. P.sh: ka shume mundesi qe Shqipja te jete burimi I Sufiksit Definitive ne Rrumanishten, Bullgarishten dhe Maqedonishten, sepse kjo eshte nje karakteristik e shqipes qe ne kohet e lashta.

Literatura
Ky projekt eshte I bazuar ne te gjithe materialin e disponueshem, qe daton nga shekulli I XVI-XVIII. Kjo do te jete nje peripeci e vertet sepse pefshihen plot 1500 faqe me materjal qe duhet studjuar dhe analizuar me shume kujdes. Dr. Matzinger shkruan: “Deri tani keto tekste jane pothuajse te paprekura per arsyen se jane tekste me permbajtje fetare te Besimit Katolike te cilet per nje kohe u harruan dhe me vone u ndaluan nga rregjimi komunist. Pas renies se komunizmit tekstet filluan te ri-qarkullojn, por deri tani ka munguar fondi financiare dhe njohurit e mjaftueshme rreth Katolicismit.

Per fat te mire, interesi qe FWF ka treguar per keto tekste, i ka dhuruar atyre nje jete te Dyte, Tashme ato kane siguruar nje vend te rendesishem ne Traditen Austriake qe njihet per Studime te tilla-ne te vertet profesor Norbert Jokl, qe u vra nga nazistat, konsiderohet si “Babai I Albanologjise”. Sote me padyshim Jokli do te kishte qene krenar me punen qe eshte bere ne kete fush, dhe me prezantimin e pare te Sistemit Verbal te Shqipes, prezantuar ne formen e Leksikes, Dicka qe do te paraqitet ne perfundim te hulumtimit. Ky projekt do te hapi rruge te reja, do te jete busulla me te cilen do te drejtohen te gjitha kerkimet te tjera mbi Sistemin Verbal(Foljor) te Shqipes. Gjithashtu, do te jete nje mjet apo reference teper e rendesisheme per studimin e gjuheve Indo-Evropjane ne pergjithesi.
[/FONT]

P.S Artikulli origjinal mund te gjendet ne kete faqe: http://www.fwf.ac.at/en/public_relations/press/pv200805-en.html